PlusDe smaak van toen

Troostrijke hachee met Hanneke Groenteman: ‘De oven is je beste vriend’

Gilles van der Loo gaat langs bij bekende en minder bekende Nederlanders om een gerecht uit hun ­verleden te bereiden. Deze week maakt hij hachee met presentator Hanneke Groenteman.

Hanneke Groenteman helpt Gilles van der Loo een handje bij het maken van hachee. Beeld Eva Plevier
Hanneke Groenteman helpt Gilles van der Loo een handje bij het maken van hachee.Beeld Eva Plevier

“De oven is je beste vriend,” zegt journalist en presentator Hanneke Groenteman (81) terwijl ze een oeroud emaillen pannetje uit haar keukenkast opdiept. “Dat heeft Annet Mal­herbe me ooit verteld. Als je iets wilt laten sudderen, kun je veel beter een pan in de oven zetten dan op het gas. Tenzij je zo’n oud petroleumstel hebt.”

De keuken van Groenteman bevindt zich onder in haar oude pandje in de Weteringbuurt. We drinken koffie onder een laag plafond met dikke balken. Oude spullen, warme kleuren. Ramen op het westen laten een hintje wintermiddag door. Terwijl de hachee pruttelt, praten we over haar kleinkinderen en over mijn kinderen.

Op het aanrecht wachten een rodekool en appels; een mes en snijplank liggen klaar. Groenteman, die al een aantal dagen last had van een pijnlijke hand, hoorde bij een bezoekje aan de huisarts dat ze die gebroken had. Nu zit ie in het gips en het koken is dus aan mij.

Omdat hachee erg lang moet opstaan, heb ik de stoof thuis voorbereid. Bij mijn aankomst keek Groenteman goedkeurend in mijn bakje en zei ze dat de saus iets verder moest worden ingekookt. Een extra scheut azijn bleek ook nog nodig. “Ik heb dit recept nooit zo letterlijk van mijn moeder gekregen,” zegt ze. “Vroeger hing ik veel in haar keuken rond, en later heb ik het op smaak een beetje uitgezocht. Ik ben er zeker van dat mijn hachee aardig op die van haar lijkt. Gaan we ook samen eten?”

Ondergedoken

De eerste zes jaar van haar leven bracht Groenteman grotendeels gescheiden van haar ouders door. Het gezin was onder­gedoken, maar niet op hetzelfde adres. Vijf gezinnen deed het jonge meisje aan. Haar laatste gastouders, in Rijnsburg, waren in ieder geval belijdend christelijk, want Groenteman herinnert zich dat ze na de hereniging met haar ouders steeds wilde bidden voor het avondeten. Ze leerde er zuurkool kennen, nog steeds een van haar favoriete gerechten. De wens om thuis te bidden was voor vader en moeder Groenteman, seculiere Joden, kennelijk geen groot probleem.

“Door de oorlog realiseerden alle Joden zich opeens dat ze Joods waren,” zegt ze. “Tot die tijd hadden ze gewoon leuk familie-eten elke vrijdag, maar verder niks. Meer de Joodse cultuur dan het geloof, zeg maar.”

Over die zuurkool in Rijnsburg: “Ik herinner me dat er een schaal van op de kachel stond, en dat die schaal knapte terwijl de familie bad. Ik sprong op om de zuurkool te redden, maar had daarmee het gebed verstoord en moest zonder eten naar bed.”

Groenteman groeide op in de Rivierenbuurt en woonde daar tot haar 18de. “Mijn moeder was – en dat is toch wat ik nog steeds het lekkerst vind – echt van de Joods-Hollandse keuken. Altijd kip op zaterdag. Bij mijn ouders waren er nog vaste dagen voor elk gerecht. Op dinsdag aten we stamppot, op maandag aardappelen met sla en een ei, op woensdag gehakt. Vrijdag aten we vis van de winkel op de Maasstraat, eigenlijk een katholieke gewoonte. Ik moest daar weleens paling halen, dan werd zo’n beest levend in stukken gehakt en kreeg ik die mee in een plastic zakje. Je voelde de stukken nog bewegen in de tas. Als er hachee was, maakte mijn moeder die meestal op woensdag. Ze kookte echt lekker.”

Studentenleven

Op haar 19de ging ze uit huis. “Mijn vader heeft nachten liggen huilen, volgens mijn moeder. Zo van: ze heeft hier toch een heel fijne kamer?”

Ik zeg dat haar vader vast zo reageerde vanwege de oorlog, dat ik mijn dochter ook nooit meer zou laten gaan als ik haar een paar jaar kwijt was geweest zonder te weten of ze nog leefde. Even kijkt Groenteman me half streng aan. “Welnee,” zegt ze. “Dat waren gewoon de jaren vijftig. Een meisje dat op zichzelf woonde, zag je niet zo vaak. Mijn eerste kamer was in de Oude Leliestraat, god, wat was ik daar gelukkig. Veel koken deed ik er niet; ik was te druk met het studentenleven. Vriendjes die zich in de dakgoot moesten verstoppen voor de hospita, dat werk.”

“Hachee ben ik pas in mijn verre volwassenheid weer gaan maken,” zegt Groenteman. “Het is zo’n handig recept als je alleen woont, want je kunt het goed invriezen. Mijn droom was altijd die Bertolli-tafel vol familie, maar tegenwoordig vind ik veel gasten vooral gedoe.”

Appelmoes

We maken appelmoes van goudrenetten met sinaasappelsap en kruidnagel, en rodekool met kaneel. In geen van beide wil Groenteman suiker hebben. Als de puree klaar is, binden we de hachee met een scheutje mai­zenawater. “Dit gerecht,” zegt Groenteman terwijl we eten, “geeft me een vertrouwd, prettig gevoel. Troostrijk, is het. Dat zal ook wel een thuisgevoel zijn.”

Hoewel haar idee van thuis op honderd manieren moet verschillen van het mijne, kan ik het gevoel dat dit gerecht me geeft niet anders omschrijven.

De hachee van Hanneke. Beeld Eva Plevier
De hachee van Hanneke.Beeld Eva Plevier

Hachee met rodekool en appelmoes

Bak blokjes gezoute en ­gebloemde rundersukade bruin in boter, haal het vlees uit de pan en bruin een grote hoeveelheid gesnipperde ui in het vocht. Voeg bij die ui het vlees en een scheut ­ketjap, een scheut azijn en drie blaadjes laurier. Giet er bouillon of water op tot alles onderstaat en stoof met deksel op de pan in de oven op 120 graden (zo’n 4 uur). Eventueel binden met een beetje maizena opgelost in water en serveren met aardappelpuree. Appelmoes: goudrenetten in een scheut sinaasappelsap gaarkoken met een kaneelstokje. De rodekool stooft u fijngesneden met een scheut water en een paar kruidnagels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden