PlusDe wandeling

Vind het Oranjegevoel in de binnenstad

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer een koninklijke route door de binnenstad: van volksfeesten tot republikeins verzet.

Stadswandeling 27apr Beeld Jet de Nies
Stadswandeling 27aprBeeld Jet de Nies

A.

We beginnen op perron 1 van het Centraal Station, waar aan de oostzijde de Koninklijke Wachtkamer (1889) ligt. Dit is de kroon op het versierwerk van architect Pierre Cuypers, die het hele stationsgebouw ontwierp en van wie in het CS nog veel meer te zien is. Volgens het protocol hoeft de koning(in) nooit te wachten, dus als de familie op treinvakantie gaat, is de wachtruimte eigenlijk overbodig.

B.

We lopen via wat vroeger de Koningsgracht was en nu het Singel is naar de Westerstraat om in gedachten de ­onthulling van de levensgrote gevelversiering van café De Blaffende Vis te zien. Tijdens Koningsnacht gaat hier al 25 jaar, in tijden zonder corona, om klokslag twaalf uur onder luid gejuich van een volle Westerstraat, het doek naar beneden.

Café De Blaffende Vis. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Café De Blaffende Vis.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

C.

We halen een oranjebitter bij Café de Reiger en denken in de Tweede Leliedwarsstraat aan de ‘zoen van Amsterdam’. In 1988 werd koningin Beatrix spontaan gekust door een man en sommigen menen dat de actie in scène werd gezet. De kussende man, Maarten Rijkers, was volgens Oranjekenner Kikkert een KLM-­medewerker die met een stand-in had geoefend. Oud-burgemeester Van Thijn ontkende natuurlijk. Diezelfde dag werd overigens ook een aanslag gepleegd met een bierblikje, dat rakelings langs het hoofd van prins Claus vloog toen hij en Beatrix per boot passeerden. Geen verrassing als je weet dat de Jordaan van oudsher in opstand kwam tegen elke vorm van gezag.

D.

Menig café of winkelier zal vandaag ondanks alles de etalage oranje kleuren. Zeker hier, waar buiten coronatijd de gezelligste vrijmarkt- en straatfeesten plaatsvinden. We sluiten dit deel van de tocht door de Jordaan af bij Café de Eland met een biertje, net zoals de koning met onze oud-burgemeester Eberhard van der Laan deed na een ­memorabel werkbezoek in 2017.

E.

We lopen naar het Vondelpark, de vrijmarkt is hier traditiegetrouw ­alleen voor kinderen, maar vindt dit jaar alleen online plaats. Ze verkopen hun speelgoed en behalve goocheltrucs tref je de eerste resultaten van viool- en danslessen. We bezoeken het Witte Anjerperk voor het Vondelbeeld, dat in 2019 opende ter ere van de landelijke Veteranendag. Sindsdien worden de veteranen en de grootvader van de koning hier ­herdacht.

F.

Daarna lopen we terug naar de grachten, omringd door het vastgoedbezit van de neef van de koning, bekend als vastgoedmagnaat. Hij heeft meerdere panden in de Vondelparkbuurt en ook een van de grote villa’s tegenover het Rijks.

G.

Via de grachten arriveren we bij het Koningsplein, vernoemd naar ­koning Hendrik IV van Frankrijk, toen de Republiek tegen de Oranjes was. De republikeinse toon was er ook in 2002, toen Sjaak Vrugt de Gouden Koets besmeurde met een verfbom tijdens de huwelijkse rijtoer van Willem-Alexander en Máxima. Twee dames in klederdracht en een burger in uniform werden geraakt, net als het dak en een raam van de koets. Een lakei poetste pijlsnel de verf eraf.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

H.

We vervolgen onze weg langs het Amsterdam Museum, waar op 18 juni de controversiële tentoonstelling De Gouden Koets opent. Na een restauratie van ruim vijf jaar zal de koets voor het eerst weer voor publiek te zien zijn. Hiermee keert het rijtuig terug naar de stad die hem in 1898 aan ­koningin Wilhelmina schonk.

I.

We lopen langs de enige anonieme gevel aan de Kalverstraat: nummer 27-29, waar de meest exclusieve en besloten herensociëteit van Amsterdam huist: ‘Onder Ons,’ waar ook de Oranjeprinsen lid van zijn. Neem de naam letterlijk, want uit de school klappen is taboe, schrijft Geert Mak.

J.

Om de hoek van de Dam staat ons ­oude stadhuis, dat als paleis werd ingenomen door koning Napoleon III. Na de Franse periode gaf prins Willem van Oranje het paleis terug, maar de gemeente (beducht voor de onderhoudskosten) verkocht het paleis aan het rijk. We herinneren ons grootmoeder Juliana op het balkon met haar ‘Zojuist.. zojuist...,’ de rellen in de jaren tachtig, maar ook de kus bij het huwelijk van de koning, en ­natuurlijk zijn inhuldiging.

K.

Het is niet iedereen gegeven de ­koning zelf te ontmoeten, maar als Madame Tussauds weer open is, kun je altijd op de foto met Willy en Máx in was. Misschien kun je in de tussentijd op de foto met de levende standbeelden op de Dam of andere Oranjeparadijsvogels.

L.

We lopen terug naar het Centraal Station langs de Beurs van Berlage, waar het burgerlijk huwelijk van Willem Alexander en Máxima werd voltrokken door oud-burgemeester Job Cohen. Ook al vieren we Koningsdag nu voor de tweede keer thuis, al wandelend komen we het Oranjegevoel wel tegen.

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, ­Amsterdam door! Gijs & Floor – wandelen met een frisse blik op de stad, ­Uitgeverij Fjord, €22,50 (verschijnt 15 mei).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden