Plus Achtergrond

Paardrijden zonder bit: ‘Het paard wordt daar gelukkiger van’

Beeld Ivo van der Bent

Bij Paardenschool Kakelbont geven ze les in bitloos rijden; het paard wordt gestuurd met het lichaam. Het is zo populair dat de manege een wachtlijst heeft van twee jaar.

Zit rechtop, met ontspannen schouders. Haal rustig adem, laat de energie ongehinderd door je lichaam stromen. ­Omhels met je benen de buik van het paard en beweeg soepel en vloeiend je onderlichaam mee. Werk met ontspanning en aanspanning. Zo kun je de bewegingen van het paard volgen en beïnvloeden. Wie gespannen is, verkrampt of met de benen klemt tijdens het bitloos rijden, krijgt het moeilijk. “Je kunt het paard dan niet goed duidelijk maken wat je wilt. En je wilt elkaar juist begrijpen,” legt Erdnuss Friedrich (59) uit.

Samen met haar partner Christel Jagtman (55) beheert zij sinds 2011 Paardenschool Kakelbont in het Westerpark. De school legt zich toe op bitloos paardrijden. Het paard wordt dan niet langer met de leidsels en het bit gestuurd, maar met de bewegingen van het lichaam. “Zonder bit rijden is prettiger voor het paard,” zegt Friedrich. Ze groeide op in Duitsland als echt paardenmeisje. “Daar heb ik altijd volgens de ouderwetse manier paardgereden, mét bit. Toen ik me ging verdiepen in paardvriendelijke methodes als natural horsemanschip en centered riding, rijden vanuit je bekken, kon ik me niet meer voorstellen dat ik het ooit anders heb gedaan.” Door jarenlang te oefenen met het gebruik van lichaamstaal en rijden zonder zadel, ontdekte ze een heel nieuwe rijervaring. “Je loopt echt samen met het paard, zonder dwangmiddelen. Het paard wordt daar gelukkiger van.”

“Vergelijk het met een kind dat op je schouders zit,” vult Jagtman aan. “Als het naar voren beweegt, beweeg je mee. Helt het naar achter, dan voorkom je dat het valt. Zo is het met een paard ook.”

Dierenwelzijn

Doordat de aandacht voor dierenwelzijn de laatste jaren toeneemt, wordt bitloos paardrijden steeds populairder. Paardenschool Kakelbont hanteert inmiddels een wachtlijst van twee jaar voor belangstellenden. Per week krijgen honderd kinderen en twintig volwassenen les. “Die wachtlijst is nodig, omdat er maar elf paarden zijn. We kiezen ­bewust voor een kleinschalige setting, zodat we genoeg aandacht aan elk paard en elke leerling kunnen besteden,” zegt Jagtman.

Satski, leerling van Paardenschool Kakelbont in het Westerpark. Beeld Ivo van der Bent

Friedrich en Jagtman richtten in 1994 Stichting Kakelbont op. Tien jaar lang bestierden ze onder de vlag van ­deze stichting een kindervakantieboerderij in Drenthe. “Daarna wilden we wel weer terug naar Amsterdam, waar we eerder woonden. Toen we hoorden dat het stadsdeel West in het Westerpark een manege wilde vestigen met een beheerderswoning erbij, sprak dat ons meteen aan.”

In een groene oase achter in het park realiseerde het stel geheel naar eigen inzicht een paardenschool. Samen met buurtbewoners en vrijwilligers bouwden ze een natuurvriendelijk clubhuis van leem en strobalen. “Het is heel goed geïsoleerd. We hebben alleen vloerverwarming. Ecologischer kan niet.”

Fien, leerling van Paardenschool Kakelbont in het Westerpark. Beeld Ivo van der Bent

Friedrich en Jagtman wonen erboven. “We komen nauwelijks het terrein af. De paarden hebben veel verzorging nodig. Bovendien is het hek altijd open voor bezoekers die willen komen kijken.”

Paardenliefde. Daar draait het allemaal om volgens Jagtman. “Het is leuk om die liefde te voeden, om mensen te leren hoe je met een paard communiceert en er goed mee omgaat. Wij zien een paard niet als object of machine. Het dier moet een leven hebben. Hier hebben de paarden de ruimte. Ze staan dag en nacht buiten en kunnen bij slecht weer naar de schuilstal.”

Voor Willeke Noldus, met stoffen hoed, was het bitloos paardrijden de reden om haar dochter Satski (8) bij Paardenschool Kakelbont op les te doen. “Ik vind het heel ­belangrijk dat ook het paard zich prettig voelt. Satski heeft hier twee jaar op de wachtlijst gestaan en nu is het eindelijk zover. Vorige week had ze haar eerste les in de stromende regen. Ze reed lachend door de stortbuien, alsof ze het al jaren doet!”

Evenwicht bewaren

In de door groene bomen omzoomde zandbak geeft Friedrich die middag voltige-les. Alle kinderen die beginnen met bitloos paardrijden moeten eerst de cursus voltige doen. Dat is een soort acrobatiek op het paard, waarmee je je evenwicht leert te bewaren en went aan het paard. Om de beurt laat Friedrich de kinderen rondes rijden en kunstjes op het paard doen: liggen, op de knieën, hand in de zij, de armen gestrekt vooruit. “Zodra ze ontspannen in galop kunnen rijden, zijn ze klaar voor de les.”

De onophoudelijke regen deert de leerlingen niet. De tienjarige Fien, die al drie jaar bij Paardenschool Kakelbont rijdt, kijkt met een zucht om zich heen: “Ik ben jaloers op de paarden. Lekker tussen de planten staan en eten. Wat een lui leventje!”

Yvar, leerling van Paardenschool Kakelbont in het Westerpark. Beeld Ivo van der Bent

Intussen draaft Yvar (6) stuiterend en schuddend voorbij op het paard. Zijn blonde haar wappert mee op het ritme. Een stoer lachje op zijn gezicht. Hij volgt vandaag zijn eerste voltige-les. Zijn twee oudere zussen rijden ook paard, dus hij wilde het ook. Met bravoure zet hij zijn hand in zijn zij, zit hij met één opgetrokken knie op het paard. Zijn moeder lacht hem aan de kant toe. Ze is enthousiast over het bitloos rijden: “Mijn dochters hebben hier ook les. Op vakantie krijgen ze vaak te horen dat ze zo goed rijden. Ze voelen het paard echt aan. Je leert het op deze manier veel beter.”

Noldus staat intussen met gespreide benen en gekromde rug tussen de struiken. Met kracht rukt ze bossen brandnetels uit de grond. Stralend richt ze haar hoofd op: “Ik vroeg Erdnuss en Christel of ik ze met iets kon helpen. Sindsdien pluk ik de brandnetels. Als je elke week een vierkante meter doet, schiet het op.”

Lichaamstaal

Teddy (8), de dochter van Esther van der Steen, rijdt ­zojuist een rondje. “Ze wilde dit zó graag. Het is echt een droom van haar,” vertelt ze. “Thuis heeft ze een schommel omgebouwd tot paard met twee ringen als handgrepen. Daar oefent ze mee.”

Bitloos rijden was geen bewuste keuze voor Van der Steen. Het ging aanvankelijk meer om de idyllische plek. “Altijd als we hier langsliepen, zei ik dat ik mijn kindjes hier ooit wilde laten paardrijden. Het is net een hemeltje. Toen mijn oudste dochter op les ging, hoorde ik meer over bitloos rijden. Zelf heb ik vroeger gewoon met bit les ­gehad. Achteraf bezien vind ik dat zielig voor het paard en snap ik niet dat ik het ooit zo heb gedaan.”

Erdnuss Friedrich. Beeld Ivo van der Bent

Dat realiseren zich meer volwassenen. Later op de dag is er ruimte voor de oudere ruiters. Daar zijn ook veel beginners bij. “Soms oefenen we eerst met zadel en dan zonder. Zo voel je goed aan hoe het paard zit, hoe het reageert en rustig wordt. De lichaamstaal leren kennen begint al als je het paard ophaalt om op te zadelen. Hoe loop je naar binnen, waar ga je staan, hoe draai je het paard om? Het zijn dingen die vanzelfsprekend lijken, maar die lang niet ­iedereen doet. Langzaam bouw je de communicatie met het dier op en leer je te snappen wat het wil.”

Dat dat niet vanzelf gaat, ervoer Esther van der Steen. Ze nam zelf een paar lessen bitloos paardrijden. “Het leek me geweldig om ooit samen met mijn dochters kuddes paarden op te drijven in IJsland. Maar in drie lessen kreeg ik het niet onder de knie. Ik zat steeds gespannen met mijn hand achter het zadel. De gewichtsverdeling is heel ­anders. Je moet echt leren meebewegen. Ik ben er vooralsnog mee gestopt. Maar wie weet ga ik het weer­ ­oppakken, zodat we alsnog samen kunnen paardrijden in IJsland!”

Christel Jagtman. ‘Het is leuk om mensen te leren hoe je met een paard communiceert.’ Beeld Ivo van der Bent
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden