Verkiezingsconference Freek de Jonge is ijzersterk (*****)

De vijfde verkiezingsconference van Freek de Jonge drijft op de relatie tussen autoriteit en vertrouwen. In de Stemmin5 stijgt hij andermaal hoog boven de waan van de dag uit.

Freek de Jonge tijdens een eerbetoon aan Herman Finkers in het DeLaMar vorig jaar Beeld anp

Decennialang hoefde je zijn voornaam maar te laten vallen en iedereen wist over wie je het had. Die tijden liggen achter ons. 'Freek' is geen synoniem meer voor geëngageerd ­cabaret, maar voor een hyperactieve bioloog die graag tussen haaien zwemt.

De Jonge vertelt het met kenmerkende, vrolijke verontwaardiging.
Hij zit in een identiteitscrisis, zeker omdat je zonder bypasses (Youp) of nektumor (Jochem) helemaal niet meer meetelt als cabaretier.

Hem wordt weleens een groot ego ver­weten, maar Freek heeft het, 72 jaar oud, geen moment over zijn eigen ­gezondheid. Zijn blik blijft naar buiten gericht.

Zijn vijfde verkiezingsconference drijft op de relatie tussen autoriteit en vertrouwen. Die maakt hij glas­helder door, zoals wel vaker, in zijn jeugd te duiken.

De meester gaf een jonge Freek de vrijheid om te tekenen wat hij wilde, maar hield zijn brouwsel vervolgens omhoog met de woorden: 'Zo moet het dus níet.' Het kostte hem acht jaar van zijn leven. Freek liet zijn schouders hangen. Had het gevoel dat hij er niet mocht zijn.

Dat verhaal laat zich simpel ver­talen naar kwetsbare groepen in de samenleving. Wie constant het gevoel heeft dat hij niet gewenst is, of het nu om allochtonen gaat of om Groningers die actievoeren over aard­gasbevingen, verliest het vertrouwen in bestuurders.

Maar als ­diezelfde bestuurders excuses maken, raken ze iets van hun overwicht kwijt. Tegen wie toegeeft niet onfeilbaar te zijn, wordt immers minder hoog opgekeken.

Een moeilijke patstelling. De Jonge is kritisch op de elite, maar toont ook het belang van gezag. Toen Freek voor het eerst René Magrittes schilderij La Trahison Des Images bekeek, dacht hij een pijp te zien. Het beroemde onderschrift, 'Ceci n'est pas une pipe', las hij zelfs als 'Dit is een pijp'. De werkelijke betekenis van het kunstwerk begreep hij pas toen hij een duwtje in de rug kreeg.

De Stemmin5

Door Freek de Jonge
Gezien 6/3, Stadsschouwburg Utrecht
Te zien 11 en 12/3 in DeLaMar en maandag 13/3, 20.25 uur, NPO 2

De Stemmin5 is andermaal een ijzersterke conference waarin De Jonge hoog boven de waan van de dag uitstijgt.

Hij koppelt het autoriteitsvraagstuk knap aan de discussie over het belang van kunst en zijn ­betrokkenheid bij de bezorgde in­woners van Groningen.

Politici die willen bezuinigen op de kunsten, zo impliceert De Jonge, moeten eens naar het werk van Magritte kijken. Dan zouden ze misschien het verschil begrijpen tussen het probleem van aardgaswinning (de pijp) en de rapporten die ze erover lezen (de afbeelding van de pijp). Je kunt de wond niet voelen tot je hem met eigen ogen hebt gezien.

Virtuoos, net als zijn vergelijking tussen een verdeelde samenleving en een druk kruispunt in Amsterdam. Toeristen, bakfietsmoeders, blindengeleidehonden, taxi's en dronken studenten veroorzaken een enorme chaos. Maar wiens schuld is dat? Wie moet er als eerste aan de kant gaan?

Freek blijft dé cabaretautoriteit.

Lees ook het interview met Freek de Jonge: 'Ik wil nog een hiphopalbum maken'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden