PlusLijstje

Vijf administratieve to-do’s voor aanstaande ouders

Wat moet je allemaal regelen als je een kind krijgt?Beeld Rosa Snijders

Een kind op komst? Leuk! Maar behalve de babykamer moet er officieel het een en ander worden geregeld. Notaris Janien Zomer (48) geeft (aanstaande) ouders vijf to-do’s.

1. Voor vaders: vraag gezamenlijk gezag aan

Voor getrouwde stellen of stellen met een geregistreerd partnerschap wijst het zichzelf: zij krijgen automatisch het gezamenlijk gezag over hun kind.

In alle andere gevallen is de aangever, na de officiële ­erkenning van het kind, juridisch gezien wel de vader, maar nog géén wettelijk vertegenwoordiger. En dat is een belangrijk verschil, zegt notaris Janien Zomer.

“Als de vader geen wettelijk vertegenwoordiger is, heeft hij geen gezag over het kind. Dat betekent dat hij niet voor officiële zaken mag tekenen, zoals het openen van een bankrekening of de aanmelding bij een school. Dat wordt vooral vervelend als de ouders uit elkaar gaan. De vader moet dan voor officiële zaken toestemming aan de moeder vragen. Zij kan, als de scheiding bijvoorbeeld grimmig is verlopen, weigeren die te geven.”

De ambtenaar op het gemeentehuis wil de kersverse ­vader nog weleens tippen om dat gezamenlijk gezag aan te vragen. “Maar vaak zijn die vaders nog zo van het padje dat die boodschap niet echt doordringt,” zegt Zomer.

Veel werk is het niet: gezamenlijk gezag kan je via een formulier aanvragen op rechtspraak.nl. Dat is kosteloos en hoeft niet via de rechter of een zitting, zoals sommigen denken.

2Regel de voogdij voor je kind

Je wilt er niet aan denken, maar stel dat beide ouders overlijden: wie zorgt er dan voor het kind? Dat regel je in een voogdijbenoeming.

Vaak zal de voogd een familielid zijn, al heeft Zomer zelf een goede vriendin gevraagd als voogd voor haar kinderen. “Dat heb ik met haar overlegd en zou je ook, als ze oud genoeg zijn, aan de kinderen zelf kunnen vragen. Ik kan me dat van mijn eigen ouders herinneren. Zij stelden ons op een gegeven moment de vraag: stel dat er iets met ons gebeurt, bij wie zou je dan willen wonen?”

Bij de voogdij komt ook punt 1 weer om de hoek kijken. Als de vader niet de wettelijke vertegenwoordiger is, zal hij bij overlijden van moeder ook niet automatisch voogd worden. “En als moeder dan een andere voogd in haar testament heeft staan, moet die vader de voogdij bij de ­rechter aanvechten. Daar zit je niet op te wachten.”

De voogdij kun je vastleggen in een testament. Of met je DigiD in een losse voogdijbenoeming via rechtspraak.nl..

3Stel op tijd een testament op

Nu we het er toch over hebben: een testament klinkt als iets dat je regelt als je oud en versleten bent. Maar het ­advies van Zomer is toch echt: regel het al als het kind ­onderweg is.

“Ik weet dat een testament bij jonge stellen geen prioriteit heeft. Toch is het handig om tijdens de zwangerschap een testament op te stellen, dan is de voogdij maar geregeld en kan een kind erven als één van de ouders wegvalt.”

In een testament staat wat er gebeurt als jij er niet meer bent. Dat kun je zo uitgebreid beschrijven als je wilt. ­Zomer: “Er staat altijd iets in over hoe je bezittingen en schulden worden verdeeld. Maar je kunt ook passages opnemen over hoe je de uitvaart geregeld wilt hebben. Of dat de ­kinderen opgevoed moeten worden volgens een ­bepaald gedachtegoed.”

Een testament opstellen kost bij een notariskantoor ­zoals die van Zomer zo’n 600 euro voor twee personen, maar het kan bijvoorbeeld ook via de Hema Notarisservice voor 172,50 euro per persoon.

Goed om bij voorbaat te weten: een testament opstellen is niet bepaald gezellig. “Ik vond het één groot slechtnieuwsgesprek waar je doorheen moet,” zegt Zomer zelf. “Wat gebeurt er als je uit elkaar gaat? Wat gebeurt er als je doodgaat? Wat als de hele familie onder de trein komt? Het was goed om het zelf een keer te ervaren, want nu weet ik wat mijn klanten doormaken.”

Zomers tip is dan ook: zoek een notaris die bij je past. “De ene notaris pakt het zakelijk aan, de ander persoonlijk. Ik zou gewoon even bellen om te kijken of het klikt. Of loop binnen bij een inloopspreekuur. Dat is vaak gratis.”

4. Toestemming voor reizen naar het buitenland

Enkele jaren geleden ging Janien Zomer met haar dochter van twaalf een weekendje naar Londen. Met de koffers gepakt en tickets in de hand, toonde ze op Schiphol haar paspoort aan een douanier.

Die keek haar recht in de ogen en zei: “U gaat niet vliegen.” Zomer: “Ik reageerde verbaasd. ‘Pardon, hoezo niet?’ Bleek ik toestemming van de vader te moeten hebben om met mijn kind, dat een andere achternaam heeft, te kunnen vliegen naar een land buiten het Schengengebied. Ik had werkelijk geen idee dat dat moest!”

De ondervraging in het benauwde hokje die volgde, staat Zomer en haar dochter nog steeds helder voor de geest. De regeling is er om kindontvoeringen te voorkomen, ­vandaar de strenge behandeling. Met het tripje naar Londen liep het uiteindelijk nog goed af, de toestemming werd ter plekke geregeld. Maar voortaan zorgt Zomer netjes van tevoren voor een ingevulde verklaring ‘toestemming reizen met kinderen naar het buitenland’.”

Dat kan via de website van de gemeente waar je woont, of via rijksoverheid.nl. Denk ook aan het toestemmingsformulier als een vriendje of vriendinnetje van je kind meegaat op vakantie. Bij een (onverwachte) persoonscontrole in een Schengenland kan het eveneens veel gedoe schelen als je een toestemmingsformulier kunt overleggen. Nog een laatste punt van aandacht: ook gehuwde ouders hebben toestemming van de partner nodig om alleen met hun kind te reizen.

5. Ouderschapsplan verplicht bij scheiding

Wie kinderen heeft en besluit uit elkaar te gaan, is verplicht een ouderschapsplan op te stellen. Dat geldt ook voor ongehuwd samenwonenden, al gebeurt dat in de praktijk vaak niet. Zomer tipt: doe het maar wel. Al is het maar op een half A4’tje. “Je moet iets regelen over de ­financiële zorg en wie wanneer voor de kinderen zorgt. Als één van de ouders die verplichtingen niet nakomt en je hebt niks op papier staan, sta je bij de rechter met lege handen.”

Bij gehuwden moet het ouderschapsplan bij de officiële scheiding worden overlegd. De zaken in een ouderschapsplan variëren volgens Zomer van kleine praktische tot grote officiële onderwerpen. “Zoals bij wie het kind het hoofdverblijf heeft en wie het paspoort beheert. Maar ook: welke bedtijden hanteren we? En wie brengt het kind naar voetbal?” Zo’n plan kun je opstellen met een mediator of met een notaris, al zijn er online ook checklists te vinden om het zelf te doen: bijvoorbeeld op de site van het Juridisch Loket.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden