PlusReportage

PR:OUD viert de rimpel met trotse beelden van mensen op leeftijd: ‘Mensen blijven niet hetzelfde’

Femke Hora Adema (76) en Mieke Zilverberg (74). Beeld Sevilay Maria
Femke Hora Adema (76) en Mieke Zilverberg (74).Beeld Sevilay Maria

Hoewel we gemiddeld steeds ouder worden, is ‘jong, fris en fruitig’ voor veel mensen nog steeds het ideaalbeeld. Koffietafelboek PR:OUD wil een trendbreuk forceren met trotse beelden van goed leven op hogere leeftijd.

Edo Dijksterhuis

Seksisme, racisme, homofobie of uitsluiting op grond van religieuze overtuiging: kwalijke vooroordelen liggen in toene­mende mate onder het vergrootglas – en terecht. Daarom is het eigenlijk heel vreemd dat de enige vorm van discriminatie die zich niet beperkt tot één specifieke bevolkingsgroep en waar iedereen mee te maken krijgt nog steeds behoorlijk onderbelicht is. Maar leeftijdsdiscriminatie, ook wel ageism, bestaat wel degelijk.

“De vooroordelen zijn bijna vanzelfsprekend, maar vaak behoorlijk verouderd,” vindt Micaela Bartels (51). “Het zijn beelden van een halve eeuw geleden. Dat iedereen boven de vijfenzestig is gestopt met werken en achter de geraniums zit of in uniseks Gaastrajacks rond het IJsselmeer fietst. Bij veel mensen heerst nog het ­hardnekkige idee dat je op latere leeftijd geen nieuwe dingen meer onderneemt en je ook niet meer mooi aankleedt.”

Marjan Markelo. Beeld Sevilay Maria
Marjan Markelo.Beeld Sevilay Maria

Om daar tegenwicht aan te bieden, maakte Bartels PR:OUD, een boek met ­portretten van veertig Nederlanders op leeftijd die de stereotypen van ouderdom weerleggen. Ze vroeg fotograaf Sevilay Maria van Dorst (38) om het beeld te verzorgen. Zelf schreef ze er korte teksten bij op basis van gesprekken met de geportretteerden.

Mondige generatie

Het idee voor dit project ontstond al tien jaar geleden. “Ik was net veertig geworden en kreeg complimenteus bedoelde opmerkingen als ‘Je ziet er veel jonger uit’. Maar dat voelde heel raar,” vertelt Bartels. “Ik vond dat ik meer geworden was wie ik ben en verbaasde me over die drang om altijd maar jong te blijven. Ouderdom was toen echter nog geen onderwerp. Nu is er veel meer bewustzijn, mede ook door de toe­genomen aandacht voor bijvoorbeeld gender. Bovendien behoren de ouderen van nu tot een heel mondige generatie die zich niet zomaar laat wegzetten.”

“Vergrijzing speelt ook een rol,” denkt fotograaf Van Dorst. “Over een paar jaar is de helft van de bevolking ouder dan vijftig. En we worden telkens maar ouder. Als je dertig, misschien wel veertig jaar rondloopt met het label ‘oud’ kun je maar beter zelf vormgeven wat dat betekent.”

Sjaak Swart (84). Beeld Sevilay Maria
Sjaak Swart (84).Beeld Sevilay Maria

Die vormgeving neigt in PR:OUD naar feestelijke glamour zonder de sporen van de tijd weg te retoucheren of een onre­alistisch beeld te schetsen. “We hebben met opzet niet gekozen voor voormalige modellen,” zegt Bartels. “De mensen in het boek vormen een brede dwarsdoorsnede van de bevolking. Er zitten bekende Nederlanders tussen zoals oud-voetballer Sjaak Swart, cabaretier Paul van Vliet en voormalig journaalpresentator Noraly Beyer. Daarnaast hebben we gekozen voor zoveel mogelijk verschillende beroepen: mensen uit de wetenschap en de kunst, een banketbakker en bijvoorbeeld de moeder van de zussen Klemann van Loïs Lane, die directeur was van een basisschool.”

Noraly Beyer (76) Beeld Sevilay Maria
Noraly Beyer (76)Beeld Sevilay Maria

Roze trui

Met zijn 94 jaar is Allerd Stikker de oudste van de geportretteerden. “Hij loopt moeilijk, ziet bijna niets meer en hoort slecht, maar hij heeft wel net weer een essay gepubliceerd,” zegt Van Dorst vol bewondering over de scheikundige, die topposities in het bedrijfsleven bekleedde en al decennia filosofische verhandelingen schrijft over ecologie en economie.

“Hij omarmt zijn gebreken en blijft doorgaan. In plaats van appen werkt hij met ingesproken berichten en zijn vrouw beschrijft voor hem de foto’s die hij zelf niet kan zien. Hij heeft een volledig leven en levert niet in op voldoening.”

Allerd Stikker (94). Beeld Sevilay Maria
Allerd Stikker (94).Beeld Sevilay Maria

De foto van Stikker in PR:OUD wijkt enigszins af van de rest. “Hij wilde per se zijn roze Ralph Lauren-trui aan, en iemand die al zo lang bezig is de wereld beter te maken, ga je niet vertellen wat hij aan moet,” vindt Van Dorst. Voor de rest van de portretten is wel gekozen voor meer onalledaagse aankleding. “Toen ik de voorgesprekken deed, nam ik stylist Richard Schreefel mee, die de kledingkast van de geïnterviewden in is gedoken. Daar hebben we de individuele stijl uit gedestilleerd. Architect Hubert-Jan Henket hebben we bijvoorbeeld vastgelegd in smoking, maar ook in zijn tuinkloffie omdat hij veel tijd buiten doorbrengt.”

Hubert-Jan Henket (82). Beeld Sevilay Maria
Hubert-Jan Henket (82).Beeld Sevilay Maria

Met een team bestaande uit een stylist, visagist en setbouwers bouwden fotograaf en schrijver zo goed mogelijk de situatie na die eerst in moodboards was samengesteld. Van Dorst: “Ik heb er bewust voor gekozen te werken in kleur. Zwart-witfotografie benadrukt rimpels en dompelt alles onder in grijstinten die er een zweem van verleden tijd overheen leggen. Het is ons streven om mensen te laten zien op hun mooist, maar zonder te sjoemelen met ­filters.”

null Beeld Sevilay Maria
Beeld Sevilay Maria

Pro-ageproducten

Het resulterende fotoboek is volgens Bartels bedoeld als ‘cadeautje’ en een uitno­diging tot gesprekken over ouder worden. Want daar ontbreekt het volgens haar nog steeds aan. “We worden in het dagelijks leven opgedeeld in doelgroepen, ook het uitgaanscircuit is erg gesegregeerd. Hoeveel mensen van zeventig of tachtig ken je zelf die geen familie van je zijn? Er is ­bijzonder weinig contact tussen de gene­raties, met uitzondering van bruiloften en begrafenissen. Maar mensen van verschillende leeftijden kunnen veel van elkaar leren. Gesprekken met ouderen gaan over heel andere onderwerpen dan met leeftijdgenoten, en ook de dynamiek van die gesprekken is anders.”

Wallie Pollé. Beeld Sevilay Maria
Wallie Pollé.Beeld Sevilay Maria

Zelf ziet ze vooral de voordelen van het ouder worden. “Je wordt evenwichtiger en weet beter wat je kunt en wil. Dat zie je ook bij de mensen in dit boek: die stralen zelfvertrouwen en kracht uit. In de commerciële wereld beginnen ze het ook door te hebben. Coca-Cola maakt tegenwoordig reclames met zestigers en l’Oréal ontdoet ouderdom van de nega­tieve lading door vol in te zetten op pro-­ageproducten.”

“Het is ook onzin om te denken dat we ons hele leven hetzelfde moeten of kunnen blijven,” voegt Van Dorst toe. “En dat betekent niet dat je na je vijfenzestigste onzichtbaar bent. Ouderen mogen gezien en gehoord worden. Zeker omdat we met z’n allen steeds beter oud worden.”

PR:OUD – Trots op leeftijd is onder meer online te koop. Uitvergrote foto’s uit het boek zijn t/m 30 april te zien in De Hallen.

Sevilay Maria van Dorst en Micaela Bartels. Beeld Jitske Schols
Sevilay Maria van Dorst en Micaela Bartels.Beeld Jitske Schols

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden