PlusBeeldspraak

Nick Cave en koning Arthur gingen Willem-Alexander voor

Dinsdag vierde koning Willem-Alexander zijn verjaardag in Eindhoven. Hij was niet de eerste majesteit die de stad bezocht: Nick Cave en koning Arthur gingen hem voor.

Nick Cave in het filmportret 20,000 Days on Earth. Beeld Corniche Pictures/British Film Institute/Film4/Pulse Films / Album
Nick Cave in het filmportret 20,000 Days on Earth.Beeld Corniche Pictures/British Film Institute/Film4/Pulse Films / Album

Het begrip podiumbeest kenden we niet. Misschien was het niet in zwang destijds, zeker niet in onze kringen. Maar het woeste heerschap dat zichzelf voor ons op het podium tot koning uitriep was een beest, zonder meer. Hij schreeuwde het uit: “I am the king! I am the king! I am the king!” En dat was hij ook. We bogen diep voor hem. Maar niet lang. Er moest weer geduwd en getrokken worden, ­gebutst en gesprongen. Zonder kleerscheuren en blauwe plekken konden we niet wegkomen. Onze koning was een beest.

Dat beest was Nick Cave. Begin jaren tachtig trad de Australische zanger een paar keer met zijn band The Birthday Party op in de Effenaar. In het jongerencentrum in Eindhoven waren onbedorven scholieren ook welkom bij ruige concerten, die hun de schellen van de ogen deden vallen. Het is mogelijk dat dat laatste niet alle bezoekers overkwam. Maar voor mij en mijn vrienden was er een leven voor en na The Birthday Party in de Effenaar. We hadden voortaan een koning, een lichtend voorbeeld.

De woeste zanger/schreeuwer/tekstdichter demonstreerde dat je overal mee weg kunt komen, als je het maar luid en met overtuiging doet. Het lied waarin hij zichzelf tot koning uitroept heet Junkyard en staat op de gelijk­namige langspeelplaat van The Birthday Party. Die plaat moest ik even zoeken en afstoffen toen het gekwezel over Koningsdag me afgelopen week te veel werd. Het hielp: een geweldige bak herrie werkt nog steeds bevrijdend.

Romantische ridderfilm

De koning van de vuilnisbelt is ook nog onder ons, maar het beest in Nick Cave is na het uiteenvallen van The Birthday Party in 1983 gedomesticeerd. Ik heb dat proces niet intensief gevolgd, slechts zijdelings waargenomen.

In het gefictionaliseerde filmportret 20,000 Days on Earth (2014) vertelt Cave wat voor hem het hoogst haalbare is: vanaf het podium zien hoe mensen door je optreden ­getransformeerd worden. Toen ik dat hoorde, begreep ik waarom ik mijn koning verworpen had. Zijn transformatieve werk zat erop. Ik had hem niet meer nodig na The Birthday Party.

In een bioscoopzaal maakte een andere koning ook heel wat los. In Excalibur (1981) bewerkte de Britse regisseur John Boorman de middeleeuwse Arthurlegende tot een groots opgezet filmepos. Door de exuberante vormgeving, spetterende kleuren en pompeuze muziek (Wagner en Orff) werd het fabelachtige koningsdrama exemplarisch voor de populaire cultuur van een heel decennium. Dat laatste kunnen we achteraf vaststellen.

Destijds was het een splijtzwam voor critici: magistraal volgens de een, een hol vat volgens de ander. Dat Monty Python een paar jaar eerder in The Holy Grail met Arthur en zijn Ronde Tafel aan de haal was gegaan, hielp natuurlijk niet. Maar voor jongens die net de baard in de keel hadden was Excalibur niets minder dan een meesterwerk. ­Allemachtig, wat raakte ik verslingerd aan die romantische ridderfilm. Het is maar goed dat de beesten van The Birthday Party al op de loer lagen.

Sprookjes

Veertig jaar na de première maakt Excalibur geen slechte indruk. Dat is deels te danken aan het geklungel van Boormans minder getalenteerde navolgers. In King Arthur: ­Legend of the Sword (2017) schrapte regisseur Guy Ritchie alle romantiek en betovering en plaatste hij de Arthur­legende in een grauw imitatie-Mordor uit The Lord of the Rings. Peter Jackson had voor zijn Rings-reeks juist goed naar Boorman gekeken en de landschappelijke schoonheid van Nieuw-Zeeland een hoofdrol gegeven.

Boorman vond zijn sprookjesbossen in de Ierse ­Wicklow Mountains, vlak bij de hoofdstad Dublin. Bij de imposante waterval op het landgoed van Powerscourt nemen Arthur en Lancelot elkaar de maat, maar daar hoefden ze vast geen entree voor te betalen. Mijn bezoek aan de film­locatie maakte me een illusie armer: ik zie in de scène voortaan hoe de toeristenwinkel en de parkeerplaats net buiten het filmkader zijn gehouden. Koningen horen bij sprookjes en sprookjes zijn een illusie.

Koning Cave

Dat neemt niet weg dat we in een monarchie leven en een koning hebben. Die heeft niets te kiezen en wij ook niet. Wat we veertig jaar geleden niet konden bevroeden, is dat twee vrienden die met mij voor koning Cave bogen later koning Willem-Alexander over de vloer kregen en dat een derde tot ridder werd geslagen. We werden als tieners in de zalen door de film- en podiumkunsten begeesterd en zijn in het culturele domein gebleven, om iets bij te dragen en door te geven. Het doet beseffen dat de huidige culturele drooglegging niet alleen hier en nu kraters slaat.

De Ierse oerbossen in Excalibur ogen schitterend op de blu-ray van Warner Bros. De film is ook te zien via iTunes en Amazon Prime. 20,000 Days on Earth verscheen op blu-ray bij Remain in Light.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden