PlusInterview

Notaris op de Zuidas: ‘Het is nogal ongrijpbaar wat wij doen’

Het beeld van de notaris: stoffig, duur, wit en man. Arief van Rhee (49), alleenstaande vader van zes kinderen, neemt afscheid als voorzitter van de Amsterdamse Ring van Notarissen. Van hem mag er wel wat meer begrip komen voor het notariaat. ‘Wij voorkomen gezeik en gezeur.’

Marcel Wiegman
Notaris Arief van Rhee: ‘Klagen over moraliteit op de Zuidas veronderstelt een verhevenheid die elders in Nederland evenmin bestaat.’  Beeld Ivo van der Bent
Notaris Arief van Rhee: ‘Klagen over moraliteit op de Zuidas veronderstelt een verhevenheid die elders in Nederland evenmin bestaat.’Beeld Ivo van der Bent

Arief van Rhee aan de telefoon. Het is zijn laatste maand als voorzitter van de Amsterdamse Ring van Notarissen. Hij vindt het zo jammer dat zijn vakgenoten alleen in het nieuws komen als er stront aan de knikker is, zegt hij. Als er weer eens een derdenrekening is misbruikt, of op een andere manier is gefraudeerd.

In Tom Poes heet de kandidaat-notaris Ritselbol.

Reclame maken voor zijn vak, hij doet zijn best, maar het is niet zijn ding, verontschuldigt hij zich bij voorbaat. “Wij zijn als notarissen over het algemeen bescheiden mensen.” Wat is wel zijn ding? “Zo onleesbaar mogelijke teksten schrijven.” Een bulderende lach.

“Als Amsterdamse Ring van Notarissen,” zegt hij, ”zorgen wij ervoor dat het vak zuiver blijft. Wij treden streng op tegen de leden als het misgaat. Wij tonen zelfreinigend vermogen. Dat blijkt wel: de laatste jaren hebben we behoorlijk wat notarissen uit het ambt gezet.”

Van Rhee ontvangt op de Zuidas, op de elfde verdieping van advocatenkantoor NautaDutilh. Hij is partner, gespecialiseerd in commercieel vastgoed en ondernemingsrecht. Hij adviseert grote ondernemingen en banken en was voor de gemeente Amsterdam onder meer betrokken bij de herziening van het erfpachtstelsel.

Van Rhee: “Het zou fijn zijn als er een beetje meer begrip komt voor het notariaat.”

Het vak heeft nogal een stoffig imago.

“Dat is jammer, ja. Ik zie veel mensen die het beroep verlaten. Dat is een probleem. Het is nogal ongrijpbaar wat wij doen.”

Wat doet u?

“Wij bieden rechtszekerheid voor het economisch verkeer in Nederland. Tja.”

Als mensen bij de notaris binnen stappen denken ze: zodra die met een stuk papier begint te schuiven, gaat de geldmeter tikken.

“Dat begrijp ik. En waarvoor? Het is nogal abstract: wij zorgen ervoor dat conflicten in de toekomst worden vermeden. Als je een huis koopt, wil je zeker weten dat het huis van jou is en zich niet later opeens iemand meldt die zegt: jij woont in mijn huis. Als je een testament opstelt, wil je niet dat iemand na jouw dood zegt: dat testament is lariekoek, hij was dement, of: dat is onder dwang opgesteld.”

Wat u doet is gezeik en gezeur voorkomen.

“En dat is moeilijk uit te leggen, want als mensen tekenen voor een samenlevingscontract of de koop van een huis moeten ze wel de rekening van de notaris betalen, terwijl ze nog geen gezeik en gezeur hebben. Wij zorgen voor titelzekerheid van je eigendom. Wij zorgen voor harmonie in de afspraken die partijen maken. Dat is moeilijk in geld uit te drukken.”

Mensen klagen: het is gedwongen winkelnering.

“Zo is dat in Nederland geregeld. Er is een aantal handelingen waar de notaris bij betrokken moet zijn. Is dat slecht? In landen als Engeland of Amerika, waar de rechtszekerheid niet zo goed geregeld is, moeten mensen zich verzekeren tegen eventuele latere claims. Dat kost ook een hoop geld.”

“Daar komt bij dat wij steeds meer worden ingezet als poortwachter van het rechtsverkeer. Wij moeten cliëntenonderzoek doen en antiwitwasonderzoek om ervoor te zorgen dat de onderwereld de bovenwereld niet kan infecteren. Dat is een verplichting die de overheid ons oplegt. Daar zijn goede redenen voor, maar de rekening schuift diezelfde overheid door naar de bedrijven en de burgers.”

In Amsterdam was u betrokken bij de herziening van het erfpachtstelsel.

“Ik vind het lef van de gemeente: zeventig- of tachtigduizend contracten veranderen. Je hebt toch enige arrogantie nodig om te zeggen: dat lukt ons wel.”

Echt lekker loopt het niet.

“Het duurt wat langer, maar ik ben heel tevreden. Het is niet ten koste gegaan van rechten voor de burger.”

Die moet wel eerst langs de notaris. Dat betekent: weer betalen.

“De gemeente had het notariële bonnetje op kunnen pakken, maar dat heeft ze niet gedaan. Een politieke keuze. Je kunt er ook voor kiezen niet over te stappen. Dat lijkt me niet verstandig, want dan betaal je later de rekening. Een groot gedeelte van de Amsterdammers komt er nu achter wat erfpacht betekent. Dat moet even indalen.”

Van Rhee werd geboren in Markelo, groeide op in Amstelveen en stond op zijn 17de achter de tap bij het roemruchte Café Reynders. Een Amsterdammer, zegt hij zelf, al waren ze het daar op het Leidseplein niet mee eens. Daar vonden ze iemand uit de Watergraafsmeer nog niet eens een Amsterdammer.

Zijn ouders kwamen in de jaren vijftig en zestig uit Indonesië naar Nederland. Thuis, in de Jordaan, brengt Van Rhee als alleenstaande vader zes kinderen groot. De jongste 10, de oudste 21. Met een lach: “Dat is veel wasgoed.”

Hoe doet u dat met zo’n topbaan?

“Ik krijg van NautaDutilh de ruimte om mijn tijd flexibel in te delen. Het is niet makkelijk, maar goed te doen. Wij hebben hier op kantoor elk jaar een cabaret. Dan worden wij als partners vaak afgeschilderd als mensen die hun kinderen nooit zien. Jammer, want ik zie ze veel. Ik heb geen nanny, ik doe het gewoon allemaal zelf.”

En dat gaat niet ten koste van uw carrière?

“Ik ben er niet bang voor. Ik ben er open over, dan merk je dat er veel begrip is. Lang heb ik gedacht dat ik alles in mijn eentje moest oplossen, maar de omgeving is veel hulpvaardiger dan je denkt.”

Op de Zuidas zie je aan de top weinig mensen van kleur.

“Ik sprak hier laatst een bestuurder die ik al twintig jaar ken. Die zei: ‘Ik wist helemaal niet dat jij allochtoon bent.’ Het komt niet eens binnen. Verder geen kwaad woord over de man, maar het is om te huilen. Nieuwe Nederlanders passen zich heel snel aan, zoals ook Indonesiërs deden toen die hier kwamen, maar voor echte inclusiviteit zou het helpen als aanpassing en inleving wederkerig is. Als iedereen in dezelfde witte, masculiene mal wordt gestopt kom je nooit tot diversiteit. Dan lijkt een Turkse vrouw na een paar weken ook op een witte man.”

Op de Zuidas gaat geld boven moraal.

“In Nederland gaat de koopman al driehonderd jaar boven de dominee. De moraal op de Zuidas wijkt niet af: de economische groei staat voorop. Persoonlijk vind ik dat het wat minder kan, zeker gezien de weldaad waarin wij leven. Maar de Nederlander? Die eist beperking van de groei van Schiphol, maar wil binnen een uur op Ibiza zitten. Klagen over moraliteit op de Zuidas veronderstelt een verhevenheid die elders in Nederland evenmin bestaat.”

U vertrekt nu als voorzitter van de Amsterdamse Ring van Notarissen.

“Een beetje een mystieke naam. Het heeft iets Tolkienachtigs, maar het is gewoon de afdeling Amsterdam van de notariële beroepsorganisatie.”

Voor mij klinkt het vooral als een club die de rest van de mensheid uit wil sluiten.

“Interessant. Op mij komt het over als iets verbindends. Dat willen we ook zijn.”

Het is net als met die onleesbare teksten: de burger lijkt het vooral niet te mogen begrijpen.

“Als je de rechtszekerheid wilt borgen op een stuk papier, kan de formulering nog weleens complex worden. Dat klopt. Maar in principe is de notaris niets meer dan een oliemannetje. En een goede notaris neemt de tijd om uit te leggen wat er staat.”

Wat zou er gebeuren in een notarisvrije wereld?

“Die zal niet in elkaar storten, maar de mensen zullen met meer onzekerheid moeten leven, en daar zijn Nederlanders niet zo goed in. Waar ze wel goed in zijn, zeker in Amsterdam, is ruziemaken. Zonder notarissen krijgt de rechter het nog druk.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden