PlusInterview

Stressexpert Thijs Launspach: ‘Werk kan ook uit’

Psycholoog Thijs Launspach (32) maakt zich zorgen om de hoeveelheid stress bij de werkende mens, zeker nu die vaak thuiswerkt. In zijn nieuwe boek geeft hij 52 tips voor een stressloze werkdag. Probeer eens een ‘buutvrijmoment’.

Beeld Ted Struwer

Werk kan ook uit, het nieuwe en zesde boek van psycholoog en stressexpert Thijs Launspach, zou in april al uitkomen. Er stond een feestje op de planning om de verzameling van ‘52 manieren om een werkdag stressvrij te houden’ te vieren. Van ‘fuck de werkapp’ tot een paginalange uitleg over waarom een vakantie niet per definitie de oplossing is. Ook de open deuren als ‘bewegen’ komen in het boek ter sprake.

Het voelde echter niet goed om het tijdens de lockdown te lanceren. “Ik heb er een hoofdstuk over thuiswerken aan toegevoegd,” zegt Launspach. “Het is raar om daar niets over te zeggen, terwijl een groot deel van de werkenden daar nu plots mee te maken heeft.” In zijn boek noemt hij deze periode zelfs ‘het grootste thuiswerk­experiment aller tijden’. Ook zijn boekpresentatie was een experiment: die vond deze week plaats vanuit huis, via Zoom.

Om maar met de deur in huis te vallen: is het mogelijk, stressvrij thuiswerken?

“Dat kan, maar het hoeft niet. Sterker: een beetje stress is best gezond. Het zorgt ervoor dat je net even betere prestaties kunt leveren. Door dat beetje adrenaline kun je je beter kunt focussen op die ene belangrijke taak, zoals een deadline of een sollicitatiegesprek. Het wordt pas een probleem als stress niet meer incidenteel voorkomt. Te veel, oftewel chronische stress, is gevaarlijk.”

Wat zijn die gevaarlijke gevolgen van chronische stress?

“Er zijn legio gevolgen. Het is slecht voor je. Chronische stress wordt geassocieerd met kanker, met vroegtijdig overlijden, obesitas en hartfalen. Op de korte termijn ga je in de overlevingsstand, je hebt geen ruimte meer om vooruit te kijken. Je ziet dat mensen dan vaak minder goede keuzes maken over hun gezondheid. Slecht eten, drugs gebruiken of alleen maar op de bank zitten, terwijl we weten dat bewegen belangrijk is, dat soort dingen.

Je raakt ook het overzicht over de langere termijn kwijt, met gevoelens van angst en gedeprimeerdheid als gevolg. Het is een serieus probleem, je kunt er echt ziek van worden.”

In uw eerdere boeken lag de focus op ­millennials, een generatie die relatief vaak te maken heeft met burn-outs. In Werk kan ook uit richt u zich op álle werkenden. Vanwaar deze omslag?

“Er zijn nog allerlei dingen die ik wil delen over werkstress. Ik ben me, onder meer voor mijn columns, meer gaan verdiepen in de thema’s werk, werkstress en effectief werken. Werkstress is iets waar ik me serieuze zorgen over maak. Een burn-out, waar ik eerder veel over heb geschreven, is de uiterste consequentie van stress. In de afgelopen jaren is de hoeveelheid stress bij werkenden niet minder geworden, integendeel, terwijl we weten dat werk ontzettend belangrijk voor ons is. Niet alleen van­wege het geld. Het is een onderdeel van je leven, je ontleent er zelfs een deel van je identiteit aan. De werkende mens is in zijn vrije tijd niet ineens een ander mens. En juist omdat het zo verweven met elkaar is, moet je waken dat je niet continu met je werk bezig bent.”

U heeft het over balans?

“Ik heb het graag over compenseren. Je kunt veel van jezelf vragen, zolang je dat maar compenseert met genoeg opladen. Of je nu bezig bent met een groot project op je werk of in je vrije tijd, zorg ervoor dat je die pieken afwisselt met voldoende rust. Zonder prikkels. Dus ga niet elke minuut opvullen met een podcast beluisteren, dan ben je nog steeds allerlei informatie in je aan het opnemen. We noemen dat actieve vrije tijd, terwijl de passieve vrije tijd eveneens noodzakelijk is. Dat is een stuk wandelen of op de bank zitten en naar muziek luisteren. Dan kun je je hoofd even leegmaken, zonder prikkels.”

We zitten nu in een tijd waarin we ons staande moeten zien te houden tussen de stroom berichten via Slack, mail, WhatsApp, telefoon en Hangout, terwijl we ook ons werk gedaan moeten krijgen én een privéleven in goede banen moeten leiden. De grote vraag: hoe gaan we daar het beste mee om?

“Het helpt enorm als je één of twee uur per dag hebt ­waarin je niet wordt gestoord. Mijn goede vriend en ­collega Mark Tigchelaar noemt dat een ‘buutvrijmoment’. Zet alles uit en laat je collega’s weten dat je even niet bereikbaar bent. Zo weet je zeker dat je elke dag een paar dingen gedaan krijgt waar je volledige focus voor nodig is.”

Tegelijkertijd zegt u: het is niet erg als het niet lukt.

“Ik denk dat het goed is om te accepteren dat je minder gedaan krijgt dan je zou willen in deze periode. Dat hoort bij deze situatie en deze omstandigheden. Je hoeft niet boos te worden op jezelf; het was immers niet jouw keuze om thuis te werken. Dat is je opgedragen. Belangrijk is dat je duidelijk bent naar jezelf en naar je werk: wat lukt wel en wat lukt niet? Communiceer daarover met je werk­gever en wees lief voor jezelf.”

Niet iedereen wil lief zijn voor zichzelf. Online lijkt iedereen te floreren, maar dat kan ook voor ambitiestress zorgen, toch? Wie wil thuis ‘ontspannen’, terwijl anderen bezig zijn nog succesvoller te worden?

“Volgens mij hebben we nu inderdaad meer stress. Je kunt je zorgen maken over je baan, over de situatie waarin je zit, over corona en de economie. Je kunt ook teleur­gesteld zijn over alle dingen die niet kunnen doorgaan, of je vraagt je af of je het nog wel goed doet allemaal.”

“Natuurlijk stel je dat soort vragen, al ze zijn ook belastend als je daar de hele dag mee bezig bent. Je kunt er wel wat tegen doen: zorg dat je niet steeds aan het piekeren bent. Ad Kerkhof, emeritus hoogleraar klinische psychologie, heeft het altijd over het piekerkwartier: plan een moment op de dag in waarop je bewust mag piekeren, ­bijvoorbeeld ’s morgens tussen half negen en negen uur. Dat voorkomt dat je structureel aan het peinzen bent. Als er gedurende de dag dergelijke gedachten in je opkomen, schrijf ze dan op en bewaar ze tot jouw piekerkwartier. Je mag je zorgen maken, maar laat het je niet in de weg zitten.”

Thijs Launspach: ‘Werk kan ook uit’, Spectrum, €15,99

Thijs Launspach: ‘Zorg ervoor dat je de pieken afwisselt met voldoende rust, zonder prikkels.'Beeld Frank Ruiter

Begin met een ritueel

Tips van Thijs Launspach om thuis zo effectief mogelijk te werken:

• Een valkuil is dat alles door elkaar gaat lopen. Nu je niet meer de deur uit hoeft naar kantoor of daar de deur achter je dichttrekt om naar huis te gaan, is het zaak je werk af te kaderen van je privéleven.

• Spreek goed af met jezelf wanneer je wel en niet werkt.

• Als het kan, richt dan een werkplek in. Voor wie minder ruimte heeft: ga aan de ene kant van de eettafel zitten om te werken en aan de andere om te eten. Als je niet op je werkplek zit, ben je niet aan het werk. En dan ook niet even snel dat ene mailtje beantwoorden.

• Verkleed je voor je begint met werken en als je klaar bent. Uit onderzoek blijkt dat je dan makkelijker kunt schakelen naar de vrijetijdsmodus.

• Begin je dag met een ritueel. Je drinkt bijvoorbeeld elke dag voor je begint een kop koffie uit dezelfde mok of je zet een bepaald muziekje op. Dat maak het voor je hoofd ­duidelijker dat je gaat beginnen.

• Doe een ‘braindump’ aan het einde van je werkdag. Noteer alle losse eindjes die met je werk te maken hebben. Dan zijn ze uit je hoofd en kun je morgen weer vers beginnen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden