Plus Film

The Wild Pear Tree Zware kost? Dat valt mee

The Wild Pear Tree van Nuri Bilge Ceylan ontvouwt zich als een reeks lang uitgesponnen maar enerverende gesprekken met commentaar op hedendaags Turkijke.

Regisseur Nuri Bilge Ceylan levert in The Wild Pear Tree onverholen commentaar op hedendaags Turkije.

Het is lastig de grootse serieusheid die Nuri Bilge Ceylans The Wild Pear Tree uitstraalt te rijmen met de vederlichte luchtigheid van de film zelf. Een film van ruim drie uur lang, vol verwijzingen naar de klassieke, westerse, Russische en Arabische literatuur, dat moet wel zware kost zijn, toch? Bovendien staat de Turkse filmgrootmeester Ceylan vooral bekend om zijn filosofische overdenkingen van de menselijke aard.

Het klopt allemaal, en toch is The Wild Pear Tree ook de grappigste film uit Ceylans carrière. Toegegeven, daarmee is het nog altijd geen dijenkletser, maar het is geen toeval dat Ceylan de stand-upcomedian Aydin Doğu ­Demirkol voor zijn hoofdrol strikte – nadat hij hem had zien floppen in de Turkse variant van Holland’s Got ­Talent.

Enerverende gesprekken

Demirkol speelt Sinan, een twintiger die net zijn studie heeft afgerond en nu terugkeert naar zijn ouderlijk huis in het provinciestadje Çan. Hij arriveert er met het manuscript voor zijn eerste boek onder de arm (in zijn eigen woorden een ‘eigenzinnige autofictieve metaroman’), maar zonder de middelen om het te publiceren. Terwijl hij op vele manieren laat blijken dat hij het leven van zijn ouders te min vindt, dreigt hij alsnog in de voetsporen van zijn gokverslaafde vader Idris (Murat Cemcir) te treden, die leraar op een basisschool is.

Sinan zou moeten studeren voor de landelijke toets die zal bepalen of, en zo ja waar, hij als leraar aan de slag mag – maar dat komt er niet van. Hij heeft het te druk met leuren met zijn boek, en rondhangen met de jeugdvrienden die hij tijdens zijn studie uit het oog verloor. Zo ontvouwt The Wild Pear Tree zich als een reeks lang uitgesponnen maar enerverende gesprekken.

Daarin toont Sinan telkens weer een grenzeloos talent om precies het verkeerde te zeggen. De burgemeester van wie hij subsidie hoopt te krijgen, de ondernemer die zich eerder als mecenas heeft opgeworpen, de gerenommeerde schrijver wiens advies hij inwint – allemaal weet hij ze tegen zich in het harnas te jagen. Ceylan weet al die bijrolfiguren, die in slechts één of soms twee scènes te zien zijn, scherp en genuanceerd neer te zetten.

Commentaar

Intussen levert de regisseur via die gesprekken onverholen commentaar op hedendaags Turkije. Daarin is hij uitgesprokener dan in zijn eerdere films – van de politicus die de mond vol heeft van democratie maar weinig uitvoert, via de politieagent die lachend vertelt hoe hij ‘linkse rakkers’ te grazen nam en de twee jonge imams die bekvechten over de rol van religie, tot het jeugdvriendinnetje dat zich inmiddels lijkt te hebben neergelegd bij de ­beperkte mogelijkheden die zij in het leven heeft. Zoals de ondernemer Sinan op het hart drukt: “Een opleiding is goed en wel, maar als je in dit Turkije wil overleven, moet je je aanpassen.”

In zijn portret van een onterecht arrogante jonge kunstenaar lijkt de inmiddels zestig jaar oude Ceylan impliciet ook zijn eigen artistieke reputatie te becommentariëren. De filmmaker schreef de film samen met zijn echtgenote Ebru (ook coscenarist van zijn voorgaande drie films) en zijn neef Akin Aksu. De centrale relatie tussen zoon Sinan en vader Idris is direct gebaseerd op Aksu’s eigen getroebleerde band met zijn vader.

Maar in Sinan herkennen we vooral Ceylan zelf – de omschrijving van Sinans boek (dat dezelfde titel draagt als de film) doet zelfs verdacht veel denken aan de sombere dorpsverhalen van Ceylans eerste films. Twintig jaar verder keert Ceylan terug naar dezelfde sfeer en omgeving, maar met een barmhartiger en bescheidener blik. Juist omdat hij de arrogantie heeft afgeschud die ­Sinan nog aankleeft, kan hij er zo hartelijk om lachen – en wij met hem.

The Wild Pear Tree

Regie Nuri Bilge Ceylan
Met Aydin Doğu Demirkol, Murat Cemcir
Te zien in Eye, Filmhallen, Rialto, De Uitkijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden