PlusAchtergrond

Op gepaste afstand spelen: Oganika, gebaseerd op een wiskundige formule

Lourens Keers (34) en zijn studievrienden ontwikkelden een nieuw spel: Oganika, een strategisch bordspel en puzzel ineen. Juist nu te spelen, maar wel op gepaste afstand.

Beeld Sanne Zurne

Lourens Keers (34) hangt gebogen boven tientallen puzzelstukken. Hij trekt een kaart van de stapel: een van de moeilijkere. Op de kaart staat een geometrische vorm die hij met de puzzelstukken moet nabouwen. Op alle stukjes staan lijnen die in meerdere richtingen lopen en op elkaar moeten aansluiten. Keers sorteert de puzzelstukken, schuift wat heen en weer en een paar minuten later ligt er een hexagon van zestien stukken op tafel. “Ach,” zegt hij. “Ik heb het spel al heel vaak gespeeld.”

Keers is ondernemer en bedacht in drie jaar geleden: ik wil nog meer ondernemen. Hij begon een deeltijdopleiding aan Nyenrode Business Universiteit en raakte ­bevriend met studiegenoten Glenn Verburg (32) en Jeroen van den Bremer (36) – ook ondernemers die meer wilden ondernemen.

De drie zaten nog koud in de collegebanken toen Van den Bremer vertelde over een bevriende wiskundeleraar, Jeremy Dawson (45), die aan een spel werkte: Oganika. Een mix tussen een puzzel en een strategisch bordspel, gebaseerd op een wiskundige formule. Dawson was in de ban van de complexiteit en eindeloosheid van het spel, en kon best wat hulp gebruiken bij het toegankelijk maken van Oganika bij een breder publiek.

Keers, Verburg en Van den Bremer twijfelden geen ­moment. Alsof alleen het voelen van meer ondernemersdrang al mogelijkheden aantrok.

“Het kwam voor mij op een perfect moment,” zegt Keers. “Ik wilde net mijn escaperoom in Amsterdam verkopen. Ik zei tegen de jongens: als jullie die met winst weten te verkopen, ­investeren we alles in Oganika. Dat lukte: ze pakten 7500 euro, dat werd ons eerste startkapitaal. Dat was overigens zo op: bedrijfje opzetten, prototypes maken, patent aanvragen, vormgeving laten doen, campagnes beginnen, een filmpje maken.”

Keers trekt een kaart van de stapel. Er staat een moeilijkere puzzel op. “Wat ik nu telkens doe, is een geometrische vorm nabouwen. Ik zie welke stukjes waar moeten liggen, het moeilijke is alleen dat alle lijnen precies op elkaar moeten aansluiten. Deze spelvorm kun je in je eentje spelen, maar ook competitief: dan bouwen meerdere spelers dezelfde kaart na, degene die dat het snelst doet, is de winnaar. Je kunt ook samen een kaart nabouwen. We leggen om beurten puzzelstukjes, wanneer de vorm is gelegd, tellen we wie de meeste stukjes heeft gelegd en dus heeft gewonnen. Het draait dan vooral om inzicht en strategie.”

Het spel (25 euro) bestaat voorlopig uit deze drie spel­vormen. Een stuk of tien, twintig andere spelvormen liggen nog in de ijskast. Er is ook een uitbreiding voor kinderen (dan kost het bij elkaar 30 euro): ze bouwen puzzels en door het spelen leren ze logisch redeneren en problemen oplossen, en vergaren ze inzicht. Keers: “Het spel heeft een leerfunctie, een aantal scholen is al geïnteresseerd.”

Het is niet zo dat wiskundeleraar Dawson al een compleet spel had liggen. Verburg: “De eerste keer dat we gingen spelen, zat er een handboek bij van dertig pagina’s. Dawson was erop gebrand om een zo hoog mogelijke moeilijkheidsfactor op te zoeken. Daar ligt ook de kracht van het spel, maar wij moesten streng zijn: iedereen moet het kunnen spelen.”

Het was vooral veel dingen proberen. Vaak zaten de mannen tot ’s avonds laat opgesloten in een hok op Nyenrode om te schaven aan het spel. Keers: “We dachten: shit, hoe kan het nou makkelijker? De simpelheid die er nu is – je begrijpt binnen een paar minuten hoe het werkt – was moeilijk te creëren. Bovendien kun je het nog steeds zo moeilijk maken als je zelf wilt.”

Snoeien en schrappen

In de zomer van 2019 lanceerden ze hun spel op Kickstarter, een crowdfundingwebsite. Het werd geen succes: ­gebruikers vonden het spel te complex. Er zat bijvoorbeeld nog een verhaallijn achter, en er waren te veel spelvormen. Verburg: “Dat schrok mensen af.”

Het moest nog eenvoudiger. Snoeien, schrappen, cut your darlings. Dat deed best pijn. Maar met succes: de verbeterde versie ging twee weken geleden online op Kickstarter. Het spel werd goed ontvangen, het doel van 10.000 euro is behaald. De campagne duurt nog een kleine week; tot dan is het nog te koop. De hoop is natuurlijk dat het op de markt wordt gebracht.

“In een wereld waarin alles digitaliseert en vooral draait om passief entertainment, zoals Netflix en YouTube, is het heel cool om te werken aan zo’n actieve, offline vorm van spelen,” zegt Keers. “Ik zie ook wel dat puzzels en bordspelen steeds populairder worden.”

Dat merkt Verburg ook. Misschien ligt het aan de leeftijd. Verburg: “Veel dertigers gaan niet meer elk weekend stappen. Ze nodigen vrienden uit voor een hapje en drankje en daarna verschijnt een spel op tafel. Ondanks de digitalisering, denk ik dat mensen altijd de behoefte voelen om ­samen bezig te blijven, even niet alleen achter zo’n schermpje te zitten.”

Miesje van Rijn van Stichting SpeelGoed Nederland ziet ook dat spelletjes in opkomst zijn onder vooral twintigers en dertigers. “Studenten organiseren geregeld spelavonden. En er komen steeds meer spellenwinkels waar toernooien worden gespeeld. Het is een tegenbeweging binnen het digitale tijdperk: we kijken de hele dag naar een scherm. Wanneer je op je laptop of telefoon een spel doet, of veel op social media zit, ben je doorgaans alleen. Maar twintigers en dertigers willen ook contact maken. Bovendien zijn ze opgegroeid met bord- en kaartspellen en puzzels: daar verlangen ze misschien naar terug.”

Uit cijfers van Speelgoedinfo.nl blijkt daarnaast dat er vorig jaar aanzienlijk meer strategische spellen zijn verkocht. Jongvolwassenen zouden een stijgende belangstelling hebben voor puzzels. Dat is in lijn met de stijgende verkoopcijfers bij 999games en Bol. Bij laatstgenoemde is de verkoop van spellen tussen 2017 en 2019 zelfs verdubbeld. Volgens marktonderzoeker NPD Group waren legpuzzels afgelopen jaar goed voor een omzet van zo’n 22 miljoen euro, een groei van 8 procent ten opzichte van 2018.

Jeroen van den Bremer, Glenn Verburg en Lourens Keers (vlnr) spelen Oganika, nog voor de corona-uitbraak.Beeld Sanne Zurne

Voortborduren

Een mooi vooruitzicht dus voor Keers en zijn collega’s. De ‘Homo Ludens’, oftewel de spelende mens, zoals cultuurhistoricus Johan Huizinga de mens in 1938 omschreef, ­bestaat nog steeds en laat zich niet begrenzen door een computer of telefoon. Maar er is nog genoeg te doen. De Kickstartercampagne voor Oganika is behaald, ze proberen nog zo veel mogelijk geld op te halen in de laatste week. Dat maakt het straks makkelijker om het spel in winkels te krijgen, of bijvoorbeeld bij Bol.com in de webshop.

Keers hoopt dat Oganika over twintig jaar net zo’n begrip is geworden als Sudoku. “We hebben echt iets bijzonders in handen. Oganika is een mechanisme waarop je bijna eeuwig kunt voortborduren en waar telkens nieuwe varianten op te verzinnen zijn. Het is makkelijk te begrijpen hoe het werkt, maar moeilijk om te doen.”

Keers kijkt hoe laat het is, pakt de kaarten bij elkaar, schuift de puzzelstukken aan de kant. “Nog een keer?”

Hoe Kickstarter werkt

Kickstarter is een Amerikaanse crowdfundingwebsite waarop projecten door derden kunnen worden gefinancierd. In het geval van Oganika is het doel gezet op 10.000 euro. Het idee is: Oganika produceert en levert hun spel alleen aan de mensen die het hebben gekocht, wanneer de 10.000 euro wordt opgehaald. Dat betekent in het geval van Oganika dat het zo’n 300 kopers nodig had. Anders kreeg iedereen zijn geld terug.

De afgelopen jaren is er door spellenmakers miljoenen euro’s opgehaald. Populaire spellen als Exploding Kittens en Scythe zijn ook via Kickstarter begonnen. 

Homo Ludens

De Nederlandse cultuurhistoricus Johan Huizinga publiceerde in 1938 zijn boek Homo Ludens, oftewel de spelende mens. Daarin benadrukte hij het belang van spel voor onze samenleving en cultuur: ‘Het spel bindt en verlost. Het betovert. Het is vol van de twee edelste hoedanigheden die de mens in de dingen kan waarnemen en zelf kan uitdrukken: ritme en harmonie.’

Huizinga waarschuwde in zijn tijd al dat de spelende mens uitstierf. De beschaving zou steeds ernstiger worden. Het bankwezen, de sport en de muziekindustrie: het spel is vervangen door keiharde concurrentie en ongezonde competitie. Ook zag hij de opkomst van technologie als een grote bedreiging. Het leek even of puzzels en bordspelen zouden uitsterven door de computer, telefoon en andere technologische ontwikkelingen.

Maar: kan de mens zonder spel? De Amerikaanse psychiater Stuart Brown noemt leven en spelen een biologische staat van zijn, vergelijkbaar met slapen en dromen. Brown zegt dat volwassenen door te spelen belangrijke jeugdige eigenschap­pen houden, zoals aanpassingsvermogen. En noemt het spelen zelfs essentieel voor de overleving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden