PlusReportage

Rolstoelschermer Elke van Achterberg: ‘Het is niet stoer dat ik een modellenbureau opricht omdat ik één been heb’

Elke Lale van Achterberg, topsporter en ex-model, richtte haar eigen modellenbureau op: Visible Models.  Beeld Dingena Mol
Elke Lale van Achterberg, topsporter en ex-model, richtte haar eigen modellenbureau op: Visible Models.Beeld Dingena Mol

Rolstoelschermer Elke van Achterberg (21) zag zelden modellen met een ‘lichamelijke uitdaging’ op tv of in bladen. Ze kwam in actie en richtte het inclusieve bureau Visible Models op. Niks zieligs, gewoon zoals het is.

‘Wat stoer dat jij dit doet met één been!” Het is zo’n ongetwijfeld goedbedoelde, maar te vaak terugkerende opmerking die wrevel opwekt bij Elke van Achterberg. “Het is stoer dat ik een modellenbureau opricht omdat ik pas 21 jaar ben. Niet omdat ik één been heb. Wat is daar stoer aan? Ik heb liever dat mensen kijken naar wat ik nu doe dan steeds het zielige verhaal aan te halen.”

Trots, mooi. Haar ellebogen losjes op de leuningen van haar rolstoel.

Zelfbewust doorkruist Van Achterberg de gymnastiekzaal van sportclub Only Friends – voor kinderen en jongeren met een beperking – ­in Amsterdam-Noord. Daar vindt deze middag een fotoshoot plaats van haar kersverse modellenbureau Visible Models. In een hoek van de grote ruimte is de set opgesteld met een rol wit achtergrond­papier.

Reda Haouan (34) poseert voor de ­fotograaf. Rondom zijn rolstoel is een wit dekbed gedrapeerd. Het past mooi bij zijn witte capuchontrui. Op de achtergrond relaxte loungemuziek, door hem zelf uitgekozen. “Zit je goed? Werkt dit voor jou?” informeert Van Achterberg. Vanuit haar rolstoel geeft ze aanwijzingen, doet ze suggesties. Belangrijk is dat Haouan zich op zijn gemak voelt. “We maken deze ochtend castingfoto’s van zes modellen. Recht van voren en van opzij. Gewoon fijn en clean beeld dat we bij castings kunnen gebruiken,” legt ze uit. “Vanmiddag zal het meer fashionfotografie zijn, met meer kleuren en make-up. Uitbundig en heftiger, maar wel naturel.”

Van Achterberg wil met haar inclusieve modellenbureau een eerlijker en gevarieerder beeld van mensen neerzetten.

“Een op de tien Nederlanders heeft een lichamelijke beperking. Lichamelijke uitdaging, zeg ik liever. Dat klinkt leuker. Waarom zien we die bijna niet terug in tijdschriften, films, op tv of op de catwalk? Hetzelfde geldt voor mensen die geen maat 34 hebben, die van kleur zijn, tatoeages hebben, kleiner, ouder of alternatiever. Kortom: iedereen die afwijkt van wat de norm zou zijn.”

Sportmerken

Black Lives Matter heeft vorig jaar wel iets losgemaakt, merkte Van Achterberg. “Veel merken hielden meer rekening met diversiteit in hun campagne. Ze lieten dan bijvoorbeeld ook iemand van kleur zien en een kleiner, ouder en gehandicapt model. Maar dat gebeurde één keer; de rest van het jaar zag ze je niet meer terug. Het was een uitzondering.”

En het draait bij een acteur in een ­rolstoel ook altijd om ‘het zielige verhaal eromheen’, zegt ze. “Vrijwel nooit wordt zo iemand zonder verdere toelichting in beeld gebracht. Daar wil ik met mijn bureau verandering in brengen.” Vuur in haar stem. “Ik wil dat ze Reda boeken en niet een model in een rolstoel.”

Reda Haouan is het daar helemaal mee eens. “Het zou mooi zijn als we een plek krijgen binnen de mainstream sportmerken. Gelukkig zit er nu wel wat beweging in. Diversiteit is duidelijk in opmars. Ik vind het belangrijk daaraan bij te dragen.” Lachend: “En dit modellenwerk is natuurlijk goed voor mijn ego.”

Model Simon Koestel (21). Beeld Dingena Mol
Model Simon Koestel (21).Beeld Dingena Mol

Haouan en Van Achterberg kennen elkaar van de topsport. Hij is rolstoelrugbyer, zij rolstoelschermer. Van Achterberg werd wereldkampioen bij de junioren en behoort nu tot de top van de senioren. Vorig jaar werkte ze nog toe naar kwalificatie voor de Paralympische Spelen in Tokio.

“Toen die vanwege corona niet doorgingen en de trainingen wegvielen, had ik ineens weinig te doen. Dat was het moment om iets nieuws te beginnen.”

Al langer had ze rondgelopen met het idee een inclusief modellenbureau op te richten. “Als puber kon ik me nooit herkennen in de mensen die ik in bladen, films of op tv zag. Die zaten niet in een rolstoel. Voorbeelden waren er voor mij niet. Ik voelde me buitengesloten, alsof ik steeds te zien kreeg hoe de wereld er klaarblijkelijk uit hoorde te zien. Het kwam mijn zelfbeeld niet ten goede.”

Van Achterberg maakte in haar tienerjaren wel van nabij kennis met de modellenwereld. Naast haar sportcarrière werkte ze als model voor merken als de Bijenkorf, Fiat en L’Oréal Paris. In 2016 liep ze tijdens de Amsterdam Fashion Week met een prothese over de catwalk.

Fotografen, modellenbureaus en merken hadden interesse in haar, omdat ze het goed deed op foto’s, maar toch kwam bij hun verzoek vaak de vraag of ze ook uit haar rolstoel kon komen, of ze wel goed rechtop kon staan op haar prothese.

“Tijdens mijn modellenwerk kwam ik er bovendien achter dat de andere meisjes goed werden betaald, terwijl ik slechts een cadeaubon van twintig euro kreeg! Vaak deden modellenagenten alsof ze het mij gunden, alsof ze heel goed bezig waren dat ze mij die kans gaven.”

Altijd weer dat ene been dat ter sprake komt, wat daarmee gebeurd is, hoe het zit met die prothese, waarom ze in een rolstoel zit. Steeds weer dat verhaal vertellen. Mensen vragen er onomwonden naar. Misschien omdat ze dat in televisieprogramma’s ook zien. “Daar lijkt het heel normaal om zulke directe vragen te stellen. Voor mij is het niet prettig. Ik vraag toch ook niet aan hen wat het rotste is dat ze ooit hebben meegemaakt?”

Zenuwpijn

Dat linkerbeen herinnert Van Achterberg aan de zwartste periode in haar leven. Het verpestte een groot deel van haar jeugd.

Ze is 11 jaar, doet aan turnen en ritmische gymnastiek op hoog niveau, als ze een koprol maakt en verkeerd terechtkomt.

Fotograaf Lisa van der Rhee (24) fotografeert Simon.  Beeld Dingena Mol
Fotograaf Lisa van der Rhee (24) fotografeert Simon.Beeld Dingena Mol

De val beschadigt haar zenuwstelsel en veroorzaakt een permanente, hevige zenuwpijn in haar onderbeen. “Ik belandde in een rolstoel, ging ziekenhuis in, ziekenhuis uit en probeerde van alles. Maar aan die onbeschrijfelijke pijn, ook wel CRPS genoemd, was niets te doen.” Van een kind dat graag knutselt, buiten speelt en in bomen klimt, verandert Elke van Achterberg in een meisje dat bijna niets meer kan.

“Op school werd ik ook nog eens gepest. Ze schopten expres tegen mijn zere been en trokken me uit de rolstoel, omdat ze niet geloofden dat ik echt zo veel pijn had. ­Hoewel ik op mijn 12de de term depressief nog helemaal niet kende, ben ik dat achteraf bezien zeker geweest. Ik was erg somber en wilde niet meer leven met die pijn. Voor mij was het in die tijd alleen maar overleven.”

Totdat ze kennismaakt met de schermsport. “Het leek me een toffe sport, cool om met zwaarden te spelen. Elke week reed ik helemaal vanuit mijn toenmalige woonplaats IJsselstein naar Breda om te trainen. Mijn moeder had me in geen drie jaar zien lachen, maar tijdens die trainingen deed ik niet anders. Het maakte me gelukkig en het ging beter met me. Het gepest en de pijn waren niet weg, maar dat uurtje schermen gaf me de moed om door te gaan.”

Van Achterberg blijkt talent te hebben en wint wedstrijden. Maar hoe succesvol ze ook is in het schermen, de pijn wordt er niet minder om. “Toen ik 16 was, wilde ik dat been eraf hebben. Met een prothese zou ik misschien zelfs weer kunnen bewegen en lopen. Maar zeg maar eens tegen iemand dat je je been eraf wil hebben. Ze verklaren je voor gek. Mijn ouders reageerden dan ook niet meteen enthousiast, maar we zijn ons er toch in gaan verdiepen. We spraken met atleet Bibian Mentel (die in maart overleed, red.). Zij liet me zien hoeveel je nog kunt met één been.”

In april 2015 laat ze haar linkerbeen amputeren. Een besluit waar ze nooit lang over heeft hoeven nadenken. “Meteen na de operatie was de pijn weg. De artsen hadden me voorgespiegeld dat ik ook met dat ene been vermoedelijk nooit meer zou kunnen lopen. Het ging anders: na zes weken kreeg ik een prothese en binnen twee weken liep ik al zonder krukken.”

Model Reda Haouam (34) wordt gefotografeerd voor de website door Ella.  Beeld Dingena Mol
Model Reda Haouam (34) wordt gefotografeerd voor de website door Ella.Beeld Dingena Mol

Nu zit ze weer in een rolstoel – ze zegt het bijna terloops. “In januari had ik een operatie aan mijn rug. Hierdoor is mijn rechterbeen verlamd geraakt. Enorme pech. Ik ben nu vijf dagen per week aan het revalideren. Ja, het is zwaar. Maar zielig thuiszitten doe ik niet. Gelukkig kan ik tijdens de revali­datie gewoon mijn laptop en telefoon gebruiken en van alles regelen voor Visible Models. Dat houdt me wakker en geeft me energie.”

Bekendheid

Sinds vorig najaar is het snel gegaan met het modellenbureau. “Ik kwam bij Jinek op tv en kreeg daardoor meer bekendheid. We hebben sindsdien al drie grote samenwerkingen met het tijdschrift Elle gehad en ook met Adidas en H&M. Geen kleine merken.”

Inmiddels werkt Van Achterberg met veertien modellen, onder wie de para­lympische atleten Bo Kramer en Noah Mbuyamba, die zich als eersten aansloten bij haar bureau. Uiteindelijk wil ze het bestand uitbreiden tot twintig modellen. “Ik scout ook nieuwe mensen. Ik heb een enorm netwerk in de inclusieve wereld. Als een merk een bepaald gezicht zoekt, kan ik daarnaar uitkijken. Dat hoeven niet uitsluitend mensen met een lichamelijke uitdaging te zijn. Ik werk bijvoorbeeld ook met Sofie: zij is 1,82 meter, ziet er prachtig uit, maar was anderhalve centimeter te dik voor modellenwerk. Bizar natuurlijk. Nu werkt ze bij mij.”

Ze ontdekte ook Simon Koestel (23), student psychologie, op Instagram. Hij doet vandaag mee aan de fotoshoot. “Ik ben héél nerveus voor de shoot,” verzucht hij, en hij slaat zijn blonde haar uit zijn gezicht. “Dat hoeft bij mij toch niet,’ stelt Van Achterberg hem gerust.

“Ik volgde Visible Models al een tijdje, omdat ik het heel mooi vind waar ze voor staan: inclusiviteit,” zegt Koestel, terwijl de visagist hem opmaakt. “Het past bij mij, omdat ik queer ben. Ik vind het leuk om als man af en toe iets aan te trekken wat vrouwen ook dragen. Bij de volgende fotosessie doe ik bijvoorbeeld een jurk aan. Op straat zie ik mensen vaak kijken; ik zet ze op het verkeerde been met mijn outfits. Ik hou ervan over grenzen te gaan, daarmee te spelen.” Voor de fotoshoot draagt hij een wit shirtje met broderie.

Samen met co-founder Ella Gerritsen (24) fotograferen ze op deze dag modellen voor de website. Beeld Dingena Mol
Samen met co-founder Ella Gerritsen (24) fotograferen ze op deze dag modellen voor de website.Beeld Dingena Mol

Ook Rosalie van Druenen (18) sloot zich aan bij Visible Models. Ze doet een koksopleiding en zwemt op topsportniveau in een paralympisch team. “In onze maatschappij laten ze vaak alleen het ideaalbeeld zien. Ik vind dat mijn prothese best gezien mag worden en schaam me er niet voor.”

Onlangs had Van Druenen een fotoshoot voor uitzendbureau YoungCapital. “Het was helemaal nieuw voor mij, maar ik vond het ontzettend leuk. Mijn tweelingzusje heeft geen geamputeerd been en wordt regelmatig gevraagd door modellenbureaus. Natuurlijk vind ik dat leuk voor haar, maar ik heb altijd gedacht dat dat er voor mij niet in zat vanwege mijn prothese. Dat het nu toch kan, vind ik mooi.”

Van Achterberg heeft grote plannen met Visible Models. Ze werkt nu nog vanuit haar huis Amsterdam, maar hoopt er in juli een kantoor bij te kunnen nemen. “Zelf zal ik minder als model gaan werken en als creative director betrokken zijn bij het bedenken van concepten. We willen het liefst eigen campagnes gaan opzetten voor merken.”

Dat hebben ze bijvoorbeeld al gedaan voor Cosign, een Engels merk van streetwear-accessoires. “Een goede opdracht. Het belangrijkste is dat onze modellen zichtbaar, visible, worden. Niet vanwege het zielige verhaal of als onderdeel van een diversiteitscampagne, maar om wie ze zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden