Plus Film

Rafiki is een lieve film over verboden liefde in Kenia

Rafiki van de filmmaker Wanuri Kahiu heeft voor nogal wat commotie gezorgd in Kenia. De film zou lesbische liefde promoten, een strafbaar feit in Kenia. Zou het dan een hele heftige film zijn? integendeel: de film is juist lief en vertederend. 

Samantha Mugatsia (links) en Sheila Munyiva als Kena en Ziki in Rafiki. De film laat een Afrika zien dat barst van trots, vrolijkheid en levenslust. Beeld Cinemien

Soms bezorgen films je een woedeaanval. In het geval van Rafiki niet de film zelf, maar om wat er in Kenia mee gebeurt. Verbijsterend hoe de Keniase filmcensuur en politici deze tedere eersteverliefdheidfilm besmeuren. De reden? Hij gaat niet over een jongen en een meisje maar over twee meisjes. In Kenia is dat reden de film te verbieden en filmmaker Wanuri Kahiu met vervolging te bedreigen. De onzinnige beschuldiging luidt dat Rafiki lesbische liefde promoot, in Kenia een strafbaar feit, want liefde tussen gelijke seksen is er een misdrijf. Tussen 2013 en 2017 zijn in het land 534 mensen op grond van deze uit 1976 stammende wet opgepakt.

In deze homovijandige sfeer opereert Kahiu, die zich niet laat intimideren. Het belachelijke voorstel van de filmcensuur om de twee meisjes aan het einde van de film spijt van hun verhouding te laten hebben, zodat de film alsnog toegelaten zou kunnen worden, legde ze verontwaardigd naast zich neer. In plaats daarvan spande ze een rechtszaak aan bij het Keniase Hooggerechtshof tegen het filmverbod op grond van strijdigheid met de vrijheid van meningsuiting. De curieuze uitspraak van het Hof luidde dat Rafiki zeven dagen vertoond mocht worden. Niet dat de rechters het verbod in strijd achtten met de vrijheid van meningsuiting, maar de Keniase samenleving was volgens hen niet zo zwak ‘dat zijn morele fundament door het zien van zo’n film door elkaar geschud zou worden’. Dat is nog eens principiële steun!

De commotie doet misschien een met hoofdletters geschreven loodzwaar lesbisch drama vermoeden, maar Rafiki is een subtiel en teder drama over een ontluikende liefde. In een kleurrijke volksbuurt in Nairobi bloeit de liefde op tussen de tiener Kena (Samantha Mugatsia), dochter van een gescheiden sappelende winkelier, en Ziki (Sheila Munyiva), dochter van een rijke zakenman (Dennis Musyoka). Dat beide vaders kandidaat zijn in lokale verkiezingen brengt de tieners bij elkaar, waarna er langzaam een vonk overslaat. Met jeugdige overmoed sluiten zij een pact, waarin ze zweren dat zij nooit zoals ouderen zullen worden: “Wij zullen iets echts zijn.” In een met bloemen overgroeid oud Volkswagenbusje aan de rand van de stad beleven zij idyllische uren, maar als een buurt­roddelaar weet krijgt van hun geheime liefde, is het snel gedaan met het geluk.

Rafiki

Regie Wanuri Kahiu
Met Samantha Mugatsia, Sheila Munyiva
Te zien in Cinecenter, FC Hyena, Het Ketelhuis, Kriterion, Lab111, Rialto

Het klinkt misschien als een conventioneel coming-outdrama, maar het op een kort verhaal van de Oegandese schrijver Monica Arac de Nyeko gebaseerde Rafiki is opmerkelijk levenslustig en kijkt met veel warmte naar de innemende tieners. De film vermijdt clichés als de traditionele homovijandige vader. Kena’s vader (Jimmy Gathu) is een rustige sympathieke kerel, die weinig van zijn dochter begrijpt, maar haar wel accepteert zoals ze is. Kena’s christelijke moeder (Nini Wacera) daarentegen gelooft dat haar dochter door de duivel is bezeten.

Het bijzondere aan Rafiki is dat het de Keniase homofobie niet verhult – de film bevat angstaanjagende scènes met een meute op hol geslagen homohaters – maar dat de nadruk ligt op de veerkracht en levenslust van de verliefde tieners. Dat past in de missie van Kahiu om de beeldvorming over het leven in Kenia, en meer in het algemeen Afrika, minder eenzijdig te maken. In interviews bekritiseert ze westerse filmfondsen, die volgens haar alleen Afrikaanse films willen ondersteunen als ze over oorlog, aids of honger gaan. Het is kort door de bocht, maar ze heeft een punt.

Om de westerse beeldvorming over Afrika te veranderen, stond zij mede aan de wieg van het culturele collectief Afrobubblegum, dat ‘vrolijke, frivole en trotse Afrikaanse kunst’ wil realiseren. Dat is belangrijk, stelt Kahiu, want ‘als we geen beelden van onszelf zien als hoopvolle en vreugdevolle mensen, zullen we ook niet in die richting werken’. Het van levenslust barstende Rafiki illustreert voortreffelijk wat ze bedoelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden