PlusPortretten

Vier weduwen over de lege plek aan tafel: ‘De kinderen maakten een zitzak van papa’

Olga Koeckhoven (48) en haar dochter. Beeld Lotte Bronsgeest

’s Avonds samen eten is zo’n typisch gezinsmoment. Hoe is dat als je partner vroegtijdig overlijdt? Vier weduwen over de lege plek aan tafel. ‘We zijn in een driepootopstelling gaan zitten.’

Olga Koeckhoven (48), agrarisch projectleider en communicatieadviseur

“Mijn man Jeroen leeft nu vijf jaar niet meer,” zegt Olga Koeckhoven. “De eerste tijd na zijn overlijden nam een vriendin me elke week mee naar de supermarkt. Ze checkte dan of ik voor drie dagen eten in mijn karretje had. Ik kon dat zelf niet verzinnen door het verdriet en de vermoeidheid.”

“Mijn man was al langer ziek en nam daardoor de laatste jaren niet volledig meer deel aan ons gezinsleven. Onze dochter, nu tien jaar, en ik waren al gewend wat vaker met z’n tweetjes aan tafel te zitten. Maar soms zat Jeroen er wel en hielp dan, of kookte. Meestal bolognesesauzen in het weekend. Ik heb na zijn dood zo vaak nog met drie borden in mijn handen gestaan.”

Koeckhoven vertelt dat Jeroen degene was van de bourgondische liefde, zij van de vitamines en verantwoorde maaltijden. “Na zijn overlijden at mijn dochter veel dingen niet meer. Dat vond ik frustrerend, want ik wilde juist dat ze gevarieerd en gezond at. Zij wilde kale pasta met kaas erop. Of broccoli met mayonaise. Dat heeft wel drie jaar geduurd. Ik ging toen regelmatig bij mijn broer of andere familieleden logeren en bij hen eten. Dan plande ik er een uitje omheen dat leuk was voor mijn dochter. Op die manier hoefde ik zelf even niet het gezeur aan te gaan rondom het koken en eten.”

“Nu is het nog steeds een gevecht om haar sommige groentes te laten eten. Maar ik ben er makkelijker in geworden. Zo gaan we vaker uit eten, waarbij zij dan pizza of patat eet. Of ik maak een tosti klaar. Ik signaleer eerder wanneer ik echt op ben, en kan nu geld uitgeven voor gemak. Dat scheelt een ongezellige maaltijd die voor mezelf en mijn dochter een strijd is. Bovendien zie ik dat ze, ook zonder dagelijkse vitamines, niet ziek is en gewoon groeit.” 

Iris Loonen-Reijm (36) en haar kinderen. Beeld Lotte Bronsgeest

Iris Loonen-Reijm (36), assistent-bedrijfsarts

Na een kort maar heftig ziekbed overleed twee jaar geleden Iris Loonen-Reijms man Jörgen. “Ik vond het emotioneel zwaar. Alsof we in een denderende achtbaan zaten die opeens stopte. Veel tijd om er echt bij stil te staan had ik niet, want ik moest doorgaan voor onze zoon en dochter. Zij zijn nu acht en negen jaar.”

Loonen-Reijm vertelt dat Jörgen degene in huis was die kookte. “De kinderen vonden dat papa lekkerder kookte dan ik. Vooral zijn lasagne was favoriet. En hij was meer van de zoetigheid en gekkigheid, terwijl ik dat corrigeerde met gezond eten. Tijdens zijn ziekte bereidden buren maaltijden voor ons. En na zijn dood werd ik regelmatig uitgenodigd bij vrienden, maar dat vond ik te onrustig. Dan moesten we na het eten weer verkassen, terwijl ik juist behoefte had aan rust en thuis zijn. Ik wilde proberen daar weer een fijne plek te creëren voor ons.”

“Aan tafel, in de oude setting, was de leegte zo voelbaar, dat we vrij snel in een driepootopstelling zijn gaan zitten. Ik hoopte zo meer saamhorigheid te krijgen en het eetmoment gemoedelijker te maken na alle stress die we hadden ervaren. De kinderen hebben ieder een soort zitzak gemaakt van kleding van hun vader. Ze hebben dat zelf bedacht en de kleding uitgezocht. Mijn zoon wilde er zelfs een gezicht op. In het begin zette hij de zitzak nog weleens bij ons aan tafel tijdens het avondeten. De kinderen noemen de zitzakken hun papa, en deze geven hun ook nu nog geborgenheid.”

“In praktisch opzicht heb ik meer structuur aangebracht door een weekmenu te maken waarbij ik eens per week een ‘wild eet dag’ heb ingevoerd. De kinderen mogen dan zelf weten waar ze eten; onder de tafel, op de trampoline of achter een schermpje. Ik pas het eten erop aan zodat er geen rode pastasaus door het hele huis ligt. Verder maak ik ook weleens gebruik van een bezorgdienst.”

“Toch blijft het zo dat ik alle rollen nu alleen moet vervullen – van het gezellige praatje aan tafel tot het opvoeden. Het is zo prettig als iemand dat even overneemt. Soms kookt mijn moeder bij ons thuis, en we gaan ook af en toe eten bij mijn ouders. Inmiddels heb ik weer een relatie. Als hij er is en mee-eet, en af en toe ook nog kookt, is dat fijn.”

Xandra Logtenberg (48) en kinderen. Beeld Lotte Bronsgeest

Xandra Logtenberg (48), hr-manager

Xandra Logtenbergs man Bas overleed drie jaar geleden plotseling. “Onze kinderen waren toen zeven, acht en twaalf jaar. Ik vond de avondmaaltijd vooral de eerste anderhalf jaar vreselijk. Door de dood van Bas was ik helemaal in shock en voelde me zo lamgeslagen dat ik niks meer wist. Dus ook niet wat ik voorheen kookte.”

“Daarbij was het avondeten na zijn overlijden niet meer dat gezellige gezinsmoment, maar een moment waarop alle spanningen eruit kwamen. Mijn kinderen gingen namelijk vrij snel weer ‘gewoon’ naar school, sportclubjes en vriendjes, maar aan het eind van de dag leek het wel een snelkookpan van emoties, en aan tafel barstte vaak de bom. Ik bleef dan vrij kalm. Zodra de maaltijd voorbij was en ik alleen in mijn ‘ontplofte’ keuken zat, werd ik overmand door emoties.”

Behalve impact op haar gezin had de dood ook invloed op Logtenbergs sociale leven. “Met bevriende stellen koken, het uitgenodigd worden door vrienden om te komen eten, dat gebeurt niet meer. Kom lekker met je kinderen eten, zeggen ze dan. Goed bedoeld, maar ik zie mijn kinderen al elke dag. Ik mis het om met volwassenen in de keuken te staan, eten en praten. Misschien vinden mensen het eng of niet meer leuk om mij alleen uit te nodigen.”

“Na Bas’ dood heb ik in eerste instantie geprobeerd alles zo veel mogelijk hetzelfde te houden, omdat ik dacht dat dat ons houvast zou zijn en we zijn herinnering daarmee in stand hielden. Maar gaandeweg merkte ik dat ik dingen op mijn manier moest doen. Bas is er immers niet meer en ‘samen’ is voorbij. Eigenlijk doe ik veel nu anders, tot aan de indeling van het huis aan toe; ik heb de keuken verbouwd en op een andere locatie in huis geplaatst. Dat had ik nooit zo rigoureus aangepakt als Bas nog had geleefd. Wij zijn nu een gezin van vier en hebben een nieuwe routine gevonden waarbij we gedijen, als het lukt ook aan tafel. Ik blijf het een opgave vinden om dag in dag uit verantwoordelijk te zijn voor het bedenken en bereiden van de avondmaaltijd.” 

Ilja van Ketel (39) en kinderen. Beeld Lotte Bronsgeest

Ilja van Ketel (39), scheepsbouwkundig ingenieur

Ilja van Ketels man Herman overleed 2,5 jaar geleden en zij bleef achter met hun drie kinderen, nu vijf, zeven en negen. “Wij aten altijd met z’n allen aan tafel. Toen Herman dood was, zat ik opeens tegen een lege muur te kijken. Daar werd ik nog treuriger van dan ik al was. Al vrij snel veranderde ik daarom de tafelschikking. Dat hielp een beetje. Maar ik miste het om een gesprek met een volwassene te hebben, vooral tijdens dat avondeten. Of iemand die eens tegen mijn kinderen zei dat ze recht moesten zitten en niet met hun handen moesten eten.”

“Mijn oudste zoontje speelt veel buiten en vergeet dan te eten. Hierdoor is hij tijdens de avondmaaltijd boos en ‘ontploft’ hij. Meestal moet zijn jongere broertje het dan ontgelden. Dat vind ik moeilijk en zwaar. Zowel mijn emoties en die van de kinderen, als de praktische kant van opvoeden, komen nu voor mijn rekening. Ik heb daarom na Hermans overlijden vrij snel naar vriendinnen een appje gestuurd met de vraag of ze één keer per week bij ons wilden eten. Daarnaast kreeg ik ook via Humanitas, Home-Start, een vrijwilligster die eens per week bij ons at.”

“Zo had ik destijds een schema opgesteld waarbij één keer per week een vrijwilliger en één keer per week een vriendin aan tafel zat. Vanaf afgelopen voorjaar heb ik dat schema losgelaten omdat het wat beter met me gaat. Hoewel de periodes van diepe rouw nog in golven terugkomen. Wat helpt is dat ik minder ben gaan werken; ik heb gekozen meer tijd te hebben voor mezelf en mijn kinderen. Nu zijn er nog vier vriendinnen die met enige regelmaat bij ons eten. Ik vind dat er de laatste tijd ook best mooie momenten zijn aan tafel met de kinderen. We nemen de dag door en voeren goede gesprekken, soms ook over hun vader. Hermans foto staat op de eettafel. Als we kaasfonduen, leggen we er een vorkje bij. Af en toe zetten we er een glas melk naast. Voor mij betekent het dat er nog steeds een plek aan tafel is voor hem. En dat we van hem houden.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden