PlusInterview

Regisseur Shamira Raphaëla over het kleurrijke Shabu: ‘Een antifilm van de films die je normaal zou zien over een wijk in Rotterdam-Zuid’

De veertienjarige Shabu uit Rotterdam-Zuid is de hoofdpersoon van de gelijknamige documentaire van regisseur Shamira Raphaëla. Beeld
De veertienjarige Shabu uit Rotterdam-Zuid is de hoofdpersoon van de gelijknamige documentaire van regisseur Shamira Raphaëla.

In de kleurrijke familiefilm Shabu volgt regisseur Shamira Raphaëla (1982) de 14-jarige Shabu, een jongen uit de flat de Peperklip in Rotterdam-Zuid, die de auto van zijn oma total loss heeft gereden en nu een zomer de tijd heeft om het goed te maken.

Roosje van der Kamp

In 2020 schreef u in de Filmkrant over de verantwoordelijkheid van de documentairemaker. ‘Ten koste van wie maak ik een film?’ vroeg u zich af. Hoe werkte dit door in uw nieuwe film?

Shabu is een reactie op het dilemma dat ik in dat artikel beschrijf. Ik was op zoek naar een andere machtsstructuur tussen regisseur en hoofdpersoon. En dat is ook de reden dat ik ervoor heb gekozen om met een hoofdpersoon te werken die heel betrokken was bij het maakproces. Het is niet dat ik Shabu voyeuristisch observeer.”

“De film is een duidelijk statement tegen de exploitatie die ik vaak zie in documentaires: het vanuit de hogere klasse neerkijken op gemarginaliseerden die met het leven aan het vechten zijn. Dit is een antifilm van de films die je normaal zou zien over een wijk in Rotterdam-Zuid.”

Hoe maak je een antifilm?

“Ik ben heel bewust weggebleven bij de stereotypen waar men vaak naar grijpt. Het gaat niet over een gebroken familie, het gaat niet over armoede, het gaat niet over criminaliteit. Het gaat juist over normaliteit.”

“Je hoeft de hoofdpersoon niet als exotisch te behandelen, je kunt je er ook mee identificeren. Het hoeft dus ook niet over groot leed te gaan. We internaliseren de beelden namelijk die we te zien krijgen. Als we telkens dezelfde verhalen zien, gaan mensen er vanzelf in geloven.”

‘Mijn kunst wordt hun wapen,’ schreef u in hetzelfde stuk. Heeft u zich ooit afgevraagd of u nog documentaires wilt maken?

“Zeker. Ik ben nu overgestapt op fictie. Voor nu is Shabu een van mijn laatste documentaires. Shabu is ook een andere manier van verhalen vertellen – een benadering vanuit het licht, in plaats van de donkerte.”

Waarom die vertelstijl?

“Ik wil niet dat Shabu’s wereld er grauw en grimmig uitziet. Ik wil tegenkleur. Ik wil de wereld door zijn ogen laten zien. Het is een familiefilm, dus ik wilde een explosieve, vrije montagestijl hanteren. Dat kon ik alleen doen omdat Shabu zo open was.”

“Hij had huisarrest die zomer, dus de enige manier om zijn huis uit te komen was met het smoesje dat ik een scène moest filmen – waar hij ongelooflijk misbruik van heeft gemaakt. Want we móesten in het zwembad gaan filmen, natuurlijk, tot drie keer toe.”

“Omdat ik zijn enige smoes was om buiten te komen, was ik overal bij. Daarom kon ik zo dichtbij komen. Dit is ook waarom sommige mensen zeggen: is het gescript? Dat is niet zo. Mensen geloven soms niet dat het echt is, maar dan denk ik: dan heb je gewoon niet goed naar dit soort jongens geluisterd. Ze hebben een enorme innerlijke rijkdom.”

Zijn mensen verbaasd over hun innerlijke rijkdom omdat weinig films tienerjongens zonder oordeel filmen?

“Jammer is dat, hè? Eerlijk: Ik krijg de vraag of het gescript is alleen van, grof gezegd, witte mensen. Caribische mensen stellen die vraag niet, omdat ze weten dat dit is wie we zijn. Ik vind het pijnlijk dat mensen vragen: ‘Heb je jezelf dan niet gecensureerd in de film?’ Alsof geweld echter is dan liefde.”

Shabu is te zien in Eye en Het Ketelhuis.

Regisseur Shamira Raphaëla: 'Ik ben heel bewust weggebleven bij de stereotypen waar men vaak naar grijpt.
Regisseur Shamira Raphaëla: 'Ik ben heel bewust weggebleven bij de stereotypen waar men vaak naar grijpt."
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden