PlusInterview

Regisseur Sarah Gavron: ‘Rocks is hard vanbuiten, maar zacht vanbinnen’

In Rocks van Sarah Gavron zien we de straten van Oost-Londen door de ogen van een zwart tienermeisje. Zij zorgt voor haar broertje nadat hun moeder hen in de steek heeft gelaten.

Regisseur Sarah Gavron: ‘De meisjes zijn echt ­acteurs: ze spelen niet hun eigen leven.’

“Toen ik opgroeide zag ik eigenlijk nooit films over jonge meisjes en wat zij meemaken,” zegt Sarah Gavron (50) over de ­urgentie die ze voelde om Rocks te regisseren. “Terwijl ik Suffragette (Gavrons tweede film uit 2015, een historisch drama, red.) maakte, hoorde ik verhalen over alles waar jonge vrouwen tegenwoordig mee te maken krijgen.” Rocks, ­gemaakt met bijna een volledig vrouwelijke cast en crew, portretteert die ervaringen, die ondanks de fictieve aard uit het leven lijken te zijn gegrepen.

De film is modern door de telefoonbeelden die in het ­verhaal zijn geweven en de babbelende dialoog van de ­Oost-Londense cast. “Dit is Londen op dit ­moment,” zegt ­Gavron over het portret van de gemixte vriendengroep, bestaande uit meisjes van verschillende achtergronden, met verschillende religies en met verschillende thuissituaties, die allemaal naar dezelfde school gaan.

Gavron is naar eigen zeggen ver verwijderd van de levens die de film portretteert. “Daarom had ik de film zelf ook niet kunnen schrijven.” Ze ziet zichzelf niet als leider van de film, maar noemt zichzelf een van de leden van een ­collaboratief project van de gehele cast en crew, die bijna allemaal vanaf het begin bij de film betrokken waren. “We wilden eerst de acteurs vinden, zodat de film kon ontstaan uit de workshops – dramalessen en gesprekken – die we met hen deden.”

“Lucy Pardee, de casting director, heeft scholen, jeugdclubs en jeugdcentra bezocht en aan een heleboel tienermeisjes gevraagd of ze interesse hadden om naar een workshop te komen,” vertelt Gavron over het vinden van de juiste hoofdrolspelers. “Zo kregen we een grote groep bij elkaar, die over de maanden dat de workshops duurden – we zijn uiteindelijk ongeveer een jaar bezig geweest voordat we begonnen met filmen – slonk naar de centrale groep meisjes waar de film over gaat.” Van de meisjes die in het proces afvielen is een groot deel toch te zien, want die kwamen terug in een bijrol of als figurant.

Gavron noemt de meisjes, die voor het filmen van Rocks geen ervaring hadden met film, toch liever niet ‘non-­professionele acteurs’. “Tijdens het proces werden ze ­professioneel,” legt ze uit. Voor Gavron was het belangrijk dat de crew grotendeels uit vrouwen bestond. “Dat is wie de meisjes zien als ze op set staan. Zo hoopten we ze te ­inspireren. En dat is gelukt: de meesten willen later werken in de filmindustrie, bijvoorbeeld als acteur, scenarioschrijver of editor.”

Liefdesbrief

De film werd grotendeels ter plekke geïmproviseerd door de acteurs: “Hoewel ze invloed hadden op het scenario en de ontwikkeling van de personages, zijn het echt ­acteurs: ze spelen niet hun eigen leven.” Het resultaat is een uitvergroting van wat het filmisch proces inhoudt. “Er wordt vaak gedaan alsof de regisseur alles in de hand heeft. In de kranten zie je dan ook vaak: ‘Sarah Gavrons Rocks’ of ­‘Sarah Gavrons Suffragette,’ maar film is altijd een colla­boratief proces,” zegt Gavron. “Met Rocks probeerden we de hiërarchie, met de regisseur bovenaan, bewust af te vlakken.”

Als ze over het maakproces vertelt, laat Gavron vaak de naam vallen van de Brits-Nigeriaanse scenarist Theresa Ikoko, die uit Oost-Londen komt en het verhaal voor de film als een liefdesbrief voor haar zus schreef. “Theresa bracht dit verhaal, gebaseerd op haar eigen ­leven, naar de groep en die vond het geweldig. Samen ontwikkelden ze de personages en het plot verder.”

De Britse regisseur Sarah Gavron: ‘Ik had de film zelf niet kunnen schrijven.’Beeld NurPhoto via Getty Images

Het scenario waar de workshops in resulteerden, over het zwarte meisje Olushola dat veel te jong veel te veel verantwoordelijkheid op zich moet ­nemen, is hartverscheurend, maar verliest toch niet de hoop. “Het idee is dat de film ook de vreugde die de meisjes in hun leven hebben moet vastleggen,” zegt Gavron. “Dat was constant balanceren, want de film gaat op een aantal donkere gebeurtenissen in. Daarom viert de film expliciet vreugde van vriendschap tussen meisjes.”

Rocks doet daarbij vooral eer aan de ervaringen van meisjes in Londen: hun pijn, maar ook hun plezier. Want hoewel Olushola in de steek wordt gelaten door haar moeder, laat de film vooral de kracht van relaties zien. “Veel meisjes die we spraken, vertelden dat ze erg beschermend zijn voor hun familie,” legt Gavron uit. “Ze zien de jeugdzorg niet als een plek waar ze worden beschermd, omdat ze vaak negatieve ervaringen hebben met dit soort maatschappelijke dienstverleningen.” In plaats van te leunen op dit soort instituties, leunen ze op elkaar.

Deze dualiteit tussen vreugde en verdriet, tussen verlies en vriendschap, wordt gereflecteerd in de titel: Rocks, naar de bijnaam van Olushola, die ze kreeg toen ze haar beste vriendin op de basisschool tegen pestkoppen beschermde. “Rocks, als in: rock hard,” zegt Gavron over de keuze om de bijnaam ook tot titel te maken. “Maar Rocks is dan wel hard vanbuiten, ze is zacht vanbinnen. Dat kwam constant terug bij de tienermeisjes die we spraken.”

Rauwe kwaliteit

Ondanks de mooie beelden, geschoten om de constante improvisatie van de acteurs heen, heeft Rocks een rauwe kwaliteit. Echt en onecht zijn lastige termen als het over film gaat, maar deze film heeft een echtheid die niet eens het resultaat is van de geïmproviseerde dialoog of de telefoonbeelden die spontaan door de acteurs op set werden gemaakt en die door de film zijn geweven. Deze echtheid komt bovenal door het respect waarmee Gavron en haar team de levens van jonge meisjes benaderden. Ze toonden het vermogen te luisteren naar ervaringen, hoe ver ook verwijderd van hun eigen werkelijkheid.

Toen de acteurs de film voor het eerst zagen, zegt ­Gavron trots, zagen ze zichzelf niet alleen fysiek terug op het grote doek, maar zagen ze ook hun ervaringen afgespiegeld in de levens van de personages. “Voor velen was dat de ­eerste keer.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden