Recensie

Robert Ankers roman 'Schuim' is een vitale soap (****)

In zijn nieuwste roman 'Schuim' houdt Robert Anker (1946) er flink de vaart in. De ene gebeurtenis tuimelt over de andere. Er is een zelfmoord, een overspelig stel, een onverwachte zwangerschap. Toch weet Anker in dat malle kader te ontroeren en te vermaken.

Robert AnkerBeeld Het Parool

Robert Anker (1946) schrijft een vitaal soort literatuur. Zelfs als iemand zelfmoord pleegt, zoals in zijn nieuwste roman Schuim, wil dat personage voorafgaand aan die daad in beweging blijven en actie ondernemen. Het in zijn mond stoppen van de loop van zijn pistool wordt gepresenteerd als een spektakelstuk, met veel publiek eromheen.

De roman zelf loopt uit op een druk, soapachtig einde. De ene gebeurtenis tuimelt over de andere. Er is die zelfmoord, er is een overspelig stel dat wordt betrapt tijdens het vrijen, er is een onverwachte en misschien ook wel ongewenste zwangerschap, er is een ingewikkelde relatie, met een suggestie van incest tussen een vader en dochter, er is een ongeluk en iemand belandt voor de rest van zijn leven in een rolstoel... Alles eindigt, als in de beste soap­traditie, met een groot feest, waar zelfs Marco Borsato optreedt - waarna overigens nog wel een uiterst intieme slotpagina volgt.

Rijke binnenwereld
Het wonderlijke is dat Anker binnen dat malle kader wel degelijk weet te ontroeren en te vermaken. Dat komt voor een deel doordat hij zijn personages een rijke binnenwereld meegeeft: ze denken wat af! Daarbij laat Anker zijn tekst soepel heen en weer springen tussen heden en verleden. De vitaliteit en de snelheid zitten zelfs in hoe hij omgaat met de interpunctie. Voor het voegwoord 'maar' plaatst hij zelden een komma.
'Het was allemaal heel heftig in het nú, begrijp je, niet ergens later,' merkt één van de personages op een gegeven moment op.

Janine Jansen
Dat personage is trouwens Lisette Wagenaar, de beroemde violiste en dochter van de Rotterdamse havenbaron Dirk Wagenaar. Deze violiste vertoont grote gelijkenis met de werkelijk bestaande Janine Jansen, die op de achterkant van het boek wordt geciteerd uit een interview in de Volkskrant, zodat het verband nadrukkelijk wordt aangebracht: 'Lijden is een heel directe emotie. Er zitten meer lagen in dan in vreugde. Meer waarheid ook, misschien.' Op dat lijden moeten we even wachten, de roman zet onstuimig in.

Het levendige zit ook in het bij vlagen jongensboekachtige, of misschien is het juister om te zeggen meisjesboekachtige karakter van deze roman. Dat werkt zeer aanstekelijk. Lisette is ingestort, ze moet rust houden, ze heeft al een hele tijd niet opgetreden, en dan waagt ze zich op Koninginnedag voorzichtig buiten.

En daar volgt opeens zo'n vrolijke passage waarvan je er meer in dit boek aantreft. Lisette vraagt of ze even de viool van een klein meisje mag vasthouden. Ze speelt een stukje Beethoven 'en geeft de viool dan met een buiging terug aan het verbijsterde kind'. En natuurlijk wordt Lisette herkend: 'Lisette! Lisette is terug!'

Prachtige bellen
Het is vrolijk op een lichte manier. Het past in de filosofie van deze roman, die niet voor niets Schuim heet. Muziek, denkt Lisette, en ze ligt dan in bad, 'is als schuim, je kunt er prachtige bellen van blazen, iriserend, doorzichtig en pats, dan zijn ze weg'.

Dat idee, dat alles zomaar weer weg kan zijn, maakt van de verschillende personages - Lisette, haar minnaar, een van zijn geloof gevallen dominee, haar levenslustige vader, diens vrouw, die ooit zilver haalde op de Olympische Spelen (ook zo'n meisjesboekachtig geluksmoment) - van stond af aan ook tragische figuren. Maar tegen de klippen op máken ze iets van het leven, van het nu, en dat weet Anker opmonterend te serveren.

Robert Anker, Schuim, Querido, € 19,99, 302 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden