PlusFilmrecensie

The Green Knight is als dwalen in een oneindig labyrint van beelden

Still uit The Green Knight.
 Beeld
Still uit The Green Knight.

Als Gawain aan het begin van David Lowery’s zinsbegoochelende The Green Knight om zich heen kijkt op het kerstbanket van koning Arthur en diens Orde van de ­Ronde Tafel, ziet hij legendes. En dat is wat hij ook wil zijn. Een verhaal dat nog generatie op generatie verteld zal worden, vereeuwigd in muurvullende schilderijen en ­epische gedichten.

Het antwoord op dat verlangen komt binnenstormen in de vorm van een rijzige groene ridder met een huid als boombast en een uitdaging die even simpel als verraderlijk blijkt. Als een van de ridders hem een slag kan toebrengen, zal die zijn bijl krijgen, op voorwaarde dat hij hem exact een jaar later in de groene kapel zal opzoeken om dezelfde slag te ontvangen.

Met een mengeling van overmoed en bewijsdrang springt Gawain (een fantastische Dev Patel) op en hakt de kop van de groene ridder af, die zonder een spier te vertrekken zijn hoofd oppakt en met een bulderende lach de zaal uit galoppeert, zijn woorden weerkaatsend tussen de kasteelmuren. “One year hence!”

Het in de 14de eeuw door een onbekende schrijver opgetekende ridderepos Sir Gawain and The Green Knight is een tekst omgeven door interpretaties en ambivalentie. Lowery laat in zijn verfilming al die tegenstrijdigheden bestaan en geeft, aangespoord door de weelderige speelsheid van de brontekst, zijn compleet eigen draai aan het personage Gawain en diens tocht naar de groene kapel.

Hallucinant

Geholpen door het prachtige camerawerk van Andrew Droz Palermo (die ook Lowery’s enigmatische A Ghost Story draaide) en de soms ijle, dan weer volkse muziek van Daniel Hart, stampt Lowery een wereld uit de zompige aarde die tegelijk tastbaar en mythisch is. Bomen strekken hun takken uit als grijpende vingers en mist trekt spookachtig door de dalen. Ronduit hallucinant is een scène waarin torenhoge kale reuzen sereen neuriënd door het landschap schrijden.

Het is geen zuiver moreel kompas of lotsbestemming die Gawains weg uitstippelt. Vanaf het moment dat hij ­Camelot verlaat, stapt hij in een wereld van viersprongen en elke scène draagt de mogelijkheid van een andere uitkomst in zich. Soms letterlijk, zoals wanneer Gawain ­gebonden aan handen en voeten door dieven wordt ­achtergelaten. De camera beweegt om hem heen en zijn ­geknevelde lichaam verandert in een skelet. Vervolgens maakt een tegengestelde camerabeweging dat weer ­ongedaan.

Zo zijn er meer scènes die op hun schreden terugkeren, elementen die plots in een andere vorm opduiken of van betekenis wisselen. De film is als een wandeling in een bos waar de paden bedrieglijk kronkelen. Je denkt in een rechte lijn te lopen, maar blijkt in cirkeltjes te gaan. En hoe dichter Gawain de groene kapel nadert, hoe onvaster de grond onder zijn voeten wordt.

Opgedreunde les

Zoals dat hoort in ridderverhalen, is alles wat Gawain ­tegenkomt een test, alleen heeft hij niet de ridderlijke ­intuïtie om dat aan te voelen en telkens weer wordt hij overvallen door situaties, verrast door de grilligheid van de wereld en vooral de mensen daarin. De fundamenten van het ridderschap wankelen in The Green Knight. ­

Wanneer Gawain stelt dat een ridder doet wat hij doet vanwege eer, klinkt dat als een opgedreunde les. In zijn blik flikkert de twijfel. Wat is er eigenlijk zo zaligmakend aan eergevoel, vooral als het ten koste gaat van lijfsbehoud?

Lowery keert de bouwstenen van het ridderverhaal ­binnenstebuiten om er vervolgens een compleet eigenzinnig bouwwerk mee te maken. The Green Knight is een filmisch gedicht vol rijm en symboliek, waarvan de betekenis zelden eenduidig is en soms het volgende moment alweer onderuit wordt gehaald. Een labyrint van beelden waar je nog lang in kunt blijven dwalen.

The Green Knight

Regie David Lowery
Met Dev Patel, Alicia Vikander, Joel Edgerton
Te zien in FC Hyena, De Filmhallen, Kriterion, Arena, City, Tuschinski, Studio/K

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden