PlusReportage

Vadercafé: ‘Ik wil strenger zijn, maar hoe houd je dat vol’

Patrick Timmermans, Stan en Gerard Wouters (vlnr) aan de ronde tafel in het Vadercafé. Timmermans: ‘We gaan zo diep mogelijk.’Beeld Elmer van der Marel

In het Vadercafé in West wisselen mannen hun ervaringen uit rond het vaderschap. ‘We voelen ons hier gehoord.’

“Ik was niet trots op mezelf,” zegt Marc (46), die alleen met zijn voornaam in de krant wil. “Daarom had ik het gevoel dat ik het hier op tafel moest leggen. Ik ben benieuwd hoe jullie het zien.” Hij staart naar de brandende kaars in het midden van de ­ronde, houten tafel. Het is alsof hij denkt: als ik lang genoeg kijk, verschijnt het antwoord op mijn vraag misschien in het vlammetje. Ook de andere drie ­vaders aan tafel kijken naar de kaars. Ze zwijgen. Vier mannen rond een minikampvuur, maar dan zonder bier en liederen. Hier worden overdenkingen, zorgen en problemen gedeeld. Met een bak koffie, thee of water.

Anders dan de naam doet vermoeden, heeft het Vader­café dus weinig weg van een café. Initiatiefnemer Patrick Timmermans (44) huurt een ruimte in buurtboerderij Ons Genoegen in West. Het is ingericht als woonkamer: een tafel met stoelen, kamerplanten, rechthoekige ramen met half geopende gordijnen, waardoor je van buiten naar binnen kunt gluren, cactussen op de vensterbank, schilderijen aan de muur.

Gewoon even: pfff

Marc heeft net uitgebreid verteld over zijn twee kinderen (dochter van 10, zoon van 8) en hoe ze sinds zijn scheiding niet meer naar hem luisteren. Ze weigeren huiswerk te maken, gaan niet op tijd naar bed. Op een ochtend werd het hem te veel. De kinderen hadden de chocoladeletter in hun schoen al voor het ontbijt aangevallen, terwijl hij ­duidelijk had gezegd dat dat niet mocht. Hij werd kwaad, griste de letters uit hun handen en gooide ze op de grond. Hij kreeg meteen spijt: hij zou de kinderen die ochtend naar school brengen en ze daarna weer een paar dagen niet zien. “Zij een kutgevoel, ik een kutgevoel.”

“Herkenbaar,” zegt Stan(49) na een tijdje, die een dochter van 14 en stiefzoon van 13 heeft. “Klinkt als vroege pubertijd.” Gerard Wouters (55), vader van twee dochters van 26 en 30 die hij niet heeft zien opgroeien, en een dochter van anderhalf uit een later huwelijk, zegt hetzelfde meegemaakt te hebben met de zoon van zijn ex-vrouw. “Die zat de boel te besodemieteren. Ik heb toen keiharde regels opgesteld. Drie kwartier over je eten doen? Dan geen beeldscherm ­deze avond.”

Marc: “Ik wil wel strenger zijn. Maar hoe houd je dat vol?”

Timmermans: “Ik heb geleerd mijn zoon niet meer lastig te vallen met allerlei moeilijke schooldingen. Hij moest meer lezen en deed dat niet. Ik bemoeide me er niet mee. Uiteindelijk deed hij het uit zichzelf.”

Stan: “Het is moeilijk om van buitenaf te beoordelen, maar ik heb het gevoel dat je te dicht op die regels zit. Niet dat je alles moet loslaten, regels zijn nodig. Maar misschien moet je niet te veel focussen op wat er allemaal moet ­gebeuren.”

Marc: “Ja, misschien heb je gelijk. Pfff. Maar...”

Timmermans: “Die pfff vind ik interessant. Soms is het gewoon: pfff. Gewoon even: fuck, hé.”

De vaders kijken weer naar de kaars. Marc: “Fijn om het even te bespreken.”

Wouters: “We zijn allemaal mensen. Allemaal vaders.”

Emoties leren beheersen

Een halfuur geleden, rond half acht, opende Timmermans de avond: “Welkom mannen. Vaders. Dit is een plek waar we goed en eerlijk met elkaar in gesprek kunnen. En diep – we gaan zo diep mogelijk. Belangrijk: luister echt naar ­elkaar. Reageer vanuit je eigen ervaring op de ander. Het is goed dat jullie er zijn. Dit zie je niet veel, het is pionierswerk. We voelen ons hier gehoord. Dat is de magie van de avond.”

Timmermans begon het Vadercafé in 2016 in Amsterdam. Hij had toen al twee jaar zijn coachingsbedrijf Vader Visie, waarmee hij vaders een-op-een begeleidt. Een groep vaders die onderling met elkaar praten – dat werkt, wist hij uit ervaring. “In 2009 deed ik mee aan een cursus ‘man zijn’ en met een aantal mannen besloten we elke maand samen te komen om elkaar te ondersteunen in ­dingen waar we tegenaan liepen. In die periode werd ik zelf ook vader. Dat was lastig, want ik scheidde tijdens de zwangerschap van mijn vrouw. Ik had toen veel aan die gasten.”

Het Vadercafé trekt veel gescheiden vaders. Maar ook aanstaande vaders, vaders met jonge kinderen, met ­puberdochters, vaders die hun emoties willen leren ­beheersen, hun relatie zien veranderen, of vrienden minder vaak zien. Er komen oude vaders, jonge vaders, stoere vaders en zachte vaders. “Van alles wat,” zegt Timmermans. “Ook vaders zonder problemen, die denken: ik wil er zijn voor mijn kind, en daar bewust mee bezig zijn. In het Vadercafé kunnen ze ervaringen uitwisselen, toffe ­gesprekken met andere vaders voeren. Dat vinden ze vaak niet binnen hun vriendengroep. Op de sportclub gaat het wel over de korte nachten, maar niet over écht diepe ­gevoelens.”

Ander soort band

Ook voor Timmermans is het nog altijd waardevol. Uit ­elke sessie haalt hij wel iets voor zichzelf. “Door dit werk ben ik me heel bewust van hoe ik de dingen doe. Vandaag nog ­besefte ik: over twintig jaar, als mijn kinderen terugkijken naar hoe ik het heb gedaan, wat zouden ze dan denken?

Ik doe het uiteraard niet perfect. Mijn dochter haalde soms het bloed onder mijn nagels vandaan. Ik smeet dan ­weleens een deur dicht of schreeuwde naar haar. Daar baalde ik ontzettend van. Ik ben bij een coach geweest om die woede onder controle te krijgen. Het lukte me niet ­alleen, terwijl ik andere vaders er wel mee hielp.”

Na een korte pauze neemt Stan het woord. Hij valt meteen met de deur in huis: zijn vrouw heeft veel ­problemen. Een paar weken geleden is ze gedwongen opgenomen in een kliniek. Ze is suïcidaal. “Ik zei tegen haar zoon van 13, mijn stiefzoon, dat mama was opgenomen, omdat het niet zo goed met haar ging. Hij zei: ‘O, ik dacht dat het beter ging.’ Ik heb hem toen niet alles verteld, ik wist niet ik moest doen. Vorige week heb ik toch maar ­verteld dat ze suïcidaal was.” Stan pauzeert, drinkt wat water. Kijkt dan vragend naar Timmermans.

“Ik heb het zelf als kind meegemaakt met mijn moeder,” zegt Timmermans. “Ze werd regelmatig opgenomen ­omdat ze zelfmoordneigingen had. Mijn vader liet daar nauwelijks iets over los, hij gaf alleen praktische infor­matie. Ik dacht: we kunnen toch ook op een heel ander niveau hierover praten? Ik had meer nodig.”

Stan: “Ik probeer nu zo veel mogelijk met hem te ­delen. Hij zei laatst: ‘Mama heeft een heel heftig leven gehad, toch? Ik zei: ‘Dat klopt’. En dan hebben we het erover.”

Timmermans: “Dat is heel waardevol.”

Stan: “Maar hij heeft het er liever niet over. Hij is niet zo’n prater. Hij zegt: ‘Ik praat liever niet over nare dingen, want dat voelt kut.’ En hij wil geen kutgevoel hebben.”

Marc: “Heb je het idee dat je dit samen met je zoon meemaakt? Dat jullie steun bij elkaar vinden?”

Stan: “Ja, je krijgt wel een ander soort band. Ik wil ­alleen niet dat hij te veel voor mij of zijn moeder moet zorgen. Het is nog een kind.”

Timmermans: “Hij kan best zorgen, zolang er ook iemand voor hem zorgt. Hij moet bij je terechtkunnen.”

Veel verteld

Stan is tevreden met het gesprek. Timmermans vraagt of iemand nog iets wil delen. “Eenmaal, andermaal? Dan kijken we weer naar de kaars. Check bij jezelf hoe je er nu bij zit, in vergelijking met toen we begonnen. Er is veel ­verteld. Het palet van het leven heeft hier op tafel gelegen. Het is geen klein dingetje wat hier gebeurt. Haal diep adem. Het zal doorwerken, de komende dagen. Kijk even rond, naar elkaar. Dankjewel, mannen. Vaders.”

Moeilijke praters

Voor veel vaders is het een drempel om bij Vader Visie – het coachings­bedrijf van Patrick ­Timmermans – binnen te stappen met problemen. Het Vadercafé is laagdrempeliger, maar ook dat blijft spannend. ­Timmermans: “Mannen zijn meer gesloten dan vrouwen, ze praten moeilijker over problemen. Er is veel schaamte. Dat zit in de westerse ­cultuur: je moet stoer zijn, presteren. Het is nogal wat om daarvan los te komen als man. Toch zie ik dat steeds meer mannen het Vadercafé weten te vinden. Het bestaat nu in Amsterdam, Rijswijk, Amersfoort en Breda. Ik wil zo snel mogelijk dat alle vaders in Nederland naar een Vadercafé in hun buurt kunnen. Er lopen gesprekken voor cafés in Eindhoven, Arnhem, Groningen en Rotterdam.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden