PlusDe wandeling

Van Tilburgse pioenen tot worstenbroodjes: Brabant in Amsterdam

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer: Brabant in de stad. Van Tilburgse pioenen tot worstenbroodjes met een ‘Bavje’.

De Brabantse Aap. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
De Brabantse Aap.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

A.

We beginnen op de hoek van het Spui bij café De Brabantse Aap voor een koffietje. Dit café dankt zijn naam aan een mooi 17de-eeuws verhaal van orgeldraaier Jos uit Brabant en zijn aapje. Jos draaide op het Spui en ging vaak na zijn werk naar de Wallen, waar hij sekswerker Soete Neel bezocht. Toen Neel de prostitutie voor het klooster verruilde, stortte Jos zich uit wanhoop van het dak van de Waag. Het aapje vluchtte naar het Spui en terroriseerde jarenlang schreeuwend het plein. Pas toen de non Dolce Helena (Soete Neel) naar het plein kwam, kalmeerde het aapje.

B.

Aan de overkant (Singel 466) stoppen we bij de neogotische Krijtberg uit 1883, de meest conservatieve katholieke kerk van Amsterdam, met dagelijks om 12.30 uur een dienst. De architect is Alfred Tepe (1840-1920), bekend van zijn rol bij de bouw van de Dom van Keulen (is die inmiddels af ?). Gelukkig was er in Nederland maar weinig interesse in de neogotiek (een versierstijl die teruggrijpt naar de middeleeuwen), maar dat veranderde in 1853 toen de aartsbisschoppelijke hiërarchie werd hersteld. De katholieken in Nederland gingen hun vreugde te buiten met een explosie van neogotisch bouwen onder leiding van de (Limburgse) Pierre Cuypers en Tepe. Zo ook hier aan het Singel. Vanaf de kerk zwaaien we naar de bourgondische chefs van restaurant Breda, die in de keuken steevast hun geboortegrond vieren.

De neogotische Krijtberg uit 1883. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
De neogotische Krijtberg uit 1883.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

C.

We lopen naar het Leidseplein, de Brabantse hangplek bij uitstek. Vanuit de theaters hoor je toneelbeesten Marc-Marie Huijbregts, Marcel Musters, Michiel van Erp, Henry van Loon, Hans Teeuwen, Frank Lammers en Cornald Maas. In de cafés worden Corry Konings, Frans Bauer en Snollebolleke gedraaid en buiten op het terras wordt een begin gemaakt van een lange Brabantse nacht.

D.

We wandelen naar het Rijksmuseum. Hier hangen de herinneringen aan Tilburgse voorouders, zoals het schilderij met de prachtige pioenen: Bloemstilleven met albasten vaas van Gerard van Spaendonck uit 1783. Ook heeft het Rijksmuseum vast en zeker materiaal van de Brabantse rederijkerskamer in Amsterdam ‘Het Wit Lavendel’, waar ook dichter Joost van den Vondel lid van was. Brabanders waren er ook toen in overvloed, maar de té drukke kledij en té uitgebreide woordenschat met Franse woorden beperkte de Brabantse rederijkerskamer tot hoofdzakelijk een gezelschap van schrijvers en zeker geen bestuurders. We passeren het Van Gogh Museum. Onderzoek heeft uitgewezen dat Nederlanders, anders dan menig Brabander, de kunstenaar Vincent van Gogh niet linken aan zijn geboortegrond (Zundert, 1853). Zou dat ook zo zijn met de hedendaagse Brabantse kunst in het Stedelijk Museum, zoals De Tilburgse School van Marc Mulders, Paul van Dongen, Reinoud van Vught, Ronald Zuurmond en Guido Geelen?

Bloemstilleven met albasten vaas van Gerard van Spaendonck uit 1783. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Bloemstilleven met albasten vaas van Gerard van Spaendonck uit 1783.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

E.

We passeren het Concertgebouw, dat nooit meer hetzelfde is geweest na het Nieuwjaarsconcert in 2015 met Guus Meeuwis – ‘En dan denk ik aan Brabant...’ We lopen naar de Ceintuurbaan en slaan linksaf richting Café Blond, Ferdinand Bolstraat 44, om daar een onvolprezen Brabantsch worstenbroodje te eten.

F.

Op de Albert Cuypmarkt halen we een paar meter Boerenbont, het textiel met ruitjesmotief dat veel wordt gebruikt voor keukengordijntjes van de boerderijen op het Brabantse platteland. We stappen met de stof onder de arm door naar een architectonisch feestje in Oost.

G.

Want hoe zou het Brabants bont staan voor een van de grote ramen van het pand aan de Grensstraat 120- 146, ontworpen door de Brabantse Bedaux de Brouwer Architecten? Deze bouwmeesters uit Goirle ont- werpen gebouwen van de Zuidas tot de Cruquiuskade. In 2012 realiseerden ze deze parel op de hoek van de Wibautstraat: appartementen in baksteen. In 2018 werd het appartementencomplex genomineerd voor de Amsterdamse architectuurprijs de Gouden Aap.

Het pand aan de Grensstraat 120-146. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Het pand aan de Grensstraat 120-146.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

H.

Via de Wibautstraat lopen we linksaf richting Amstel. We stoppen bij het terras van Carré om te vragen of ze voortaan jaarrond (en niet alleen met kerst) ’n Dungense Dame-worstenbroodje verkopen en steken bij de Magere Brug door naar het Rembrandtplein.

I.

Op de hoek bij de Halvemaansteeg stoppen we bij Café Los, om een ‘Bavke’ te nemen. Het is een van de weinige hoofdstedelijke cafés in het centrum die het goudgele vocht uit Lieshout schenkt. Na de Bavariastop is De Brabantse Aap op het Singel ook niet ver meer. Proost!

Café Los. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Café Los.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, Amsterdam door! Gijs & Floor – wandelen met een frisse blik op de stad, Uitgeverij Fjord, €22,50.

De wandeling van 1 juni. Beeld Jet de Nies
De wandeling van 1 juni.Beeld Jet de Nies
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden