PlusAchtergrond

Slaapfeestjes en films voor achtstegroepers als alternatief voor musicals en kamp

Vanwege het afgelasten van de musical en het schoolkamp moesten basisscholen dit jaar iets speciaals verzinnen om groots afscheid te nemen van hun achtstegroepers. ‘Als verrassing hebben we een fanfareband ingehuurd.’

‘Normaal groeien achtste-groepers samen naar het afscheid toe, nu konden ze niet eens samen repeteren’Beeld Ted Struwer

Op de 14e Montessorischool De Jordaan werd de afgelopen weken hard gewerkt aan een film, gedraaid en gemonteerd door ouders van de school. “Heel lief van ze, zonder hun hulp was de film nooit gelukt. Maar hopelijk was dit eens en nooit meer. Wat een werk!” verzucht bovenbouwleerkracht Marjotta Bouws (56). Ze geeft al zeventien jaar les op de school en was al die tijd steevast medeverantwoordelijk voor de musical, die samen met de kinderen wordt geschreven. Dit jaar speelde het jaarlijkse schoolkamp De Buitenjan, waar de scholieren al sinds groep 3 naartoe gaan, een prominente rol in het verhaal. Het kon net als allerlei andere tradities rondom het afscheid niet doorgaan door corona. “Dat hun allerlaatste keer samen op kamp ze door de neus is geboord, was het grootste ­drama voor de achtstegroepers,” zegt Bouws.

Twee filmsets

Ouders Ernst Paradies en Anouk Pool van Paradies ­Decor bouwden voor de film, die opgebouwd is als een een soort jaarboek, twee filmsets gebaseerd op het legendarische schoolkamp: een slaapzaal met stapelbedden en de Pepsitheek, de discotheek waar groep 8 altijd de laatste avond viert. “De kinderen begonnen allemaal keihard te gillen toen ze de decors zagen,” zegt Pool. “Toen begon het idee dat ze een film aan het maken waren echt bij ze te ­leven. Normaal groeien de achtstegroepers samen naar het ­afscheid toe, nu konden ze niet eens samen repeteren. De scènes werden in aparte groepjes opgenomen.”

Misschien is het voor de ouders dit jaar nog wel lastiger dan voor de kinderen, denkt Pool. “Dat traditionele afscheid hebben we meegemaakt bij onze oudste dochter. Met de bloemen van de ouders na afloop van de musical, de disco voor de kinderen, een borrel in de kroeg met de ouders. We kunnen ons nog goed herinneren hoe emotioneel dat was, maar onze zoon niet. Hij heeft geen vergelijkingsmateriaal en heeft er vrede mee zoals het nu gaat.”

De kinderen zullen de film deze woensdag samen bekijken op school, maar zonder hun trotse en ontroerde familieleden zal dit toch net even anders zijn dan normaal. De school bedacht rondom de vertoning van de film een festival voor de kinderen: Achtste Groepers Pruilen Niet.

Samen aftellen

“De kinderen krijgen een festivalbandje en er zijn foodtrucks waar ze patat en kroketten, hotdogs, roze koeken en waterijsjes kunnen bestellen – het eten van het schoolkamp,” zegt Bouws. “Na het festival tellen we samen met de kinderen af, daarna wordt de link naar de film vrijgegeven zodat ouders en de rest van de familie de film ook kunnen bekijken. Ik hoorde dat er ouders zijn die samen een buurttheater hebben afgehuurd om de film daar met elkaar te bekijken. De dag na het afscheid gaat een groot aantal ouders samen met de achtstegroepers kamperen. Het is goed dat er bij het afscheid wordt stilgestaan, het zijn mooie herinneringen voor later en het is belangrijk als voorbereiding op de middelbare school.”

Dat beaamt Peter Jan Margry, hoogleraar Europese ­etnologie aan de UvA en verbonden aan het Meertens ­Instituut, dat zich onder meer bezighoudt met Nederlandse tradities en rituelen. “Een mensenleven is, cultureel en ­biologisch, in fases ingedeeld. In de antropologie heet de verandering van de ene naar de andere fase de liminale ­fase. Om deze te vergemakkelijken zijn er overgangsrituelen bedacht die belangrijke momenten markeren, van de doop en de communie tot besnijdenis. De overgang van de beschermde basisschool naar het dwalen door de gangen van de middelbare school is ook zo’n moment. Kinderen veranderen in tieners, hun ouders gaan een minder grote rol spelen en ze krijgen meer verantwoordelijkheid. Door ze aan het einde van het jaar samen op het podium te laten staan leren ze al iets over optreden in de samenleving. Er zit ook een festief element in: het is het moment waarop de familie trots kan zijn op wat je hebt ­bereikt. Er is dit jaar geen collectief feestje om dit belangrijke moment met elkaar te kunnen afsluiten, daarom is het belangrijk dat scholen en ouders niet te veel stilstaan bij hoe het was, maar dat ze zelf nieuwe rituelen uitvinden. Op die manier is er toch aandacht voor het afscheid en hoeft het op de lange duur niet heel dramatisch te zijn. ”

Op de Nelson Mandela School in Oost wordt al sinds een paar jaar een film gemaakt in plaats van een musical. Juf Laura van Gils (27): “We merkten dat de kinderen op de ­afscheidsavond minder stress ervaren en er zo meer van kunnen genieten. Dit jaar is het grootste verschil dat de ouders niet bij de vertoning kunnen zijn; jammer, want het is zo’n belangrijk moment voor de kinderen en ze hebben al zoveel moeten missen van wat groep 8 zo’n bijzonder jaar maakt. Daarom is het extra belangrijk het jaar samen leuk af te sluiten.”

Op basisschool De Driemaster in De Banne in Noord werd de musical dit keer ook opgenomen als film, door een professionele cameraploeg. Leerling Vito de Jong (11): “Er waren kinderen die het heel moeilijk hadden met corona omdat ze elkaar weinig konden zien of niet op kamp konden, maar ik bekijk het positief: wij gaan straks de geschiedenisboeken in en de Cito-toets ging ook niet door! En mijn ouders hebben geen enkele herinnering meer aan hun eindmusical, maar wij hebben de musical straks op film, en we kunnen ’m altijd terugkijken. Iedereen die wil kan de film straks ook thuis bekijken, dat was zonder corona niet ­gebeurd, dan hadden we alleen onze ouders en familie kunnen uitnodigen voor de musical.”

Met veel bombarie

Meester van groep 7 en 8 van De Driemaster, Sjef ­Veerkamp (36), ging ook met de twee groep 8-klassen zwemmen en picknicken in het Twiske, als alternatief voor de afscheidsfeesten die normaal zouden plaatsvinden. “De ouders waren uitgenodigd om na de vertoning van de film in de klassen de kinderen uit te zwaaien op het schoolplein; ze zijn via een trampoline de school uitgesprongen. Als verrassing hebben we ook een fanfareband ingehuurd, zodat ze met veel bombarie de school verlaten, zodat ze het afscheid, ondanks alles, nooit gaan vergeten. Toch hoop ik dat volgend jaar alles weer bij het oude is, zo’n ­musicalavond met afscheid van de ouders erna is toch waardevoller.”

Op de 5e Montessorischool in de Watergraafsmeer werd het afscheid op weer een andere manier ingevuld: geen musical of film, maar een middag spelen in natuurspeelpark Jeugdland en in de avond een slaappartij in de klassen. “We hebben verstoppertje gespeeld in de school en The Hunger Games gekeken, en daarna sliepen we in onze eigen klas,” vertelt achtstegroeper Timo Slager (11). “De volgende ochtend kwam groep 7 ons ontbijt brengen. Dit is de enige keer dat het afscheid zo wordt gevierd, dus dat maakt het extra speciaal.”

Zijn moeder Adinda van Dorsten (48): “Natuurlijk wil je als ouder dat je kind als boom, of wat dan ook, op het podium staat, maar Timo vond het slaapfeestje in de klas ­meteen al veel leuker dan repeteren voor een musical. ­Slapen in de klas is een onvergetelijke ervaring geworden, en daar gaat het uiteindelijk om.”

Herinneringenkapstok

Tijdens corona op een andere manier aandacht besteden aan het afsluiten van de basisschooltijd is belangrijk voor de sociale ontwikkeling van kinderen, zegt hoogleraar neuropsychologie Jelle Jolles, die het boek Leer je kind kennen schreef. “Gezamenlijke ervaringen blijven het meest hangen bij deze leeftijdsgroep; dingen als een laatste kamp, de musical en een eindfeest fungeren als een kapstok waar later weer andere herinneringen aan kunnen worden opgehangen. Het zijn momenten waarop ze geheel nieuwe dingen beleven en andere emoties door­maken. Dat stimuleert ze in de ontwikkeling van empathie en in het leren herkennen van de bedoelingen van andere jongeren, maar ook die van de volwassenen.”

In de afgelopen maanden tijdens de lockdown draaide het vooral om de cognitieve ontwikkeling van kinderen; de ­sociale en emotionele ontwikkeling werd gezien als het toetje, terwijl die juist het hoofdgerecht is in de ontplooiing,” stelt Jolles. “Stilstaan bij de tradities rondom het ­afscheid van de basisschool is ook om die reden heel ­belangrijk. Het vormt dé basis voor de stap naar de volgende fase: die van de middelbare school.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden