Plus Reportage

Strijd tegen de eenheidsworst: dit zijn geen toeristenwinkels

De Goede Zaak Amsterdam deelt keurmerken uit aan middenstanders, omdat zij tegenwicht vormen tegen toeristenwinkels en ketens. Drie ondernemers over hun winkel.

Hermanusje van alles, ouderwetse drogisterij op de Westerstraat, Linda Bras en haar vader. Beeld Lin Woldendorp

Linda Bras (46) van drogisterij Hermanusje van alles, sinds 1980 in de Westerstraat

Een buurthuis. Dat is de tweede, of misschien wel de ­belangrijkste functie van drogisterij Hermanusje van ­alles, midden in de Jordaan. Eigenaar Linda Bras (46): “Het voelt alsof ik hier de hele dag familie over de vloer heb. Achter de toonbank ligt een bakje vol reservesleutels van buurtbewoners voor als ze zichzelf buitengesloten hebben. Ik heb zelfs een boekje met de pincode van een aantal klanten. Tja, die vergeten ze telkens.”

Bras is in de winkel geboren. “Hiero,” wijst ze naar achterin de zaak, in onvervalst Amsterdams. “De winkel was vroeger een stuk kleiner. Hier was een woonkamertje en op de vliering sliepen we.” Later verhuisde het gezin naar Purmerend.

Bras nam de zaak acht jaar geleden over van haar vader Herman, net in de tijd dat er een Etos aan de overkant van de straat kwam. “Dat was even paniek, maar nu blijken we goed naast elkaar te kunnen bestaan. Er zijn een hoop Jordanezen die alleen wonen: wat hebben die aan al die 2-plus-2 shampoo-aanbiedingen?” Bovendien is het ­assortiment van drogisterij Hermanusje uniek te noemen: een keur aan borstels en boendertjes, ouderwetse dweilen, horecakwaliteit theedoeken, echte drogisterijdrop. “De laurierdrop en oceaandrop; die gaan het hardst.”

In al die jaren is een hoop hetzelfde gebleven in de winkel: de nostalgische muziek uit de speakers, het museumpje met ouderwetse producten en de etalages waar ­vader Herman spreekwoorden en gezegdes uitbeeldt met zelfgemaakte knutselwerkjes.

Maar met dochter Linda aan het roer is er ook het een en ander veranderd. “Vroeger was dit een soort waspoederwinkeltje. Rommeliger, zonder luxe producten. Nu hebben we nog steeds wrijfwas en brillantine, maar ook ­moderne voedingssupplementen van Solke en de huidverzorging van Louis Widmer, een mooi merk uit Zwitserland. Op die manier kunnen we nog steeds voortbestaan.”

“Linda heeft een goed oog voor trends,” vult Herman zachtjes aan. Hij helpt op deze maandagmorgen mee in de winkel. Als hij even later een klant helpt die paracetamol zonder cafeïne zoekt, zegt Bras: “Mijn vader is zo trots. Op alle stempelkaarten en btw-bonnen heeft hij zó groot mijn naam gezet. Dus nu zegt iedereen om de haverklap: hé Linda dit, of hé Linda dat. Ik voel me soms net een BN’er.” 

Keesiedive, duikbrillen op sterkte, op de Singel, Kees en Maureen Manders. Beeld Lin Woldendorp

Kees (71) en Maureen (52) Manders van duikwinkel Keesiedive, sinds 1984 op het Singel

Als je in het dagelijks leven een plus- of minafwijking hebt, zie je onder water natuurlijk óók niks. Voor de leek een ­gevalletje ‘nooit over nagedacht’, maar het bestaansrecht van duikwinkel Keesiedive: duik- en zwembrillen op sterkte. Mensen komen er van heinde en verre voor.

“We zijn de enige in Europa die het zo doen,” vertelt Maureen Manders tussen een stapel zwemvliezen en een rek vol duikpakken. “Kees meet zelf de sterkte op en we hebben vijftienduizend lenzen op voorraad om iedereen van de juiste glazen te voorzien.”

Na de meting begeleidt Maureen of Kees de klant bij het vinden van een niet lekkende of knellende duik- of zwembril. Maureen: “Sommige mensen zijn eigenwijs en willen per se die ene duikbril omdat die mooi bij hun duikpak past. Maar ik ben streng: als de bril niet past, krijg je ’m niet mee naar huis.”

In 1984 begon Kees, altijd met rode muts en rood Keesiedive-T-shirt, met zijn winkel en werkplaats in duikapparatuur. Hij is opgeleid als bouwkundige. Toen hij daarna ­beroepsduiker werd, ergerde hij zich aan de slechte apparatuur. “Een haperende communicatiekabel, een niet passend mondstuk. Ik ben zo iemand die dat dan gaat aanpassen.”

Dat doet Kees nog steeds, maar dan voor zijn klanten. In 2001 kwam Maureen erbij, die hij ontmoette als leerling in zijn duikschool. In 2002 zijn ze onder water getrouwd; Maureen in een speciale uit Taiwan geïmporteerde witte duikpakjurk mét sleep.

Sinds een maand prijkt het Goede Zaak Amsterdam-keurmerkplaatje op hun raam. Maureen wist niet wat haar overkwam. “Ik was even naar het postkantoor, kwam terug en toen stond die vrouw van dat keurmerk in de winkel, met het bordje. Dat mensen ons zo waarderen... nou kijk, daar ga ik weer!” Maureen veegt met haar handen de tranen uit haar gezicht. “Dat mensen opkomen voor al die mooie speciaalzaken in Amsterdam waar wij er eentje van zijn, ja, dat raakt ons recht in het hart.”

Muziekwinkel Hampe en Berkel op het Spui, Tom van Berkel. Beeld Lin Woldendorp

Tom van Berkel (66) van muziekwinkel Hampe & Berkel, sinds 1842 op het Spui

De 178 jaar oude muziekwinkel aan het Spui zou zo in een filmdecor passen. De houten vloer, de apothekerskast met zijn vele laatjes, de kruip-door-sluip-doortrapjes: het is allemaal al veertig jaar hetzelfde. In de reparatiewerkplaats hangt het specialistisch koperwerk­gereedschap zelfs al honderd jaar op dezelfde plek.

Mede-eigenaar Maartje Groot (44) lacht en zegt: “Soms denk ik weleens: als we er een museumpje van zouden maken en vijf euro entree zouden vragen, zouden er net ­zoveel mensen binnenkomen én verdienen we nog eens wat.”

Hampe & Berkel is gespecialiseerd in het verkopen en ­repareren van akoestische instrumenten zoals gitaren, ­violen en blokfluiten. Maar ze hebben ook een zingende zaag, een doedelzak en een collectie banjo’s. En daar krijg je dan de afstelling van de snaren en de gulle glimlach van eigenaar Tom van Berkel gratis bij.

“Ik ben gék op muziek. Als 21-jarige jongen uit Haarlem stond ik hier al likkebaardend voor de etalage. Toen ik een advertentie voor verkoopmedewerker in de krant zag, wist ik niet hoe snel ik moest reageren.”

Van Berkel leerde instrumenten repareren van de vier professionele reparateurs die er toen nog rondliepen. Na een faillissement in 1991, kromp Van Berkel het personeelsbestand in, zegde een van de twee winkelpanden op en maakte een doorstart.

Nu runt hij samen met zijn vrouw Maartje en medewerker Siard de Jong de winkel. “We staan bekend om onze klantvriendelijkheid en expertise, daar komen mensen voor terug, maar we betalen ook een behoorlijke huursom en hebben grote concurrentie van de webwinkels. Dat maakt het niet altijd makkelijk.”

Het huurcontract loopt over anderhalf jaar af. Van Berkel zou het mooi vinden daarna het stokje aan iemand over te dragen, maar ja, aan wie? “Het is lastig iemand te vinden die hier goed past. Toch zou ik het te gek vinden als het bedrijf kan voortbestaan. Dat verdient een winkel als deze.”

Strijd tegen de eenheidsworst

Het keurmerk van De Goede Zaak Amsterdam hangt inmiddels bij 350 winkels naast de deur: een zwart bordje met gekleurde Amsterdamse huisjes. Het keurmerk bestaat sinds vorig jaar en is het meest zichtbare deel van de gelijknamige stichting, die strijdt voor winkeldiversiteit.

“Eén Nutellawafelzaak is prima, maar een monocultuur van dat soort winkels, puur gericht op eenmalige bezoekers, is dat niet,” zegt Yet ten Hoorn van De Goede Zaak Amsterdam. “De binnenstad is het domein geworden van ketens en toeristenwinkels. Daar willen wij iets tegenover zetten.”

De stichting wil met haar activiteiten zelfstandige ondernemers een hart onder de riem steken. Daarnaast wil ze de gemeente wakker schudden in de hoop dat die maatregelen neemt om de kleine winkeliers beter te beschermen. Ten Hoorn: “Er is vrijheid van ondernemerschap, maar de binnenstad is het bewijs dat we het niet meer aan de ondernemers zelf kunnen overlaten.”

Winkels kunnen zich niet zelf aanmelden voor het keurmerk. Dat mogen hun klanten doen via het ­aanmeldformulier op degoede-zaak.amsterdam. Voorwaarde is dat het zelfstandige ondernemers zijn, geen ketens of ­franchise.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden