Plus Interviews

Vloggende promovendi: ‘De sexiness kan wel wat omhoog’

Wetenschap is meer dan proefjes uitvoeren in een lab. Vanaf woensdag bloggen en vloggen vier promovendi over hun onderzoek, om zo hun vak sexy te maken.

Beeld Odilo Girod

“Toen ik sterrenkunde ging studeren, had ik er een verkeerd beeld van. Ik had gerekend op lange berekeningen, terwijl ik er tijdens mijn onderzoek vaak uitkom met wat optellen en aftrekken,” zegt UvA-promovendus Jakob van den Eijnden (25). Hij doet onderzoek naar ‘kannibalistische sterren’. Hiervan is sprake als twee sterren om elkaar heen draaien en een ervan een grotere zwaartekrachtsaantrekking heeft. Die begint de andere ster dan langzaam op te eten.

Van den Eijnden doet net als zo’n vijftig andere promovendi mee aan het project Faces of Science. Op initiatief van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), De Jonge Akademie en Nemo Kennislink bloggen en vloggen ze over hun promotieonder­zoeken. Met onderwerpen die variëren van de opbouw van een cel tot de receptie van Spinoza en Descartes en van ­cybercrime tot die kannibalistische sterren trokken hun artikelen en video’s vorig jaar al zo’n 107.000 lezers.

Het idee achter het project: als je vijfde- en zesdeklassers duidelijk maakt hoe een baan in de wetenschap écht is, zijn er misschien heel wat meer middelbare scholieren die straks een academische carrière ambiëren.

Sexy wetenschap

“Ik sta vaak met een pipet en een witte jas in het lab. Totaal stereotiep en met mooi weer best zonde,” zegt Lucia ­Baldauf (25) over het beeld dat over haar werk bestaat. Ze maakt deel uit van een onderzoeksgroep die een kunst­matige cel wil bouwen. “Ik maakte me weleens zorgen of ik mijn creativiteit kwijt zou kunnen in de natuurkunde. Maar dat kan: als ik bedenk welke eiwitten ik moet combineren voor bepaalde reacties voel ik me net een klein kind dat met lego speelt. Het idee dat wij alleen maar over zware dingen nadenken, klopt niet. De sexiness factor van de wetenschap kan wat mij betreft wel wat omhoog.”

Jakob van den Eijnden (sterrenkunde) Beeld -

De wens om wetenschap weer sexy te maken is voor ­neerlandicus Lucas van der Deijl (27) niet de enige reden om mee te doen aan Faces of Science. “Mensen denken vaak dat je hier alleen leert spellen. Ik wil jongeren ­laten zien dat Nederlands studeren heel anders is dan het vak op school. Het curriculum van het schoolvak staat onder druk en er zijn veel klachten over het centraal examen. De inschrijvingen voor de studie lopen misschien mede daardoor terug, maar naar mijn idee is dat zeer onterecht. Ik wil de onderzoekende blik naar onze taal en cultuur overdragen.”

Van der Deijl onderzoekt hoe vrije denkers ‘argumenten leenden’ uit creatieve vertalingen van teksten van filosoof Descartes om hun vrije denken te legitimeren. Actueler dan ooit, zegt de promovendus, zeker in de Nederlandse cultuur. “Onze cultuur is een hot issue. Neem Baudet: ­recent deed hij in zijn essay over Houellebecq bijna hetzelfde als de Descartesvertalers. Hij eigent zich de tekst toe in een heel andere discussie en verschuilt zich vervolgens achter het essayist-zijn. Wanneer ik presenteer voor een groep leerlingen leg ik uit dat literatuur voor allerlei karretjes gespannen wordt. Leerlingen begrijpen dan heel goed dat je literaire teksten niet alleen kunt onderzoeken als mooie verhalen en taalkunst, maar ook als een bijdrage aan maatschappelijke discussies over identiteit, filosofie, religie en allerlei ethische dilemma’s.”

Afwisseling

Wetenschap is overal te vinden, ­willen de enthousiaste promovendi duidelijk maken. De KNAW begon het project in 2013 met een bijdrage van ­auteursrechtenorganisatie Lira. De KNAW besloot dat geld te gebruiken voor out­reach (kennis overdragen aan een groot publiek), met dit project als resultaat.

Kennisoverdracht en het werven van nieuwe wetenschappers zijn niet de enige doelen van het project: promovendi, die er al jaren op universiteiten op hebben zitten, bleken niet goed te weten wat hen na het promoveren te wachten stond en hadden behoefte aan afwisseling naast hun vele uren in de studieboeken. “Schoolbezoek is een welkome aanvulling op promotieonderzoek. Praten over je onderzoek is een van de leukste dingen die er zijn,” zegt Lucia Baldauf. Volgens haar kan dit project ook helpen een bredere verandering op gang te brengen. De onveilige werksfeer binnen de wetenschap en de benarde posities waarin promovendi zich soms bevinden, mede door werkgerelateerde psychische klachten, waren de afgelopen tijd regelmatig in het nieuws.

Ook aan het beeld dat veel mensen van het beroep hebben, moet iets veranderd worden, zegt Baldauf. “Ik ben niet meteen iemand aan wie je denkt bij een wetenschapper: ik ben jong en een vrouw. Het is fijn om iemand te vinden die op jouzelf lijkt als je ook de wetenschap in wilt. Hopelijk kunnen we daar iets aan bijdragen.”

Die verandering zou inderdaad fijn zijn, maar leerlingen op de middelbare school moeten ook weten dat haar ­beroep gewoon hartstikke leuk is, zegt promovenda criminologie ­Renushka Madarie (27). Zij doet onderzoek naar account hijackers, mensen die inbreken in andermans online­account, en de markt in accountgegevens. “Ik kom op vette plekken door mijn onderzoek. De afgelopen tijd gaf ik praatjes op ­congressen in Israël en Bosnië-Herzegovina. Ik bezocht hackers­bijeenkomsten, breng tijd door op het dark web, en wissel de nieuwste inzichten in cybercrime uit met de ­politie. Ook dat is wetenschap en ook daarover wil ik bloggen.”

Renushka Madarie (criminologie) Beeld -

Sterrenkundige Van den Eijnden laat ook graag zien hoe divers zijn werk is. “Wetenschap betekent niet dat je alleen ­in een lab staat, maar ook dat je veel reist, lesgeeft, schrijft, ­conferenties organiseert en studenten begeleidt. Een ­heleboel meer dus dan aan experimenten werken.”

De promovendi die meedoen aan Faces of Science mogen de wetenschap dan een aantrekkelijk imago willen geven, van hen hoeft echt niet iedereen wetenschapper te ­worden. Maar het zou nog niet zo gek zijn als alle middelbare scholieren voor wie hun blogs en vlogs bedoeld zijn wat meer gaan denken als een wetenschapper, zeggen ze. ­Madarie: “Wees nieuwsgierig, kritisch en vraag door.”

Geen eurekamoment

Van den Eijnden: “Wetenschap is geen snel proces. Zo’n eurekamoment waarop je alles snapt, komt niet vaak voor. Maar het is wel prachtig werk.”

Wat de wetenschappers die gaan bloggen en vloggen over hun onderzoek al hebben geleerd: wees dankbaar voor de kans die je krijgt. Van den Eijnden: “Wij hebben de verantwoordelijkheid anderen te informeren over wat we onderzoeken. We krijgen veel vertrouwen en geld van de maatschappij om vragen te beantwoorden, puur omdat wij die vagen interessant vinden. Dat is toch een luxe?”

De wetenschappers zijn te volgen op Faces of Science

Lucia Baldauf (technische natuurkunde) Beeld -
Lucas van der Deijl (Nederlandse letterkunde) Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden