Recensie

Nieuwe roman Connie Palmen overtuigende analyse dichtershuwelijk (****)

Waar je na lezing van Jij zegt het, de nieuwe roman van Connie Palmen, zin in krijgt is het (her)lezen van poëzie. En wel de gedichten van Sylvia Plath en Ted Hughes. En in het bijzonder Hughes' Birthday letters.

Beeld Uitgeverij Prometheus

'Ted Hughes en Sylvia Plath vormen het beroemdste liefdespaar uit de moderne westerse literatuur,' lezen we in de flaptekst van Jij zegt het. De Amerikaanse dichters Sylvia Plath pleegde op 11 februari 1963 zelfmoord, de toen al befaamde Engelsman Ted Hughes werd daarvoor door velen verantwoordelijk gehouden.

Tot nu toe
Na haar dood groeide Plath postuum uit tot een literaire ster en icoon. Hughes bleef lange tijd zwijgen over zijn relatie met Plath.
Connie Palmen (59) geeft in Jij zegt het Ted Hughes het woord. 'Voor de meeste mensen bestaan wij alleen in een boek, mijn bruid en ik. De afgelopen 35 jaar heb ik met een machteloos afgrijzen moeten aanzien hoe onze echte levens bedolven raakten onder een modderstroom van apocriefe verhalen, valse getuigenissen, roddels, verzinsels, mythen, hoe onze ware, complexe persoonlijkheden werden vervangen door clichématige personages, vernauwd tot simple imago's, op maat gesneden voor een sensatiebelust lezerspubliek. En dan was zij de broze heilige, en ik de brute verrader. Ik heb gezwegen. Tot nu toe.'

Zo begint de roman. Het is dan 1998. Een belangrijk jaar, want dan publiceert Ted Hughes Birthday letters, waarin hij eindelijk een boekje opendeed over zijn relatie met Sylvia Plath. Die bundel was, zo zegt Palmen in het nawoord, de voornaamste leidraad voor het schrijven van Jij zegt het - dat daarmee, en dat is niet denigrerend bedoeld, een aangeklede Birthday letters is.

Overtuigende toon
Palmen zakt per roman steeds dieper weg in het drijfzand tussen fictie en non-fictie. Dat begint met I.M. (1998), over haar relatie met Ischa Meijer, deels voortgezet in Geheel de uwe (2002). In haar laatste roman, Lucifer (2007), gaf ze haar eigen draai aan het leven van de in 2003 overleden componist Peter Schat (niet naar ieders tevredenheid). Gaf ze Peter Schat in Lucifer nog de naam Simon Loos, in Jij zegt het heet Ted Hughes gewoon Ted Hughes en zijn vrouw Sylvia Plath gewoon Sylvia Plath.
De toon die Palmen Hughes geeft in deze eenzijdige analyse van een huwelijk, is overtuigend. (Heeft Palmen Ik wil nooit vergeven worden, de in 2013 bij De Arbeiderspers uitgegeven selectie brieven van Hughes gelezen? Ze maakt er geen melding van in de Verantwoording achter in het boek.)

Wie niets weet van het leven van Hughes en Plath - en dat lijkt het uitgangspunt te zijn in de roman - en ook niets van ze gelezen heeft, leert ze behoorlijk goed kennen. Geen moment zie je Palmen met een opschrijfboekje tussen Hughes en Plath in liggen.

Succesvol dichter
Plath komt over als een onzekere, hysterische, depressieve en jaloerse vrouw, maar ook als een begenadigde dichteres. Hughes is de goedzak die te veel over zich laat lopen, maar dat toelaat omdat hij ongekend loyaal aan haar is en hij in haar de liefde van zijn leven ziet (tot een bepaald punt). En ook als dichter is hij succesvol.

Je moet als lezer overigens maar aannemen dat ze goede dichters zijn, want jammer genoeg is nergens in Jij zegt het ook maar een dichtregel te lezen. De vraag is dan ook hoe oprecht dit verhaal van Ted Hughes is. Palmen zet in haar roman de werkelijkheid naar haar hand door er haar fictieve invulling aan te geven. Dat weerspiegelt zich in de titel, die op verschillende manieren is uit te leggen. Als iemand die 'het' zegt: hoe het werkelijk is gegaan. Of als 'je zegt het wel, maar het is jouw versie, dus ik hoef het niet te geloven'.

De grote kracht van Connie Palmen in het goed geschreven Jij zegt het, is dat je eigenlijk meteen wordt ingepalmd door de stem van Ted Hughes. Je vergeet dat het niet zijn stem is, maar die van de schrijfster. Dan heb als romancier je werk gedaan. Klasse.

Jij zegt het

Ons oordeel: ★★★★☆
Wat:Jij zegt het
Wie: Connie Palmen
Waar: Prometheus, €19,95
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.