Erik Voermans. Beeld Linda Stulic
Erik Voermans.Beeld Linda Stulic

Van een moord naar een meesterwerk

PlusEerste hulp bij klassieke muziek

Erik Voermans

De Kreutzersonate is een novelle uit 1891 van Tolstoj. Het verhaal gaat over een man die zijn echtgenote vermoordt, omdat hij haar ervan verdenkt dat zij zich aan haar vleselijke lusten overgeeft met een andere man. De vrouw is pianiste en de man violist. Samen spelen ze Beethovens Kreutzersonate, wat de echtgenoot tegen de borst stuit. Als je zo hartstochtelijk muziek met elkaar maakt, lig je al zowat met elkaar in bed, is zijn gedachte.

Als hij na een reis thuiskomt en ziet dat zijn vrouw aan het dineren is met de violist, pakt hij een dolk en steekt haar dood. De violist ontsnapt aan zijn woede.

In het verhaal komt de echtgenoot weg met zijn crime passionnel, want zo was dat toen.

Beethoven droeg zijn negende sonate voor viool en piano op aan George Bridgetower, een Britse violist van Afrikaanse komaf. Diens gemengde afkomst was zeer aan Beethoven besteed, getuige de opdracht Sonata mulattica per il mulatto Brischdauer, gran pazzo e compositore mulattico, waaruit niet alleen een matige beheersing van het Engels bleek, maar ook een fascinatie voor het begrip mulat, halfbloed.

Samen brachten ze de sonate in première, maar de vriendschap bekoelde snel. Beethoven brak met Bridgetower en droeg het stuk vervolgens op aan de Franse violist Rudolphe Kreutzer – die het nooit zou spelen omdat hij het te moeilijk vond.

Mede door Tolstoj werd het een van Beethovens beroemdste stukken. De auteur genereerde met zijn novelle op zijn beurt tientallen toneelstukken, films, balletten, schilderijen en zelfs muziek, want in 1923 baseerde Leoš Janáček zijn grandioze en vervoerende eerste strijkkwartet op het verhaal.

Dat Janácek tijdens het componeren aan een andere vrouw dacht dan zijn wettige echtgenote Zdenka is een curieuze vorm van poëtisch rijm. Gelukkig voor ons pakte zij geen dolk en kon Janáček nog vele meesterwerken schrijven.

Love actually. Calefax speelt Janáceks Strijkkwartet nr. 1 ‘Kreutzersonate’ en werken van Bach, Granados, Debussy en Jeths, op 26 mei in het Muziekgebouw (aanvang 20.15 uur).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden