Plus Film

Shadow is vooral een vechtspektakel

Shadow van de vermaarde Chinese filmmaker Zhang Yimou draait om machtswellust, verraad en een dubbelganger. Maar de film is vooral een vechtspektakel.

Het epos heeft uitsluitend prachtige zwart-wit- en grijstinten – een gedurfde keuze. Beeld Splendid Film

Wie Zhang Yimous ruim twintig speelfilms bekijkt zonder te weten dat zij van hem zijn, zal niet geloven dat ze het werk van één regisseur zijn. Het is verbluffend in hoeveel genres de Chinese regisseur werkt. De in 1951 geboren Zhang is bijna een filmindustrie op zichzelf. Ruim dertig jaar geleden brak het boegbeeld van de vijfde generatie Chinese filmmakers – regisseurs die braken met de ­maoïstische propagandafilms – door met het geweldige Het Rode Korenveld. 

Met het historische epos, dat in 1988 de Gouden Beer won op het filmfestival van Berlijn, maakte Zhang Yimou een spectaculaire entree in de internationale arthousefilmwereld. Ook lanceerde de film de carrière van actrice Gong Li. Zhang bevestigde zijn reputatie met Ju Dou (1990) en Raise the Red Lantern (1991), historische drama’s over het lot van vrouwen in het patriarchale China in het begin van de 20ste eeuw.

Na deze epische drama’s, die ook in kleurgebruik uitblinken, wisselde de regisseur ruim tien jaar kleine intieme drama’s (The Story of Qiu Ju, The Road Home) af met epische vertellingen (To Live, Shanghai Triad). In 2002 verraste hij de filmwereld met het tot het wuxiagenre ­behorende martialartsdrama Hero. In dit genre vechten legendarische helden in een geïdealiseerd en vaak ­mythologisch China voor eenheid en harmonie in het land. Dat gaat niet zonder fraai gechoreografeerde spectaculaire (zwaard)gevechten. 

Shadow

Regie Zhang Yimou
Met Chao Deng, Li Sun
Te zien in Eye, Filmhallen, Kriterion, Lab111, Rialto

Met Hero, dat werd bevolkt door Chinese supersterren als Jet Li en Maggie Cheung, veroverde Zhang voor het eerst in zijn carrière ook het Chinese publiek, want dat had tot dan toe geen boodschap aan zijn in het Westen veelvuldig bekroonde films. De 31 miljoen dollar kostende film bracht in en buiten China bijna 180 miljoen dollar in het laatje.

Het commerciële succes smaakte naar meer. Met ­opvolger House of Flying Daggers, waarin een verzetsgroep in China in de 9de eeuw voor Christus het met vliegende dolken opneemt tegen de corrupte elite, bewees Zhang voor de tweede keer dat hij ook briljante martial­artsfilms kan maken. Daarna keerde de regisseur ­terug naar het soort intieme en historische drama’s (Curse of the Golden Flower), waarmee hij het Westen had veroverd.

Hoogtepunt van de roem

Hoe hoog Zhang na Hero en House of Flying Daggers ook in China te paard zat, bleek toen hij in 2008 de openings- en slotceremonie van de Olympische Spelen in Beijing mocht regisseren. Het bracht Zhang op het hoogtepunt van zijn roem, waarna hij zijn artistieke reputatie te grabbel gooide met twee Hollywoodachtige, ­nadrukkelijk op de Amerikaanse markt gerichte quasi-Chinese films.

In The Flowers of War (2011) redt een door Christian Bale gespeelde Amerikaanse priester tijdens het Japanse beleg van Nanking een groep naar zijn kerk gevluchte vrouwen. Het historische epos, met 90 miljoen dollar de duurste film uit Zhangs carrière tot dan toe, was met een ­opbrengst van ruim 300 miljoen dollar commercieel succesvol, maar ­artistiek een tenenkrommend sentimenteel melodrama.

 Wel interessant was het kleinschalige ­Coming Home (2014), een hartverscheurend verhaal over de desastreuze invloed van de Culturele Revolutie op een getrouwd stel, waarvan de man in een werkkamp belandt. Met The Great Wall (2016), een bij de Chinese Muur spelend onzinspektakel met Matt Damon, richtte Zhang zich weer op de Chinese en Amerikaanse markt. Commercieel succesvol, maar artistiek een gedrocht.

Chinese censuur

Zoals iedere Chinese filmmaker heeft Zhang Yimou een ingewikkelde relatie met de Chinese autoriteiten en de filmcensuur. Voor buitenstaanders is dit ondoorgrondelijk, want wat het ene moment geen problemen oplevert, is een andere keer een onoverkomelijk struikelblok. Tot aan zijn martialarts-film Hero maakte de censuur Zhang het leven vaak zuur. Daarna was hij het internationale uithangbord van de Chinese filmwereld. Zhangs regie van het openings- en slotspektakel van de Olympische Spelen in 2008 in Beijing was het hoogtepunt van zijn innige ­relatie met het regime. Daarna ging het weer geregeld mis. In 2014 werd Zhang veroordeeld tot een boete van 1,2 miljoen dollar voor overtreding van het éénkindbeleid. De regisseur is naar verluidt de vader van zeven kinderen bij vier vrouwen. Begin dit jaar werd Zhangs film One Second, die zich afspeelt in de jaren van de Culturele Revolutie, op het allerlaatste ­moment teruggetrokken uit het filmfestival van Berlijn.

Met Shadow keert Zhang terug naar zijn martialartsfilms Hero en House of Flying Daggers. De regisseur ­bewijst dat hij met dit genre nog steeds uitstekend uit de voeten kan. In het op een in de 14de eeuw geschreven Chinese klassieke roman geïnspireerde vechtspektakel staat een koning (Chao Deng) voor de keuze vrede te sluiten met een vijandelijke macht, die een stad heeft veroverd, of in de tegenaanval te gaan. Hij kiest voor vrede en huwelijkt zijn zus (Li Sun) tegen haar zin uit.

Het is het begin van een Shakespeariaans koningsdrama over machtswellust, verraad en een dubbelganger. Vergeet het nauwelijks te volgen verhaal, want het draait in Shadow om de esthetiek. Geïnspireerd door de Chinese zwarte-inktpenseeltechniek heeft het epos uitsluitend prachtige zwart-wit- en grijstinten. Een gedurfde keuze, die uitstekend uitpakt.

Geen martialartsfilm zonder spectaculaire­ gevechten en ook daarin stelt Shadow niet teleur. Voortaan kijken we met andere ogen naar paraplu’s – die zijn in Shadow bedekt met scherpe rotorbladen, die afgevuurd kunnen worden. Hoe dat uitpakt op een slagveld, laat zich raden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden