PlusReportage

Tussen Duivendrecht en de Arena wordt al 85 jaar gegolft. Maar hoe lang nog?

De oudste golfbaan van Amsterdam, tussen Duivendrecht en de Arena, wordt wederom bedreigd door bouwplannen voor een nieuwe woonwijk. De golfers zijn de afgelopen 85 jaar niet anders gewend. ‘We zijn als dat dorpje van Asterix.’

Beeld Jakob van Vliet

Spelen bij Amsterdam Old Course golfers met een geheimzinnige toverdrank op zak? Het record van de langste afstand die met één slag is afgelegd staat hier op 208 kilometer. Kilometer, ja. Reinoud Kroese, bestuurslid van de golfbaan tussen Duivendrecht en de Johan Cruijff Arena, wijst op het treinspoor dat de golfbaan doorklieft op tientallen meters hoge pilaren. Smakelijk vertelt hij het sterke verhaal van de recordhouder en die ene bal: “Die heb ik op de intercity naar Brussel geslagen.”

Het is grootspraak met een kern van waarheid. “Eens in de zoveel tijd maakt ProRail het spoor schoon en dan liggen hier beneden opeens negentig balletjes,” zegt Kroese. Bij het vertrekpunt van twee holes staan bordjes die minstens zo streng zijn als de waarschuwingen bij een onbewaakte overweg: ‘U mag niet afslaan als er een trein passeert.’

Op deze grond wordt al 85 jaar gegolft. Het stadion en station Duivendrecht waren er nog niet. De Bijlmer moest nog gebouwd worden. Amsterdam Old Course is een van de oudste golfbanen van Nederland. Maar hoe lang nog? Eerder dit jaar presenteerde de gemeente Ouder-Amstel plannen voor een nieuwe woonwijk tussen Duivendrecht en de A2. Het kan nog jaren duren, maar iedereen beseft dat projectontwikkelaars hun vingers aflikken bij deze open vlakte op loopafstand van twee grote treinstations.

Irene Vroom (73) speelt hier al meer dan vijftig jaar en kent de golfbaan nog uit de tijd dat de skyline bestond uit de hoge ruggen van koeien in de wei. Tegenwoordig wordt Amsterdam Old Course overschaduwd door de Arena, Ziggo Dome en kantoortorens van ING en Deutsche Bank. “Op hole 9 moet je bij de afslag richten op ING.” Maar door het hoog opgekomen groen is bij de tee alleen het stadion nog in het vizier. “De baan is mooi dichtgegroeid. Ik zie de bank al helemaal niet meer.”

Beeld Jakob Van Vliet

Vroom, die werkte in het onderwijs, heeft haar sport en dus ook Amsterdam Old Course, totaal zien veranderen. “Het was vroeger echt elitair. Bij de baan stond een bordje: ‘Honden en kinderen niet toegelaten.’ Er werd ook nog geballoteerd.”

De sfeer van ons-kent-ons en ballotagecommissies is bij deze golfbaan gelukkig helemaal weg, zegt Vroom. “Maar er zijn genoeg banen waar je nog steeds niet zomaar lid kunt worden.”

Rond haar woonplaats in Het Gooi liggen meerdere golfbanen en toch rijdt Vroom graag naar Duivendrecht. “Je bent er in twintig minuutjes. Het zijn maar negen holes, dan ga je sneller even spelen. En het is gezellig. Het klinkt raar, maar dat kneuterige maakt deze baan zo bijzonder. Het is één grote familie.”

Captains of industry

In zijn jonge jaren droeg Frank Blommestein (63) als caddy de golftassen van captains of industry. “Ik woonde aan de andere kant van het spoor en kon hier een zakcentje verdienen. Het was echt voor de elite – Duyvis, Vroom en Dreesmann, Hunkemöller, dat soort heren. Ik durfde niet eens naar het clubhuis te kíjken. Voor de caddies was er een apart hok waar je moest wachten tot je werd geroepen.”

Nu speelt hij hier zelf al jaren. Tenminste, als hij tijd heeft. Zijn werk als aan­nemer slokt veel tijd op. “Het is laagdrempeliger geworden,” zegt hij, al zal de ­contributie van 1030 euro per jaar veel huishoudboekjes te boven gaan. “Je hoort wel aan mijn accent, ik ben een gewone Amsterdammer. En dat wordt ook gewoon geaccepteerd. Het doet er niet meer toe wie je bent of waar je vandaan komt.

Taco Jelgersma (47) golft hier met zijn hele gezin. Door het familielidmaatschap spelen zijn dochters, 8 en 10 jaar, gratis mee. De kinderen zitten op les, want het is wel even doorbijten om de beginselen onder de knie te krijgen. “De eerste zes maanden zijn niet zo fijn. Golf is een beetje als vioolspelen.”

Beeld Jakob Van Vliet

Ook Jelgersma, consultant, is blij met de toegankelijke sfeer. “Tosti’s, bier en een gezellig bestuur, net als bij de voetbalclub aan de overkant. En elk jaar een sinterklaasfeest. De gedachte dat dit een corpsballensport is, is wel weg hoor.”

Daarvoor volstaat het volgens bestuurslid Kroese om even mee te luisteren na een mispeer van sommige leden. “Dan poets je meteen de gedachte weg dat het hier allemaal zo elitair is. Hier hoor je dan ook wel: krijg de pleuris…”

Ook andere groepen die typisch zijn voor de stad hebben de weg naar Amsterdam Old Course gevonden, zoals toeristen en expats. “We zien steeds meer mensen die na drie dagen Rijksmuseum en Vondelpark even komen aanwaaien. Het is natuurlijk om de hoek.” Expat Guy Colley (28) komt vaak meteen uit zijn werk, verderop in Zuidoost. Al van jongs af aan is golf zijn sport. Dat is zo’n beetje een familietraditie. Toen hij vanuit Ierland naar Amsterdam kwam, zocht hij hier meteen een baan om lid te worden. “Ik had nog niet eens een appartement.” De baan is best lastig, zegt hij. Door de lage ligging zijn de holes sterk afhankelijk van weers­invloeden. Dat golf wordt gezien als een sport voor oude of rijke mensen bevalt hem niks. “Ik kom gewoon op de fiets.”

Clubarchivaris Chris Veldkamp ziet het als een terugkerend patroon in het verleden van deze baan. Die lag dan wel net over de gemeentegrens in Duivendrecht, maar de sfeer werd sterk bepaald door het vrijgevochten Amsterdam. “Dat is het leuke van zo’n stadsbaan, er is altijd wat. Van vrijende paartjes op de afslagplaats tot studenten die een ontgroening hebben bedacht, waardoor je opeens tien jongens naakt over de baan ziet rennen. Dit is Amsterdam, niet ergens in Drenthe. Hier gebeuren gekke dingen en niemand die dat raar vindt. Dat trekt juist. De meeste mensen hebben een Amsterdamse inslag.”

Poepsjiek

Hoe elitair de golfsport ook was in de eerste decennia na de oorlog, ook toen al kon hier meer dan op andere golfbanen. “Al in de jaren vijftig, toen hier alleen maar poepsjieke mensen speelden,” zegt Kroese. “Een beetje zoals polo nog steeds heeft. Er waren maar tien banen in Nederland en iedereen kende elkaar,” zegt Veldkamp. Maar in het clubhuis van Amsterdam Old Course kon altijd net wat meer dan elders. “Op feesten gebeurde van alles. Het was losser. Alles kon hier,” zegt Veldkamp.

Beeld Jakob Van Vliet

De beste illustratie is wat in de beslotenheid van het clubhuis ‘het kamertje van Prins Bernhard’ is gaan heten. Niemand die er vanuit de vereniging formeel iets over wil zeggen, maar vaststaat dat de pachter van het clubhuis bij de antieke kleedkamers, onder het schuine dak van een rommelhok, een matras had staan voor als het te laat werd om naar huis te fietsen. Drie keer raden wie daar volgens de overlevering weleens neerstreek in het warme gezelschap van een andere feestganger.

“Iedereen had altijd goede herinneringen aan deze plek. Niet aan de baan, die was altijd nat. Maar wel aan wat zich hier in het clubhuis allemaal heeft afgespeeld.”

Onder de initiatiefnemers in de jaren dertig waren de dubbele achternamen niet van de lucht. “De sultan van Pontianak liep hier 18 holes met de burgemeester en de minister van Buitenlandse Zaken,” weet Kroese. Tot ver na de oorlog was de burgemeester van Amsterdam erelid. Femke Halsema is overigens van harte welkom. Kroese: “Officieel heten we Amsterdamsche Golf Links. Dan is het maar een kleine stap naar GroenLinks Amsterdam.”

Het zijn connecties die Amsterdam Old Course goed zou kunnen gebruiken. Eerder dit jaar presenteerde gemeente Ouder-Amstel de langverwachte plannen voor een nieuwe wijk met 4500 woningen in het gebied rond de Arena. Voor de golfbaan denkt grondeigenaar NS aan de bouw van kantoren en woningen. Mogelijk moet al over een jaar of drie de grond bouwrijp worden gemaakt.

De vereniging houdt de moed erin. De golfers hebben de voorbije 85 jaar wel voor hetere vuren gestaan. Het treinspoor dat sinds 2006 een extra sta-in-de-weg vormt tussen de holes, is symbolisch. Het was de zoveelste keer dat Amsterdam Old Course werd afgeschreven. Kroese: “We zijn als dat dorpje van Asterix.”

Oprukkende stad

Al sinds de jaren zestig weet de baan zich bedreigd door de oprukkende stad. Tot 1990 telde de baan nog 18 holes, maar een flink deel moest plaatsmaken voor de bouw van station Duivendrecht en het spoor tussen Schiphol en Almere. Voor de vereniging die hier als vanouds speelde, de Amsterdamse Golf Club, reden om met het grootste deel van de spelers te verkassen naar een nieuwe baan bij Spaarnwoude.

Golfers met op de achtergrond het historische clubhuis van de Amsterdam Old Course. Beeld Jakob Van Vliet

Al die tijd was de veengrond van de Duivendrechtsepolder niet bijster geschikt voor een golfbaan. “In de winter kon je maar beter lieslaarzen aantrekken,” weet Kroese. Na de Tweede Wereldoorlog moesten de golfers helemaal opnieuw beginnen. Al het hout was gekapt en elk hoogteverschil was weggebulldozerd om het schootsveld vrij te maken. “Er is geen golfbaan in Nederland die zo vaak is aangepast.”

Amsterdam Old Course is de oudste, maar allang niet meer de enige golfbaan rond de stad. Het betekent niet dat de 470 leden en de ongeveer 5000 gastspelers zich makkelijk kunnen aansluiten bij een andere club. Veel banen rond de stad zijn niet van een vereniging of al behoorlijk vol, of het nu gaat om de banen bij Spaarnwoude, Waterland, Abcoude of Amstelveen. En dan is er nog de exclusieve en veel duurdere golfbaan The International in Badhoevedorp. “Maar of de gemiddelde Amsterdammer zich daar op zijn gemak voelt?” zegt Kroese. “Dus om nou te zeggen: het wordt er beter op voor golfers rond Amsterdam, nee. En golf is na tennis, voetbal en vissen de populairste sport.”

Holes in het stadspark

Als je het de golfers vraagt, doen ze graag weer een stapje terug door de holes op te laten gaan in het stadspark dat de nieuwe woonwijk moet krijgen. Wethouder Marian van der Weele van Ouder-Amstel kan zich er weinig bij voorstellen. Wel wil ze graag het clubhuis behouden door het een gemeentelijk monument te maken. “Dat is het enige gebouw in dit rafelige gebied dat echt historie heeft.”

Maar verder? Van der Weele ziet het niet ­zitten. Golf neemt nou eenmaal veel ruimte in beslag, dus of je dat moet willen binnen de bebouwde kom? Het stadspark moet ‘Vondelparkachtig’ worden en ‘een groene long’ voor de bewoners van de nieuwe wijk, vindt Ouder-Amstel. “Zo’n landschapspark wil je aantrekkelijk maken voor bezoekers, dan wil je toch niet dat ze een golfballetje tegen hun hoofd krijgen?”

Geen helm

Volgens de golfers loopt dat zo’n vaart niet. “Niet voor fietsers, niet voor wandelaars of joggers. Dat kan allemaal gewoon. Je hoeft ook geen helm op. Je moet natuurlijk niet voorlangs gaan lopen als iemand gaat slaan.” Er zijn al andere Nederlandse golfbanen waar de wandel- en fietspaden openbaar toegankelijk zijn, weet Veldkamp. Op het Schotse golfheiligdom Saint Andrews is de baan op zondag gesloten. Kroese: “Dan is het natuurlijk niet de bedoeling dat je op de green gaat picknicken. Maar dat doen die Schotten niet, want die snappen: dat is voor golf.”

Bij de afslagplaats staan even strenge bordjes als bij een onbewaakte overweg.Beeld Jakob Van Vliet

Maar lukt dat ook als het groen ‘Vondelparkachtig’ wordt? “Nee, als er negenhonderd bakfietsen komen met barbecues gaat dat niet goed,” zegt Kroese. “Maar dat gaat in het Vondelpark en het Beatrixpark óók niet goed. Als je meer groen in stand houdt, heb je meer groen over voor de mensen die het willen gebruiken.”

De golfbaan wordt al jaren als natuur beheerd. “We hebben in zeven jaar zo’n 2500 bomen en struiken geplant,” zegt Kroese. “Alleen als Ajax thuisspeelt, is het een beetje druk,” wijst hij naar het voetpad naar station Duivendrecht. Op het terrein zijn 280 verschillende planten geteld en 70 vogelsoorten. Verder: vleermuizen en een vos. “Je kunt hier zo mensen in de gelegenheid stellen om te vissen. We hebben hier kruidentuinen, we hebben bijenkasten. Je kunt hier zo scholen ontvangen voor natuureducatie, maar dan op een leuke manier.”

De vooruitzichten zijn weinig optimistisch, maar Amsterdam Old Course wil niet opgeven. Veldkamp: “De dreiging is ernstiger dan ooit, maar dit Gallische dorpje heeft al heel wat bedreigingen overleefd.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden