PlusAchtergond

Plaatjesmakers maakt uit oud Amsterdams plastic nieuwe meubels

Van koffiebekers en ijslepels tot cd-hoesjes: het bedrijf Plaatjesmakers transformeert Amsterdams plastic tot designmeubels.

Portret van de 'Plaatjesmakers': links Thomas Hoogewerf, rechts Mark Bachrach,Beeld Nosh Neneh

Een tijdje geleden was Mark Bachrach (28) aan het werk in de studio van Plaatjesmakers, het bedrijf van hem en compagnon Thomas Hoogewerf (28), gevestigd in Maak­gemeenschap De Hoop in Zaandam. Thomas was er niet die dag, dus zocht Mark iemand anders om een tafelblad gemaakt van gerecycled plastic te helpen verplaatsen. De buurman schoot te hulp, maar bij het zien van het tafelblad deinsde hij terug. “Poe, dat zal wel zwaar zijn, zo’n natuurstenen tafel!” Bachrach grijnst als hij het vertelt. “Toen was ik wel blij.”

Dat iemand gebruikt, plastic materiaal, zo’n beetje het goedkoopste van het goedkoopste, aanziet voor juist het duurste van het duurste, namelijk natuursteen, is wel een kleine overwinning te noemen voor de twee ondernemers. Hun plastic recycle-avontuur begon twee jaar geleden. Bachrach was student industrieel ontwerpen aan de Technische Universiteit in Delft, Hoogewerf studeerde aan de Design Academy in Eindhoven, en beiden schreven ze zich in voor een project waarbij de opdracht was een plastic plaatmateriaal te ontwikkelen. Ze bleken allebei liefde te hebben voor gerecycled plastic: dat afvalmateriaal waarvan je met de juiste vaardigheden toch iets waardevols kunt maken. Neem daarbij hun beider wens om terug te verhuizen naar thuisstad Amsterdam, plus het feit dat samen een bedrijf beginnen financieel én ideologisch best fijn is – en Plaatjesmakers was geboren.

Een berg confetti

Nu zitten ze hier: aan de thee in de garage-achtige werkplaats in Zaandam. Links aan de muur hangt een bord vol keurig geordend gereedschap, rechts staan stellingkasten met grote bakken plastic snippers in alle kleuren van de ­regenboog. Witte vlokken afkomstig van de binnenkant van koelkasten, roze van een lading ijslepeltjes, transparante van een berg cd-hoesjes. De bakken vormen hun ‘plastic bibliotheek’.

Verderop staat de hittepers die Bachrach bouwde als ­afstudeerproject. “Hierin kunnen we onder hoge druk korrels plastic smelten. We halen de lucht eruit en maken daar platen van, die we vervolgens kunnen gebruiken om er meubels van te maken.”

Want dat was vanaf het begin hun wens: om zowel het materiaal als de designstukken zelf te ontwerpen en te ­maken. Dat resulteerde tot nu toe in een collectie met ­onder meer een eettafelblad, een bijzettafeltje, een krukje en een lamp. De lamp kost 300 euro, een groot tafelblad 1800 euro. “We streven ernaar om in de betaalbare designhoek te zitten.” Ook maken ze stukken op aanvraag. In de hoek van de werkplaats staat een prototype van een kleurrijk kledingrek – alsof er een berg confetti gevangen is in een witte plastic plaat. Aan dat kledingrek moeten de ­regenjassen van het merk Maium komen te hangen, die ook weer van gerecycled plastic zijn gemaakt.

Mix van kleuren

Al hun ontwerpen beginnen bij het verzamelen van grondstoffen. Daarvoor hebben ze contacten met verschillende afvalverwerkers, waaronder PRA, Plastic Recycling Amsterdam. Een fabriek waar ze het Amsterdamse plastic huisafval inzamelen, schoonmaken en sorteren in zes verschillende soorten plastics. Dat materiaal staat gesnipperd en schoongemaakt in grote Big Bags in de Plaatjesmakersruimte. Voor het idee: in een krukje gaat 3,5 kilo gerecycled plastic.

Als koks die hun ingrediënten in een beslagkom verzamelen, maken Bachrach en Hoogewerf een mix van verschillende kleuren plastic snippers, om die in de hittepers tot één plaat te laten versmelten. “Door te spelen met temperatuur, smelttijd en hoeveelheid lossingsmiddel, krijg je steeds verschillende effecten in het materiaal,” legt Hoogewerf uit. “De ene keer is het een vloeiend effect waardoor het eindresultaat wel wat weg heeft van marmer. Een andere keer lijkt het juist meer op het mo­za­ïek­­­­patroon van een terrazzovloer.”

Hij pakt wat plastic plaatstalen uit de kast ter demonstratie. Het klinkt als een aardewerken tegel als je er met je vinger op tikt; alleen het gewicht verraadt dat het hier plastic betreft.

Beeld De Plaatjesmakers

De experimenten in de hittepers leveren overigens niet altijd werkbare resultaten op. Bepaalde additieven in het plastic, waar ze van tevoren geen weet van hebben, kunnen er in de machine voor zorgen dat het nieuwe materiaal bijvoorbeeld niet één geheel wordt, vol met luchtbellen zit of onverwachte patronen oplevert. Waren ze timmermannen of staalbewerkers geweest, dan zouden ze advies hebben gevraagd aan iemand die al jaren dat ambacht beheerst. Plastic bestaat echter pas vanaf de jaren vijftig, en het recyclen heeft een nóg kortere geschiedenis. “Daarom moeten we het eigenlijk allemaal zelf uitvinden.”

Ambachtslieden

Is dat een leuke uitdaging of juist frustrerend? “Allebei ­weleens,” zegt Bachrach. “Laatst was hier een visser die vroeg of we iets konden doen met zijn oude visnetten. Dat is een leuke uitdaging! Maar als je een bepaald klusje wel ‘effe’ denkt te doen, maar het niet lukt en je er maar niet achter komt waarom – is dat soms frustrerend.”

De ambitie van de Plaatjesmakersmannen is desalniettemin een expertise op te bouwen in het mixen en maken van plastic platen. “Precies weten hoe welk type plastic ­reageert, bij welke omstandigheden, dat is een doel waar we allebei enthousiast van worden. Als ware plastic ­ambachtslieden.”

De wereld kan wel wat van dat soort vaklui gebruiken, want van plastic is er veel, heel veel. “In de supermarkt kan ik me ergeren aan van die gecombineerde verpakkingen,” zegt Hoogewerf. “Brood zit bijvoorbeeld altijd in van dat bruine papier – dat oogt duurzaam – maar vervolgens zit er wel een plastic venstertje in. Dan is het helemaal niet meer te recyclen!” Hoewel plastic recyclen voet aan de grond krijgt, blijft nog steeds 90 procent van de plastic producten gemaakt van virgin, nieuw gemaakt plastic, zegt Hoogewerf. “Het probleem is zo groot en gigantisch. Daar kun je weleens hopeloos van worden.”

Met hun plastic plaatproducten hopen ze een steentje bij te dragen en een bepaalde bewustwording te bewerkstelligen. Bachrach: “Je kunt tegenwoordig gerecycled plastic maken dat kan doorgaan voor virgin plastic. Wij willen juist laten zien dat onze producten ooit afval zijn geweest. Dat je door de kleurtjes ziet: hé, dat was de dop van mijn fles wasmiddel.”

Een ultiem doel is om van hun gerecycled plastic plaatmateriaal Amsterdamse straatbankjes te maken. Hooge­werf: “Het is vergelijkbaar met het materiaal van een snijplank, dus heel weerbestendig en honderd procent hufterproof! De gemeente Amsterdam mag ons bellen.” 

Van wc-bril tot muur

De Plaatjesmakers maken van plastic afvalsnippers platte platen van 70 bij 70 centimeter. Momenteel werken ze aan een hittepers die grotere platen kan maken, en een techniek om die platen te krommen. Thomas Hooge-werf: “Je zou er een hele binnenwand van kunnen maken: een muur van plastic. Dat vind ik een interessant idee.” Ook hebben ze aanvragen binnengekregen van mensen die een wc-bril, brilmontuur of keukenblad van het plastic materiaal zouden willen. De reststukjes kunnen ze ­overigens opvangen en weer verhitten tot een nieuwe plaat. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden