PlusInterview

Oud-keeper Stanley Menzo over druk, succes en racisme: ‘Ik voelde me tot op het bot vernederd’

Stanley Menzo (57) beleefde zware tijden als doelman bij Oranje, PSV en Ajax, blijkt uit het boek Menzo – het gevecht onder de lat. ‘Bij uitwedstrijden in Groningen moest ik zelf de bananen van het veld halen.’

Stanley Menzo: ‘Lang had ik spijt van wat ik niet heb gedaan of van wat ik niet heb bereikt.’ Beeld Lin Woldendorp
Stanley Menzo: ‘Lang had ik spijt van wat ik niet heb gedaan of van wat ik niet heb bereikt.’Beeld Lin Woldendorp

In het huis aan de rand van Diemen, dat Menzo in 1999 kocht van oud-Ajaxspeler Jari Litmanen, staan de verhuisdozen al ingepakt. In de keuken helpt zijn vrouw Sunniva hun zoon Shay met rekenoefeningen. Hij buigt zich over rekensommen met deciliters. Menzo, die als kind al liever voetbalde op het Sumatraplantsoen dan huiswerk maakte, onttrekt zich aan de hersenbrekers. Binnenkort beginnen ze samen aan een nieuw leven op Aruba, waar de voormalig doelman gaat werken als technisch manager van de voetbalbond.

Om vrouw en kind niet tot last te zijn, wijst Menzo op de tafel in de hoek van de woonkamer. Behalve een bal op de oprit zijn nergens in de woning voetbalrelikwieën te vinden. In de kast achter de lange keeper staan vooral foto’s van familieleden uit Nederland en Suriname.

Met een glaasje witte wijn in de hand zegt Menzo met het voltooien van het boek pas echt te kunnen genieten van zijn carrière. Toen hij er middenin stond, ging de zesvoudig international gebukt onder druk, zijn eigen perfectionisme, de eenzaamheid als keeper, racisme in stadions en de gevolgen van de SLM-ramp.

Uw moeder zegt dat u gesloten bent. Nu ligt er een heel boek over uw leven in winkel.

“Ik ben geen prater en kijk altijd eerst de kat uit de boom. Ik sluit mezelf op wanneer ik mensen niet ken. Maar als ik eenmaal iemand vertrouw, zoals schrijver Mike van Damme, geef ik veel weg. Dat heb ik in het boek gedaan, uit gevoel, zelfs affaires tijdens mijn relaties heb ik ter sprake gebracht. Ik ben geen rekenaar. Ik heb veel mee­gemaakt en kan dat achterlaten voor mijn kinderen. In het begin vond ik het overigens helemaal niks, maar naarmate het in elkaar viel, kreeg de biografie de vorm die paste bij mijn leven.”

Was de periode als doelman zo’n harde strijd als de titel doet vermoeden?

“Iedere voetballer heeft het moeilijk op zijn eigen manier. Ik heb mijn gevecht geleverd, Marco van Basten het zijne. Je moet vechten voor je bestaan. Ik was veeleisend en moest altijd meer van mezelf. Daarbij kwam dat ik alle gebeurtenissen om me heen op mezelf betrok.”

Sprekend voorbeeld is misschien het staafincident ­tijdens Ajax-Austria Wien in 1989. Een supporter gooide een staaf op de rug van de keeper van de tegenstander en Ajax werd een jaar uitgesloten van Europees voetbal. U beschouwde uzelf als schuldige door een fout die u acht minuten eerder had gemaakt.

“Ik sprak hier laatst met Danny Blind over die er nog nooit op deze manier naar had gekeken. Ik dus wel. Nooit zei ik er iets over, maar dit incident droeg ik met me mee. Ik had het kunnen voorkomen door de bal te pakken. Als we verloren, dacht ik altijd dat iedereen vond dat het aan mij lag. Bij anderen gleed het zo van ze af, bij mij niet. Het is geen goede eigenschap voor een keeper.”

Uit het boek blijkt dat u een heel emotioneel persoon bent en over een groot inlevingsvermogen beschikt.

“Ik kon me goed voorstellen hoe de gooier van de staaf zich op dat moment voelde. Dat kwam vaker voor. Toen Louis van Gaal zijn eerste vrouw verloor en dat aan de selectie vertelde in de kleedkamer raakte mij dat ook. Ik zag zijn enorme verdriet en begon zelf ook stilletjes te ­huilen, terwijl hij mij net daarvoor naast het elftal had gezet. Het raakt me nog steeds.”

Bent u trots op uw carrière?

“Lang had ik spijt van wat ik niet heb gedaan of van wat ik niet heb bereikt. Dat gevoel is door het boek omgedraaid. Het helpt mij relativeren. In mijn hoofd bleven negatieve momenten hangen, zoals de blunder tegen Auxerre die mijn einde bij Ajax betekende. (In maart 1993 maakte hij in een Uefacupwedstrijd een fout die tot een doelpunt leidde, red.) De hoogtepunten waren weggestopt. Maar kijk nu, ik zie in dat ik een fantastische tijd heb gehad. Ik ben na Edwin van der Sar de Nederlandse keeper met de meeste Europese finales achter zijn naam. Daar staan amper mensen bij stil. Ik ook te weinig.”

Een ander gevecht dat u leverde, was tegen het racisme op de voetbalvelden. Waarom wilde u dat daar in het boek niet te veel nadruk op werd gelegd?

“Tijdens de protesten van Black Lives Matter zaten wij midden in het schrijfproces. Ik vond dat het bij ons te veel over racisme ging. Dat gevecht heb ik al gevoerd en wil ik niet nog eens doen. Ik wil mijn hele levensverhaal vertellen.”

Hoe kijkt u nu dan naar die protesten?

“Mensen moet genuanceerder kijken naar het racismeprobleem. Er moet geen sprake zijn van partijen. En die zijn er wel. Aan beide kanten wordt de discussie te hard gevoerd. Ik wil er niet mee geassocieerd worden.”

U vertelde begin jaren negentig in een interview met Frénk van der Linden over uw ervaringen met racisme in stadions. Hoe reageerden mensen daarop?

“Nu zou iedereen op zijn kop staan in de media. Destijds was er geen ophef. Bij mij maakte een half stadion oerwoudgeluiden in mijn richting. Hele wedstrijden lang. Kun je je voorstellen hoe dat voelt? Geen scheidsrechter greep in, geen medespeler vroeg ernaar. Dat was de tijd. Ik moest er zelf doorheen als een van de eerste donkere keepers in het betaalde voetbal.”

U herinnert zich nog exact waar en wanneer de teksten werden geroepen. In het boek somt u ze op: ‘Kankerneger, hoerenjong, pleurisnikker, baviaan.’

“Ik betrok het opnieuw op mezelf. Waarom riepen ze dat naar mij? Wat had ik ze misdaan? Waren ze echt racistisch? Of wilden ze mij uit mijn spel halen? Het deed pijn. Ik voelde me heel klein worden in het doel. Ik wil dit graag goed uitleggen, maar het is zo lastig.”

Wedstrijden in Groningen waren het ergst?

“Daar kreeg ik elk jaar vijftien bananen naar mijn hoofd geslingerd. Dat wist ik vooraf. Ik moest zelf door het strafschopgebied om ze op te ruimen. Ik voelde me tot op het bot vernederd. Nachten lag ik er wakker van. Uiteindelijk heeft het mij verhard, verruwd zelfs. Dat is niet wie ik ben, van mezelf ben ik juist warm en gek op vrienden en familie. De spreekkoren en vernederingen hebben mij achterdochtig gemaakt.”

Een keer verloor u uw zelfbeheersing nadat een ­supporter van Willem II had gevraagd of u bananen in een kist droeg.

“Ik sloeg door en hoekte hem inderdaad neer. In die periode zat ik niet lekker in mijn vel. Meteen daarna kwam ik bij zinnen en had ik spijt. Ik had het nooit mogen doen.”

Als zwartste bladzijde van uw carrière noemt u de SLM-ramp, de vliegramp in 1989 waarbij veel vrienden en ­Surinaamse voetballers om het leven kwamen.

“Ik moest naar het ziekenhuis in Paramaribo om een speler te identificeren. Het was een periode die ik op de automatische piloot beleefde. Ik weet niet hoe, ik stopte waarschijnlijk mijn gevoel weg. Ik kende veel van die jongens en als ik erover praat voel ik nog steeds het enorme gemis voor hun families. Soms probeer ik me er nog van af te sluiten, zoals ik destijds ook deed.”

En opnieuw probeerden fans u te raken door met de armen wijd een vliegtuig na te doen op de tribunes.

“Ik huilde vanbinnen. Al die racistische teksten die ik naar mijn hoofd kreeg geslingerd, deden enorm pijn. Maar die hoorde ik wekelijks. Dit was nog veel emotioneler, omdat het verdriet nog veel dieper zat.”

Wat moeten lezers zich aan het einde van het boek vooral herinneren?

“Ik ben een keeper met veel plakkertjes op mij. Menzo wordt gekoppeld aan racisme, de vliegramp, de fout tegen Auxerre. Daar ontkom ik niet aan. Maar ik hoop dat ze mij ook zien als de international, de keeper van Europese finales en als de landskampioen. Want dat ben ik ook.”

Mike van Damme: Menzo – het gevecht onder de lat, Nieuw Amsterdam,€20,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden