PlusAchtergrond

Voorzetraam van folie helpt Amsterdammers met enkelglas: zo doe je dat

null Beeld Tess Kievit
Beeld Tess Kievit

Een zelfgemaakt, extra raam van folie en een paar latjes kan snel veel energie besparen. TNO ontwikkelde een handleiding waarmee Amsterdammers met enkelglas provisorisch zo’n voorzetraam kunnen maken. ‘Tachtig procent kan het.’

Bart van Zoelen

Van de bijna 450.000 woningen in Amsterdam hebben er nog zo’n 100.000 enkelglas. Vooral daar doet het pijn als de winter komt en de energieprijzen zo torenhoog oplopen als dit jaar. Omdat deze ruiten slecht isoleren is een groot deel van de verwarming ‘voor de vogeltjes’.

Vandaar het idee om extra ramen van folie op te tuigen die als het ware een deken slaan om het huis. In monumenten zijn voorzetramen al een veelgebruikt alternatief als in het oog vallend dubbelglas of modern hr-glas daar geen optie zijn. TNO heeft nu een handleiding gemaakt waarmee bewoners van een huis met enkelglas zelf voorzetramen in elkaar kunnen knutselen.

Krimpfolie

Daarvoor gebruikt TNO transparante folie, zogeheten krimpfolie, die al jaren voor enkele tientjes verkrijgbaar is in de bouwmarkt. Door dit over het kozijn heen te plakken, ontstaat een stilstaande luchtlaag die isolerend werkt.

Op de eigen website heeft TNO-onderzoeker Erik Carton een handleiding gepubliceerd waarmee het stap voor stap wordt uitgelegd. Daar is ook de handleiding te vinden voor een provisorisch raam met twee lagen folie in een houten frame. Dan ontstaan zelfs twee stilstaande luchtlagen met extra isolatie.

Minstens 3 centimeter

Voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal berekende eerder dat je met de folie op het kozijn per vierkante meter 13 euro per jaar kunt besparen. Niet gek voor folie dat ongeveer 2,50 per vierkante meter kost. Dan is het wel zaak dat de luchtlaag minstens 3 centimeter dik is, zo heeft TNO onderzocht. Carton: “Daar ligt het optimum qua isolerende werking.”

Volgens TNO kunnen huishoudens met enkelglas hiermee 35 procent van het warmteverlies via hun ramen voorkomen. Ook bij verouderd dubbelglas loont het de moeite, volgens Carton. Dan is de besparing altijd nog 20 procent.

Hij denkt hardop aan naoorlogse wijken vol flats in Amsterdam. “Met veel glas en deuren. Tachtig procent van de gevel is glas en je hebt buren boven en onder waardoor het warmteverlies langs die weg minimaal is. Dus als je daarvan 35 procent kunt besparen, heb je het over een grote ingreep.”

null Beeld Tess Kievit
Beeld Tess Kievit

Handleiding

De handleiding kan minder doorgewinterde klussers afschrikken, maar volgens Carton is het goed te doen. “Tachtig procent kan het. Als je een cadeautje kunt inpakken, kan je dit ook.” Als buren elkaar hiermee helpen, ziet hij bovendien extra opbrengsten door meer sociale cohesie. TNO oppert daarom dat gemeenten en woningcorporaties huurders helpen bij de kosten voor de benodigde materialen.

De TNO-methode wordt al uitgeprobeerd bij de FIXbrigade die in verschillende wijken van Amsterdam slecht geïsoleerde woningen tochtdicht maakt. In een woning in de Oosterparkbuurt is de folie aangebracht en dan valt wel op dat je er ietsje minder goed doorheen kunt kijken, zelfs al wordt de folie precies volgens de handleiding glad en strak getrokken met een föhn. Wel valt er net zoveel licht binnen, wat natuurlijk ook belangrijk is voor de gratis verwarming die zonnestralen meebrengen op dagen met mooi weer.

Kinderziektes

De voorzetramen zijn overigens niet in alle gevallen een succes gebleken. Bij grote raampartijen laten ze nogal eens los, zo is de ervaring van de FIXbrigade. TNO-onderzoeker Carton schrikt daar niet van. “Er zijn situaties die we niet kunnen nabootsen in het laboratorium. We doen deze pilot niet voor niets en dan kom je kinderziektes tegen.”

Hij waarschuwt ook om goed te kijken naar het soort folie. Decoratief plakfolie voegt qua isolatie niets toe. Weer ander plakfolie is wel bedoeld voor isolatie en net zo nuttig als de zelfgemaakte ramen, maar veel duurder omdat een vakman het moet aanbrengen. Verder is het belangrijk om de tip voor de zelfgemaakte voorzetramen niet te gebruiken bij modern hr-glas. Toen Carton dat thuis probeerde, knapte zijn raam door de hitte die zich opbouwde.

Stookgedrag

Het enthousiasme van TNO over de zelfgemaakte voorzetramen wordt gedeeld door de TU Delft. “Als quick-fix, om op heel korte termijn de winter door te komen, is dit een prima oplossing,” zegt bouwfysisch onderzoeker Eric van den Ham. Vooral bij enkelglas is de besparing groot, al hangt dat natuurlijk ook af van het stookgedrag. “Als je heel zuinig stookt, is de opbrengst kleiner. En bij dubbelglas zou ik er niet aan beginnen.”

Het provisorische voorzetraam heeft daarbij het voordeel dat het, anders dan de folie die direct op het kozijn wordt geplakt, in de zomer makkelijk opgeborgen kan worden en meerdere jaren meegaat. Van den Ham kan zich goed voorstellen dat bewoners de extra isolatielagen van folie in de zomer weer weghalen. “Want het ziet er niet echt mooi uit, laat dat duidelijk zijn.”

null Beeld Tess Kievit
Beeld Tess Kievit

Kosten

De gemeente Amsterdam heeft al gehoord over de mogelijkheden van dit soort snelle oplossingen in de vele Amsterdamse huizen met enkelglas. “We zijn al aan het kijken hoe we dit kunnen toepassen,” zegt een woordvoerder van wethouder Zita Pels (Duurzaamheid). Waarschijnlijk worden de kosten van de folies meegenomen in de aanbesteding voor de FIXbrigades.

Begin maar eens met dikkere gordijnen

Veel beter dan een provisorisch raam van folie is uiteraard écht dubbelglas of zelfs het moderne, extra isolerende hr-glas. Isoleren is bijna per definitie de eerste en de beste oplossing voor wie de energierekening omhoog ziet schieten deze winter, met behalve betere beglazing ook dakisolatie, vloerisolatie en spouwmuurisolatie als investeringen die zich in oudere Amsterdamse woningen al snel terugverdienen. Op de website van voorlichtingsorganisatie MilieuCentraal (milieucentraal.nl) is een helder overzicht te vinden met daarbij ook alle mogelijkheden om subsidie te krijgen.

Maar wat nou als je zo’n tochtige woning met enkelglas huurt en de huisbaas wil niet meewerken aan betere isolatie? Bij huizen met enkelglas gaat het in Amsterdam voor 85 procent om huurwoningen. Dan moet je uit een ander vaatje tappen, want als huurder ga je natuurlijk geen grote bedragen steken in het huis. Een mogelijkheid is wel, via huurdersbelangenorganisatie Stichting !Woon bijvoorbeeld, om als huurders zelf het initiatief te nemen voor dit soort investeringen. De huisbaas kan die dan voor zijn rekening nemen in ruil voor een redelijke huurverhoging.

Punt is dan natuurlijk dat je daar de komende winter nog niet mee geholpen bent. Op de korte termijn is het vooral zaak om de grootste bronnen van tocht weg te nemen door bijvoorbeeld kieren te dichten met tochtstrips. Een brievenbusborstel is vaak zinnig en radiatorfolie achter de verwarming kan voorkomen dat de warmte weglekt in de muren. Wie weinig geld heeft, kan gratis de FIXbrigade inschakelen.

Bouwfysisch onderzoeker Eric van den Ham van de TU Delft vestigt graag de aandacht op de gordijnen. Zo huiselijk kan betere isolatie zijn. Voor verdere tips verwijst Van den Ham graag naar MilieuCentraal, maar deze ene tip wil hij wel genoemd hebben. “Begin maar eens met dikkere gordijnen.”

Op MilieuCentraal blijkt wel hoeveel dat kan opleveren. Ook gordijnen zorgen voor minder tocht en ze geven binnen een behaaglijk gevoel omdat ze meer warmte opnemen dan glas. De voorlichtingsorganisatie heeft berekend dat enkelglas gecombineerd met de beste gordijnen of luiken voor de ramen zelfs beter isoleert dan dubbelglas. Dubbele plisségordijnen die zich als een accordeon inrollen isoleren nog het beste, helemaal als ze ook nog bekleed zijn met een speciale warmtereflecterende coating van aluminium.

Wel is het zaak dat je gordijnen netjes dichtdoet als de avond valt. En hang ze vooral niet voor de verwarming, want dan gaat er juist veel warmte verloren. In alle gevallen geldt dat isolatie niet moet doorslaan in het uitbannen van ventilatie. Zonder ventileren ben je verder van huis omdat schimmel en vocht gezondheidsproblemen kunnen veroorzaken. Wie goed ventileert, tien minuten luchten kan genoeg zijn, zal zelfs merken dat het helpt om het binnen comfortabel te houden omdat droge lucht sneller opwarmt dan vochtige lucht.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden