PlusAchtergrond

Oxfordromantiek – de aantrekkingskracht van dark academia: ‘Ik vind rust in het moody en gothic gevoel’

De hashtag #darkacademia is erg populair onder jonge TikTokgebruikers, maar begint ook daarbuiten een eigen leven te leiden. Volgers romantiseren de levens en kledingstijl van Engelse studenten uit de jaren 30 en 40. ‘Het kan je motiveren meer met je studie bezig te zijn’.

Dianne Bleeker
Dark academia Beeld @elenapositliou op Instagram
Dark academiaBeeld @elenapositliou op Instagram

De Engelse Alisha Marie Howarth (25) woont in Basingstoke, de geboorteplaats van Jane Austen. In oktober 2021 begon ze met haar TikTokaccount @darkacademiaonly, waar ze voornamelijk video’s post van oude mansions, ruïnes en mistige herfstlandschappen met een donkere, maar knusse sfeer.

Haar video’s vallen onder de trend en subcultuur ‘dark academia’ en worden soms honderdduizenden keren bekeken. “Ik heb veel waardering voor literatuur en academische kennis, en hier in ‘Jane Austen-country’ vind ik schoonheid in natuur en architectuur. Ik vind rust in het moody en gothic gevoel.”

Van Tumblr naar TikTok

Dark academia verscheen in 2014 voor het eerst op Tumblr, in de vorm van moodboards en plaatjes, maar werd in 2020 op TikTok nieuw leven ingeblazen. Volgens Sander Duivestein (50), trendanalist en auteur van het boek Echt Nep, komt dat vooral door de coronapandemie. “Veel jongeren zaten thuis en waren op zoek naar een omgeving waar ze weer konden leren. Als je Cambridge-achtige zalen gewend bent en vervolgens thuis in je studeerkamertje zit, dan ga je dat missen.”

Twee jaar later is de hashtag #darkacademia 1,9 miljard keer bekeken op TikTok en 1,4 miljoen keer op Instagram. Duivestein: “Door het visuele karakter van TikTok en de algoritmes die jou voortdurend weten te vinden met content die voor jou interessant is, is het zo explosief gegroeid. Het trekt een grote groep mensen aan en dan zie je dat er een hele subcultuur tot leven kom.”

[De tekst loopt door onder de foto]

null Beeld @etherialacademiareads op Instagram
Beeld @etherialacademiareads op Instagram

Op TikTok zijn duizenden subculturen te vinden, van ‘witchcore’ tot ‘goblincore’ en ‘cottagecore’. Dark academia focust zich op het romantiseren van de levens van collegestudenten uit Engeland uit de jaren dertig en veertig. “Het donkere karakter van gothic komt er sterk in naar voren, en je ziet de kledingstijl van Oxfordstudenten uit die tijd terugkomen: geruite stoffen, witte blouses, pantalons, ribfluwelen jasjes, rokken en jurken. Ook de literatuur uit die tijd komt terug, en dan met name de Griekse tragedie.”

Donna Tartt

Hoewel het exacte startpunt van de dark-academiatrend lastig is om aan te wijzen, wordt de oorsprong vaak teruggeleid naar Donna Tartt en haar roman The Secret History, in het Nederlands verschenen als De verborgen geschiedenis. Hierin volgt de lezer een groepje studenten Grieks aan een elitaire universiteit in Vermont, die een studiegenoot vermoorden. “De sfeer in het boek ademt Griekse tragedie,” zegt Duivestein.

Op booktok (boeken-TikTok) wordt het boek dan ook veelvuldig besproken. De Nederlandse booktokker Daniëlla Morcus (@daansbooks) maakte er een aantal TikToks over en vertelde daarover bij Matthijs gaat door. “Ik ben lyrisch over de proloog. Je weet de clou al voordat je begint te lezen; dat maakt me een beetje zenuwachtig op een goede manier.”

Het boek zit vol referenties naar de oude Grieken en andere literaire hoogstandjes. “Tijdens het lezen voelde ik me soms heel dom. Er werden veel anderstalige woorden gebruikt, uit het Grieks, Latijn en Frans. Toch voelde ik me ook slim, omdat ik het wel uit heb gelezen. Voor De verborgen geschiedenis was ik niet echt bekend met dark academia, maar ik ga zeker vaker dit soort boeken lezen.”

[De tekst loopt door onder de foto]

null Beeld @daansbooks op TikTok
Beeld @daansbooks op TikTok

Ruitjespatronen en pianomuziek

Ook andere films en boeken – van Harry Potter tot aan If We Were Villains – bleken uitstekend inspiratiemateriaal. Hoewel de dark-academiatrend in Engeland is begonnen, heeft die inmiddels ook de Amsterdamse jongeren bereikt.

De twintigjarige Nouhaila Mkabri uit Oost postte bijvoorbeeld een video van sfeerbeelden uit de Lutherse kerk met een melodie uit Je te laisserai des mots van Patrick Watson eronder, het nummer dat onder enorm veel dark-academiavideo’s wordt gezet. Ze studeert fiscaal recht aan de UvA en naast dat ze af en toe video’s van dark academia op TikTok bekijkt, heeft de trend haar ook geïnspireerd in haar dagelijkse leven.

“Als ik aan dark academia denk, denk ik vooral aan Harry Potter. Mijn kledingstijl is apart en deels daarop geïnspireerd. Zo draag ik weleens ruitjespatronen, blazers, uniformrokjes en loafers.” De rechtenstudente schildert ook graag. Op haar voornamelijk zwart-witte schilderijen zie je de donkere invloeden terug. Mkabri: “Tijdens het studeren luister ik soms ook naar dark-academiaplaylists op YouTube met klassieke pianomuziek. Ik vind de hele stijl heel rustgevend.”

[De tekst loopt door onder de foto]

null Beeld @etherialacademiareads op Instagram
Beeld @etherialacademiareads op Instagram

Ook Jade Poolen (24) uit Oud-West is geïnspireerd door dark academia. Op haar account @amsterdam_art post ze op TikTok regelmatig video’s over exposities en tentoonstellingen in Amsterdam, waarvan sommige de hashtag #darkacademia krijgen. “Denk aan imposante gebouwen, zoals de bibliotheek in het Rijksmuseum. Je voelt daar dat er heel veel geschiedenis achter zit.”

Ze doet de master kunstgeschiedenis aan de UvA en met haar account hoopt ze kunst toegankelijker te maken. “Dark academia kan gelinkt zijn aan exclusiviteit, als je kijkt naar de universiteitscultuur, dat vind ik wel lastig. Aan de andere kant vind ik het leuk dat je het studeren kan romantiseren. Het kan je motiveren om meer met je studie bezig te zijn. Zo maak ik bijvoorbeeld mijn aantekeningen heel mooi.”

Kritiek

Waar dark academia op TikTok vooral het romantische plaatje laat zien met de mooie esthetische kant ervan, is er ook kritiek op de trend. Zo zou het een levensstijl vereren die niet voor iedereen is weggelegd, helemaal niet in de jaren dertig en veertig. Duivestein: “Net als in De verborgen geschiedenis gaat het in die tijd natuurlijk om een vrij wit, elitair groepje studenten. En daar is wel protest tegen geweest.”

Toch wordt de subcultuur ook vanuit allerlei hoeken omarmd. The New York Times schreef in 2020 al dat dark academia binnen de lhbtq-community vrij groot is door bijvoorbeeld de film Kill Your Darlings, over de Amerikaanse dichter Allen Ginsberg, een van de leiders van de Beat Generation. “Een hashtag sluit niemand uit,” zegt Duivestein. “TikTok maakt het toegankelijk. Iedereen kan dark academia makkelijk vinden en zich erbij aansluiten.”

Voorbeelden dark-academiaboeken:

- The Secret History, Donna Tartt

- The Picture of Dorian Gray, Oscar Wilde

- Wuthering Heights, Emily Brontë

- Harry Potter, J.K. Rowling

- Orlando, Virginia Woolf

- If We Were Villains, M.L. Rio

Dark-academiafilms:

- Brideshead Revisited (1982)

- Dead Poets Society (1989)

- Sherlock Holmes (2009)

- Kill your Darlings (2013)

- The Riot Club (2014)

- The Imitation Game (2014)

- Mary Shelley (2017)

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden