PlusNieuwjaarsfilms

Nieuwjaarsfilms zijn minder vastomlijnd, maar juist daardoor des te avontuurlijker

Via de kerstfilm rollen we door naar de nieuwjaarsfilm – feestjes zijn er toch niet. Dit genre is minder vastomlijnd, maar juist daardoor des te avontuurlijker.

Happy New Year, Colin Burstead Beeld -
Happy New Year, Colin BursteadBeeld -

Nee, het was geen traditionele kerst dit jaar, en het wordt zeker ook geen traditionele nieuwjaarsviering. Geen grote feesten waar en masse wordt afgeteld naar de middernachtszoen, geen zoete inval met oliebollen, geen verplichte familiebezoekjes op nieuwjaarsdag. Twee glorieus lege dagen te vullen dus.

De oplossing is simpel: filmmarathon. Dan kun je ­natuurlijk je favoriete streamingdienst aanzwengelen en je een weg kijken door het oerwoud aan beeld dat de ­algoritmes je daar voorschotelen. Of je kunt op zoek gaan naar films die zich afspelen op deze twee dagen van het jaar. Naar nieuwjaarsfilms.

Die zijn lang niet zo talrijk als kerstfilms; in dat genre brengt alleen Netflix elk jaar al een paar handen vol films uit een kant-en-klaarpakje. Toch zijn er ruim genoeg nieuwjaarsfilms te vinden om deze quarantainedagen door te komen. Zeker als we de vele films meerekenen die niet per se draaien om nieuwjaar, maar wel prominente scènes rond de jaarwisseling hebben.

Grofgebekte ruzies

Een eerste wenk bij die zoektocht: films waarin de feestdag al in de titel vermeld wordt, dienen te worden gemeden al de pest – die stelregel kan worden overgenomen van de kerstfilm. Garry Marshalls New Year’s Eve uit 2011 is bijvoorbeeld een gedrocht van een film, het slapst mogelijke aftreksel van de op Love Actually geënte romcommozaïekfilm (een genre waarin Marshall ook de al even verschrikkelijke films Valentine’s Day en Mother’s Day maakte – een tragische trilogie).

Zoals bij elke regel zijn er uitzonderingen die hem bevestigen. Hier is dat met name Happy New Year, Colin Bur­stead, een in 2018 voor de BBC gemaakt ‘tussendoortje’ van cultregisseur Ben Wheatley. De jaarlijkse BBC-uitzending van de film was overigens afgelopen nacht al, dus hij is pas volgend jaar weer (legaal) in Nederland te zien.

In deze heerlijk bijtende komedie verzamelt de titelheld zijn Britse familie in een chic landhuis voor de jaarwisseling. Het is een gemêleerd gezelschap, waarin de helft van de familie hun volkse afkomst verstopt achter duurdoenerij en de andere helft haar juist enthousiast omarmt. De botsing tussen die twee leidt tot heerlijk grofgebekte ­ruzies, die extra lading krijgen dankzij de verwijzingen naar het brexitgeneuzel – messcherp toen de film in 2018 uitkwam, en nu helaas nog altijd relevant.

Romantiek

Verreweg de meeste films waarin nieuwjaarsfeesten een rol spelen, bouwen toe naar de kus om middernacht. Niet verwonderlijk: het geeft romantiek de suspense van een tikkende tijdbom. Terwijl de menigte aftelt, zoeken de ­geliefden elkaar, nadat ze door het lot van elkaar werden gescheiden. Met groeiende wanhoop schouderen zij zich door de mensenmassa, om net op tijd op elkaar te botsen.

De nec plus ultra van dit soort scènes is nog altijd de apotheose van Rob Reiners When Harry Met Sally (oudjaarsdag om 14.25 uur op NPO 2), de film waar geen nieuwjaarsmarathon omheen kan. In de slotscène ruziën de titelhelden zich eerst door het moment suprême heen, om elkaar vervolgens alsnog in de armen te vallen.

Sunset Boulevard Beeld -
Sunset BoulevardBeeld -

Ook de artfilm bedient zich gretig van de nieuwjaarskus – zie bijvoorbeeld Carol van Todd Haynes (Pathé Thuis, iTunes, Google Play), waarin de lesbische geliefden in het New York van de jaren vijftig elkaar met nieuwjaar voor het eerst kussen.

Paul Thomas Andersons recente Phantom Thread (op dvd of via Pathé Thuis) speelt in diezelfde tijd, maar dan in Londen. De drukkende grauwheid van die omgeving, waarin de romance tussen couturier Reynolds Woodcock en muze Alma wordt getoond als pervers machtsspel, wordt doorbroken met een scène op een weelderig nieuwjaarsfeest. De vormgeving daarvan werd overigens direct geïnspireerd door David Leans The Passionate Friends uit 1949.

Wie zijn nieuwjaarskus liever met een nóg duisterder randje ziet, kan terecht bij de klassieker Sunset Boulevard (op dvd, iTunes of Google Play). In Billy Wilders film-noir-­relatiedrama raakt scenarioschrijver Joe verstrikt in het web van verlangen en nostalgie van de uitgerangeerde Hollywooddiva Norma Desmond (Gloria Swanson). Als hij nietsvermoedend toestemt om haar date te zijn voor een door haar georganiseerd nieuwjaarsfeest, blijkt dat hij – buiten de butler en een strijkorkest – de enige gast is. Het is het keerpunt van de film, waar Norma’s avances doorslaan naar obsessie en het begin van het einde wordt ingeluid voor Joe, wiens dood al in de openingsscène van de film wordt aangekondigd.

Zomers nieuwjaar

Om te ontsnappen aan de winterse kou kan het nieuwe jaar ook worden ingeluid op het zuidelijk halfrond, waar het op 1 januari hoogzomer is. Bijvoorbeeld in Chili, via Dominga Sotomayors Tarde para morir joven (via Cinemember). In een kleine commune onder de rook van hoofdstad Santiago maken de inwoners zich eind 1990 op voor het nieuwjaarsfeest. Het is het jaar dat de dictatuur van Pinochet werd beëindigd, en hoewel de film die politieke context nergens expliciet benoemt, kleurt het de voorzichtige hoop waarmee de volwassenen het nieuwe jaar tegemoet zien.

Tarde para morir joven Beeld -
Tarde para morir jovenBeeld -

De ingetogen film draait intussen vooral om de tieners van het dorp, op zoek naar simpeler vertier en aangetrokken door de avonturen van de stad in de verte. En net als in Alfonso Cuaróns Oscarwinnaar Roma (Netflix) mondt het nieuwjaarsfeest uit in een bosbrand.

Sowieso is een kleine rondgang door de niet-westerse ­cinema de moeite waard wat betreft nieuwjaarsfilms. ­Zoals het Iraanse Fireworks Wednesday (op dvd) uit 2006, waarin een jonge vrouw in de aanloop naar het Perzisch nieuwjaar verstrikt raakt in de huwelijksproblemen van haar baas – het soort klein maar veelzeggend maatschappelijk drama waarin regisseur Ashgar Farhadi uitblinkt.

We vinden ook volop nieuwjaarsbijeenkomsten in films uit China, waar de jaarwisseling groots gevierd wordt met het Lentefestival en voor velen de enige vakantie van

het jaar is. Het feest duikt vaak op in het werk van grootmeester Jia Zhang-ke, dat zich bij uitstek richt op het verstrijken van de tijd en de omwentelingen in hedendaags ­China – zie bijvoorbeeld Mountains May Depart (Cinemember).

Ook in het duidelijk door Jia’s werk geïnspireerde, ­decennia overspannende So Long, My Son van Xiaoshuai Wang (Pathé Thuis, Cinemember) speelt het feest een ­terugkerende rol. Vrolijk word je er al met al niet van, maar meesterlijk is het wel.

Wie toch op zoek is naar wat Love Actually-achtige hartverwarming kijkt dus niet New Year’s Eve, maar wendt zich beter tot About Time (Pathé Thuis). Net als de eigentijdse kerstklassieker is deze ondergewaardeerde tijdreisromcom geschreven en geregisseerd door Richard Curtis. De stuntelige twintiger Tim krijgt op de nieuwjaarsdag na een tamelijk dramatisch verlopen oud-en-nieuwfeest te horen dat de mannen in zijn familie kunnen tijdreizen, zij het ­alleen binnen dat stuk van hun eigen leven dat ze al hebben doorleefd. Oftewel: hij kan stukken van zijn leven ­opnieuw doen.

About Time Beeld -
About TimeBeeld -

Simpele schoonheid

Die gave gebruikt hij uiteraard, want dit is een romcom, om de liefde van zijn leven te veroveren. Maar dat is maar de helft van het verhaal, en de tweede helft van About Time doet iets dat in romcoms veel minder gebruikelijk is: die beschouwt wat er daarná komt, het leven samen na de wervelwind van prille verliefdheid. Een tegelijk saaier en meeslepender leven, van een verregend huwelijksfeest tot de alledaagse verwondering van het opvoeden van een kind.

Het bouwt toe naar een even simpele als doeltreffende conclusie: hoeveel tijd je ook hebt in het leven, die tijd is ­alleen de moeite waard als je oog houdt voor de simpele schoonheid die je elke dag omringt. Een goed voornemen dat bij uitstek geschikt is voor deze tijd waarin groots en meeslepend ook de komende maanden nog even niet tot de mogelijkheden behoort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden