PlusInterview

Regisseur Xavier Dolan: ‘Ik wil nu veel liever acteren’

Vlak voor zijn dertigste maakte regisseur Xavier Dolan met Matthias et Maxime zijn achtste speelfilm. Misschien is het voorlopig zijn laatste. ‘Ik wil mezelf zien door de ogen van andere kunstenaars.’ 

Xavier Dolan (links) en Gabriel D'Almeida Freitas in Matthias et Maxime.Beeld Shayne Laverdiere

“Zo, deze round table begint goed!” zegt regisseur Xavier Dolan lachend. Een slijmerige collega vroeg hem als opening van het gesprek hoe hij er toch zo jong uit blijft zien. Dolan, die met een zichtbare kater is aangeschoven, doet het af met iets over ‘voor zijn huid zorgen’.

Het is een vraag die weinig andere regisseurs gesteld ­zullen krijgen op het filmfestival van Cannes, waar dit groepsgesprek over Dolans films Matthias et Maxime plaatsvindt. De film ging er in 2019 in première in de hoofdcompetitie. Maar bij het Canadese filmwonderkind Dolan is die vraag toch nog enigszins op zijn plaats, aangezien hij niet alleen scenarist en regisseur is, maar ook ­acteur. Sowieso in veel van zijn eigen films (ook in Mat­thias et Maxime speelt hij een van de titelrollen), maar steeds vaker ook voor andere regisseurs. Zoals vorig jaar een prominente bijrol in horrorfilm It Chapter Two.

“Ik wil meer acteren in mijn dertiger jaren,” zegt hij daarover in Cannes; het gesprek vindt twee maanden na zijn dertigste verjaardag plaats. “Dat is wat ik nu echt wil doen. Op dit moment vind ik meer voldoening en bevrijding in acteren voor anderen dan in zelf films maken.”

Jezelf vinden

Want zelf films maken, dat deed Dolan zijn hele twintiger jaren al. Zijn overdonderende debuut J’ai tué ma mère ging precies tien jaar voor Matthias et Maxime in première, ook in Cannes, in het zijprogramma Quinzaine des Réalisateurs. Sindsdien maakte hij bijna elk jaar een film en stond hij daarmee herhaaldelijk op de erepodia van Cannes en andere grote festivals.

In zekere zin is zijn nieuwe film een afrekening met de twintiger jaren die hij nu achter zich heeft gelaten, al haast Dolan zich te benadrukken dat Matthias et Maxime ‘geen nostalgische film’ is: “Hij gaat over dingen waar ik en mijn vrienden nu mee bezig zijn.”

De film portretteert een groep vrienden van achter in de twintig, en zoomt daarbij vooral in op de twee titelpersonages. Matthias (Gabriel D’Almeida Freitas) en Maxime (Dolan) kennen elkaar al zowat hun hele leven, maar als ze samen een scène spelen voor de afstudeerfilm van het jongere zusje van een van hun vrienden, en voor die scène moeten zoenen, is er daarna iets onherroepelijk veranderd.

“Dit soort vragen over identiteit en seksualiteit is heel anders wanneer ze opkomen in je late twintiger jaren dan voor mensen die er al op jongere leeftijd mee geconfronteerd worden,” stelt Dolan. “Als tiener of als vroege twintiger ben je nog aan het onderzoeken wie je bent en waartoe je je aangetrokken voelt. Als je bijna dertig bent, heb je dat proces al gehad; je denkt jezelf te hebben gevonden. Dus als er iets gebeurt dat daar weer vraagtekens bij zet, is dat extreem verwarrend.”

Wijnvlek

Dolan is zich zeer bewust van zijn uiterlijk, maar zeker geen ijdeltuit. Zijn personage in Matthias et Maxime ­zadelde hij op met een flinke wijnvlek in zijn gezicht. “Het maakt hem kwetsbaarder,” legt hij uit. “Het is een soort geëxternaliseerde versie van de psychologische wonden, onzekerheden en angsten waar ik zelf mee rondloop. ­Tegelijkertijd maakt het direct duidelijk dat hij door zijn vriendengroep volledig is geaccepteerd. Bij hen is hij volledig op zijn gemak, en vergeet hij dat hij die wijnvlek heeft, want zij zijn er ook geen seconde mee bezig. Zo kan ik zelf ook mijn pijn van me afschudden als ik bij mijn ­beste vrienden ben.”

Voor Dolan is die wijnvlek ook verbonden aan het feit dat hij zijn gehele volwassen leven in de publieke spotlight heeft gestaan. “Ik heb bij mensen met een prominent zichtbare moedervlek, of een litteken in hun gezicht, altijd direct het gevoel dat ze hun hele leven lang lompe opmerkingen hebben moeten aanhoren en aangestaard zijn. Ze moeten leren leven met de constante aandacht van andere mensen, en dat is iets dat ik inmiddels ook ken. Ik ben de afgelopen tien jaar volwassen geworden in het publieke oog.”

Dat leverde interessante taferelen op toen hij tijdens de opnames de straat op ging met die vlek nog op zijn gezicht. “Ik merkte het verschil direct aan mensen. Ik werd altijd al herkend, maar nu zagen ze éérst die vlek. Dat was een vreemd dubbele reactie – eerst staarden ze naar die wijnvlek en vervolgens kwam de herkenning.”

Slechte kritieken

Zo flatteus als de openingsvraag was, zo bot is de collega die vraagt of Dolan zich met Matthias et Maxime wil ­revancheren voor de ‘rampzalige’ ontvangst van zijn vorige film, The Death & Life of John F. Donovan, zijn eerste ­Engelstalige werk, die werd gezien als een voorzichtige stap richtig Hollywood.

Dat wil er bij Dolan natuurlijk niet in. “Het is een mooi simpel verhaaltje: ik ging met de staart tussen mijn benen terug naar huis en maakte een kleine film om de diepe wond te helen die de slechte kritieken hadden geslagen. Maar zo zit het natuurlijk niet. Om te beginnen: zo klein is deze film niet – we hadden 48 draaidagen en schoten op 65mm-filmmateriaal, wat behoorlijk prijzig is. Bovendien leef ik al tien jaar met de kritieken, zowel goede als slechte. Kritiek en vleierij, het gaat inmiddels allemaal door hetzelfde afvoerputje.”

Precies daarom kijkt Dolan er nu naar uit om meer te ­acteren en minder te regisseren. “Ik ben tien jaar bezig ­geweest mezelf te vinden via de kritieken van anderen, maar daar ben ik klaar mee. Ik wil meer acteren: om mezelf te zien door de ogen van andere kunstenaars en om met anderen samen te werken. Zelf het hele verhaal dragen kost zoveel energie. En ik wil niet op een dag wakker worden en denken: oké, ik heb nu achttien films ­gemaakt in vijftien jaar, maar ik voel me bejaard. Ik investeer de jeugd en de energie die ik nu heb liever in het imponeren van en creëren met andere makers die mij inspireren.”

Direct Cannes

Xavier Dolan (Montréal, 1989) zette zichzelf op twintigjarige leeftijd op de kaart met zijn overdonderende debuut J’ai tué ma mère (2009), direct geselecteerd voor een zijprogramma op het prestigieuze festival van Cannes. Vervolgens werkte hij zich langzaam naar het hoofdpodium van het festival, met als voorlopig hoogtepunt de juryprijs voor Mommy (2014) – gedeeld met Adieu au langage van ­oude rot Jean-Luc Godard.

Beeld Christophe Simon/AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden