PlusAchtergrond

Ondergewicht? ‘Als je wil aankomen, nemen weinig mensen je serieus’

Gewichtsproblemen associeer je al snel met overgewicht, maar er zijn ook mensen die te weinig wegen. Karima el Bakkali (22) steunt die groep in de online community Get fat with me. ‘Ook met dit lichaam mag ik er zijn.’ 

Bij 2,5 procent van de volwassen Amsterdammers sprake is van ondergewicht.Beeld ANP XTRA

“Ik weet nog goed dat ik zocht naar informatie over ondergewicht op Google,” zegt de Amsterdamse Karima el Bakkali, die op haar veertiende wilde aankomen omdat ze te licht was voor haar lengte. De zoekmachine probeerde haar te corrigeren. “Of ik overgewicht bedoelde. Dat vind ik nog steeds ­opmerkelijk. Waarom is er zo weinig informatie en hulp voor mensen die willen aankomen? Ik ben niet de enige met deze vraag.”

De GGD Amsterdam voert elk jaar een grootschalig ­gezondheidsonderzoek uit, de Amsterdamse Gezondheidsmonitor. Uit de meest recente cijfers, uit 2016, blijkt dat er bij 2,5 procent van de volwassen Amsterdammers sprake is van ondergewicht. Dat zijn circa 16.000 inwoners. Volgens zowel de GGD als het RIVM en het Voedingscentrum is bij iemand met een BMI onder de 18,5 sprake van ondergewicht. Het landelijke percentage was vorig jaar volgens het RIVM gelijk aan dat van Amsterdam.

Volgens GGD Amsterdam is er ‘nog onvoldoende bekend of en in hoeverre licht of matig ondergewicht schadelijk kan zijn voor de gezondheid’.

Het lijkt simpel: wie te zwaar is, moet afvallen; wie te licht is, moet aankomen – al is dat makkelijker gezegd dan gedaan, blijkt uit de vele hulpprogramma’s en interventies om af te vallen. Er zijn talloze diëten, websites met tips en zowel online als offline steungroepen. Maar wie zoekt naar hulp bij ondergewicht krijgt bij het Voedingscentrum een helder doch weinig waardevol advies: ‘probeer aan te komen’.

Voor El Bakkali voelt dat alsof haar probleem niet serieus wordt genomen. “Ik had een te laag BMI. Soms gingen mensen ongevraagd aan mijn pols zitten om te voelen hoe dun die was en ik was me bewust van het feit dat ik zwak was. Hoewel ik echt mijn best deed om te eten, kwam ik maar niet aan. Dat is geen luxe of een voordeel. Ik had geen reserves en niet de vormen die ik wilde. Hulp om mijn probleem op te lossen, vond ik maar niet. Ik had immers geen eetstoornis. Daardoor moest ik het alleen doen.”

Vervelende opmerkingen

El Bakkali begon haar eigen zoektocht en deelde haar proces op haar blog en later via de Facebookgroep Get fat with me. Ze kwam gestaag tien kilo aan en zit nu net boven het minimale aantal kilo’s dat ze moet wegen. “Als ik nu een griepje krijg, kan ik het aan. Al blijft het werken. Ik moet er continu op letten dat ik niet afval.”

El Bakkali, die communicatie studeert aan de Hogeschool van Amsterdam, wist een online gat op te vullen met haar blog en verhaal. Inmiddels is de online groep uitgegroeid tot een kleine gemeenschap met bijna tienduizend vrouwen.

Vrouwen kunnen er terecht voor zowel tips om aan te ­komen als voor motivatie en steun. Er bestaat immers niet alleen zoiets als fatshaming. “Ook mensen die te dun zijn worden belachelijk gemaakt om hun gewicht,” zegt El Bakkali. Sommigen worden botje genoemd, anderen krijgen te horen dat ze vast hun eten uitkotsen, anorexia hebben of gewoon meer moeten eten.

Ook de Amsterdamse Fatima Zahra Nouzi (31) krijgt verschillende opmerkingen omtrent haar gewicht. “Af en toe vragen mensen of ik ziek ben. Sommigen reageren heel verbaasd. Wow, waarom ben je zo dun? Niemand vraagt aan iemand met overgewicht waarom die persoon ‘zo dik’ is.”

Nouzi verloor elf jaar geleden geleidelijk gewicht. Door een maagbacterie, waarvan ze inmiddels is genezen, viel ze kilo’s af. Ze bereikte een ongezond laag gewicht. “Ik heb hulp gezocht. Onder andere bij de huisarts, die dacht dat het om een eetstoornis ging. Maar dat was het niet, blijkt nu achteraf.”

In de afgelopen jaren zocht Nouzi naar manieren om aan te komen. Ze kwam terecht bij een diëtist waar ze maar weinig aan had. “We hadden een kort gesprek over hoe het ging, ik werd gewogen en daarna kreeg ik een machtiging om de shakes te krijgen die enkel op recept verkrijgbaar zijn.” In de community kon ze in elk geval terecht voor steun. “En de tips die worden gedeeld voor calorierijke shakes zijn ook waardevol.”

Het is de eerste keer dat Nouzi openlijk vertelt over haar ondergewicht. Overgewicht lijkt het gesprek van de dag. Er is altijd wel een nieuw dieet, een programma dat mensen met overgewicht helpt en talloze sites die helpen bij ­afvallen. “Je mag wel zeggen dat je wil afvallen. Als je wil aankomen, nemen maar weinig mensen je echt serieus.”

“Dit mag er ook zijn. Ik word er een beetje verdrietig van als ik hierover vertel. Ik ben niet de enige die jarenlang ­onzeker is geweest over mijn gewicht. Nu durf ik te zeggen: dit is hoe het is. Ik eet gezond en zal waarschijnlijk niet veel kilo’s meer aankomen. Maar ook met dit lichaam mag ik er zijn.”

De Amsterdamse zegt het stellig, al is er nog steeds onzekerheid. “Ik verberg mijn armen het liefst. Die zijn veel te dun.” En ook getailleerde kleding draagt ze niet. “Er is een verschil tussen dun en slank, hè? Ja, het schoonheidsideaal is nog steeds maatje 34 of 36. Maar dat past me al niet.”

Onzekerheid

Meerdere vrouwen verbergen hun lichaam, blijkt uit verschillende berichten die online worden gedeeld. ‘Waar de meeste vrouwen dromen van dunne benen, durf ik geen rokje of kort jurkje aan,’ deelt een van de leden. Er volgen allerlei berichten van steun en oproepen tot zelfliefde: ‘Hoe dun of dik je ook bent.’

Hoewel de Facebookgroep, waarin dagelijks meerdere keren tips worden gedeeld, enkel toegankelijk is voor vrouwen, is het een onderwerp dat ook leeft bij mannen. Al komt het bij hen minder vaak voor. Vrouwen hebben aanzienlijk vaker ondergewicht (3,8 procent) dan mannen (1,2 procent), volgens GGD Amsterdam.

Hermen Loonstra (28) is een van de mannen met ondergewicht. Hij is al zijn hele leven lang en dun. “Het lukt niet om aan te komen, dat is eigenlijk altijd zo geweest,” zegt Loonstra. “Het valt me op dat als mensen praten over ­gewichtsproblemen er meteen aan obesitas wordt ­gedacht. Ik heb ook een te laag gewicht, maar heb mezelf wel helemaal geaccepteerd. Mijn ondergewicht zit me ­fysiek niet in de weg. Ik weet dat ik nooit groot en gespierd zal worden, daar heb ik me wel bij neergelegd.” Net als Nouzi koos hij bewust voor de weg van ‘zelfacceptatie’. “Het is veel belangrijker om lenig te zijn in je hoofd dan in je lichaam.”

Vergeten groep

“Ondergewicht is nog steeds onderbelicht,” zegt diëtist Mieke Schoenmakers. “Dat is al jaren een probleem.” Schoenmakers, die sinds vijftien jaar diëtistenpraktijk De Zoete Appel in Amsterdam runt, verbaast het dan ook niet dat mensen elkaar opzoeken voor herkenning. “Er moet hoe dan ook meer aandacht komen voor mensen met een te laag gewicht. We zijn ons in de afgelopen jaren enorm gaan focussen op overgewicht, obesitas en afvallen, maar zitten nu met een haast vergeten groep.”

Er is niet één oorzaak voor onder­gewicht en daarmee is ook direct gezegd dat er niet één manier is om mensen die een te laag gewicht hebben te helpen. “Een te laag gewicht kan onder andere te maken hebben met stress, geen regelmaat, slecht slapen, roken of drinken. Het is belangrijk om de basis op orde te hebben.” Volgens de diëtist is de schijf van vijf een goede houvast. “Dan weet je in elk geval dat je voldoende vitaminen en mineralen tot je neemt. Maar ieder mens is anders: dus de een zal meer moeten eten, de ander minder.”

Schoenmakers adviseert mensen die willen aankomen en dat niet op eigen houtje lukt alsnog een diëtist te zoeken. En het kan zijn dat er sommigen niet kunnen helpen of dat het niet klikt. “Als het bij de een niet lukt, raadpleeg dan een andere diëtist. Het probleem gaat niet vanzelf over.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden