Actrice Yootha Wong-Loi-Sing: ‘Mijn ouders kozen ervoor om ons de vrijheid te geven.’

PlusInterview

Na haar doorbraak bij Oprah heeft actrice Yootha Wong-Loi-Sing nu een rol in de eerste Nederlandse Netflixfilm

Actrice Yootha Wong-Loi-Sing: ‘Mijn ouders kozen ervoor om ons de vrijheid te geven.’Beeld Reinier RVDA

Actrice Yootha Wong-Loi-Sing (34), die in de VS doorbrak bij Oprah en nu speelt in de eerste Nederlandse Netflixfilm Forever Rich, ziet dat het hier eindelijk begint te ‘borrelen’. Steeds minder draait het enkel om de huidskleur. ‘Een bijrol is niet erg, maar hoeveel vlees heeft die bijrol?’

Toen ze 7 was, had Yootha Wong-Loi-Sing haar eerste toneellessen in het wijkcentrum in de 1e Middellandstraat in Rotterdam-West. “Naast de Bas van der Heijden. Of zoals jullie het noemen: de Dirk van den Broek.”

Je blijft een Rotterdammer?

“Dat ben en blijf ik altijd, ook al woon ik de laatste zes jaar in Diemen.”

Is Rotterdam ver weg?

“Vroeger dacht ik: oké, ik moet al mijn spullen pakken, ik ga naar mijn ouders. Nu vind ik locatie minder belangrijk wanneer ik in Nederland ben. Mijn vriend komt uit Amsterdam en ik uit Rotterdam. En dan?”

“In Amerika zijn de afstanden zo groot. De laatste keer ben ik ingevlogen op Baltimore, vandaar naar New Orleans en weer door naar Los Angeles. Binnen twee weken. Dan voelt het een beetje dramatisch om te zeggen: o jee, ik moet nu 45 minuten in de auto zitten naar Rotterdam.”

Zie je verschillen?

“Amsterdammers denken dat ze het middelpunt van het land zijn. Die gaan moeilijk ergens anders heen in Nederland. Dat begrijp ik ook wel. Ik hou van lekker eten, entertainment, parken, mooie uitzichten. Hier is het aanbod groot. In Rotterdam moet je wat harder zoeken, nu minder hard dan toen ik er woonde. Het heeft meer rafelranden en het is gewoon toffer. Ha!”

Na een Gouden Kalfnominatie voor Beste Actrice in Hoe duur was de suiker? kreeg Yootha Wong-Loi-Sing (34) niet de rollen waar ze op hoopte en vertrok ze naar de Verenigde Staten. Daar brak ze in 2018 door met een rol in Love Is_, een tv-serie op OWN, de zender van Oprah Winfrey. En nu verschenen binnen een maand twee films op Netflix. Een hoofdrol in het Amerikaanse Really Love en een bijrol in Forever Rich, de eerste Nederlandse Netflix Originalfilm.

Hoe begon je met acteren?

“Met mijn broer Cye, die nu zijn eigen creative agency runt, werd ik heel erg meegenomen in wat onze ouders deden. Mijn moeder was zangeres en mijn vader was gitarist en had een kapsalon. Die was naast Frimangron, de repetitieruimte van mijn vaders band. Dat zat boven het wijkcentrum waar ik begon met acteren.”

“Mijn ouders waren als kind van Suriname naar Nederland gekomen. Bij kinderen van immigranten zie je vaak dat ze worden aangemoedigd om te kiezen voor iets dat lucratief is. Zorg dat je geld gaat verdienen, zodat we niet voor niets helemaal hiernaartoe zijn gekomen. Mijn ouders deden dat anders. Ze wilden vooral dat we de vrijheid kregen om erachter te komen: wat wil je doen, wat vind je écht leuk?”

“Vaak zijn immigranten zelf te druk met overleven of te veel aan het werk om ook ouder te zijn. Mijn ouders maakten een bewuste keuze om ons de vrijheid te geven, zodat we konden groeien. Het eerste jaar op het gymnasium haalde ik alleen maar zware onvoldoendes voor Latijn. Zelf was mijn vader in Nederland automatisch naar de lts gestuurd. Toen werd niet gedacht: laten we eerst eens kijken wat hij kan. De zomer na dat eerste jaar heeft hij wekenlang alleen maar rijtjes met me doorgenomen van Latijnse woorden. Ik heb het gymnasium gewoon afgemaakt. Met een 8 voor Latijn.”

Werd het gezien als uitzonderlijk dat je naar het gymnasium ging?

“Nee. Ik was niet de eerste Wong-Loi-Sing die dat deed. In de familie zaten al schrijvers, kunstenaars, doktoren. De vraag was niet: gymnasium, ga je dat wel halen? Het was: hoe kunnen wij de ruimte faciliteren voor jouw volle potentie?”

Eerst laat ze op haar telefoon een foto zien van een oudere Chinese man. “De opa van mijn opa, die van China naar Suriname emigreerde. De rest van de familie is een mix van Chinees en creools.” Daarna een foto van haar opa, 96 jaar oud. “Opa Jacques, de patriarch van de Wong-Loi-Sings. Als ik een mentale of spirituele coach heb, dan is hij het. Een paar weken geleden werd ik in Amerika gebeld dat hij een bloeding had tussen zijn schedel en zijn hersens. Mijn nicht belde: Yootha, het ziet er slecht uit.”

“Ging ik het wel redden, zou ik op tijd zijn? Ik ben eerder teruggevlogen en vanaf Schiphol meteen naar het ziekenhuis gereden. Daar trof ik hem aan, biddend aan het bed van zijn kamergenoot. Ik riep meteen: ‘Opa, wat bent u aan het doen?’ En nu is hij weer thuis. Pom aan het maken.”

Na een korte stilte: “Dat is echt het moeilijkste aan in Amerika zijn. Dat je zo ver weg bent. Maar wat met opa gebeurde was ook weer tof, het bracht me even terug naar: daarom ben ik wie ik ben. Met mijn familie ben ik heel close. Bij sommige leeftijdgenoten zie ik dat ze niet de behoefte hebben om naar hun ouders te gaan. Ik heb het vooral met mijn vader. Voordat ik in Amerika een auditie heb, ben ik vaak met hem aan het facetimen en na afloop meteen weer. Het helpt bij de vragen die ik op zo’n moment kan hebben, zoals: wat doe ik hier eigenlijk in Amerika?”

Maar hoe begon je nou met acteren?

“O ja, mijn ouders vonden dus altijd al: oké, school, maar wat kunnen de kinderen nog meer doen? Ze waren steeds on the look-out: wat vinden ze leuk? Op de eerste verdieping van het wijkcentrum begonnen toneellessen en toen zat ik ineens op toneel.”

En hoe begon je loopbaan als actrice?

“Mijn debuut was bij Who’s in Who’s out, een tv-serie van BNN. Ik baalde toen omdat iedereen enthousiast zei dat ik nu vast in Goede Tijden, Slechte Tijden ging spelen. Na die serie moest ik terug om mijn scriptie te schrijven, ik studeerde sociologie. En daarna bleef het stil, ik werd niet gevraagd voor nieuwe rollen. Misschien speelde ik toch niet zo goed als iedereen om me heen zei.”

“Op de dag dat ik mijn scriptie inleverde zat ik in de kapsalon van mijn vader. Hij was helemaal gefocust op de muziek waar ik mee bezig was: hoe kon ik verder bouwen als zangeres? Ik wist niet wat ik moest doen met acteren. Het zit niet in mijn aard om het castingbureau te bellen – hebben jullie nog wat voor me?”

“Op dat moment kreeg ik een e-mail van het castingbureau: we proberen je al een paar weken te bereiken, hopelijk reageer je hier nu wél op. Ze zaten in de derde ronde van de audities voor de rol van Mini-Mini in Hoe duur was de suiker?. Nu sturen ze alles per mail, in die tijd werd je nog gebeld en ik had mijn nummer veranderd.”

Je werd meteen genomineerd voor een Gouden Kalf voor Beste Actrice.

“Vanaf dat moment was ik actrice, terwijl ik daarvoor nog nadacht over een carrière in de muziek. Daarna kreeg ik wel rollen aangeboden, ik verdiende mijn geld ermee, maar er zat geen uitdaging in. Weer de beste vriendin spelen van de hoofdrolspeelster in een paar afleveringen van een tv-serie – daarom was ik niet gestopt met mijn studentenbaantje bij de Rabobank.”

‘Ik kreeg wel rollen aangeboden, maar er zat geen uitdaging in.’ Beeld Reinier RVDA
‘Ik kreeg wel rollen aangeboden, maar er zat geen uitdaging in.’Beeld Reinier RVDA

“Een bijrol is niet erg, maar hoeveel vlees heeft die bijrol? Mijn manager in die tijd, Janey van Ierland, kon het vergelijken met wat zo’n nominatie deed voor andere acteurs. Witte acteurs. Haar ervaring met die andere acteurs was niet op mij van toepassing. Je zou hopen dat je met zo’n genomineerde hoofdrol iets hebt laten zien, een potentie die kan worden uitgebouwd.”

Wat merkte je dan?

“Als bijvoorbeeld de naam van het personage Els of Annemiek is, dan hebben ze niet eens de moeite genomen die rol aan te passen aan iemand zoals ik. Dan is de rol kennelijk geschreven voor een witte persoon en wordt mijn hoofd erop geplakt, aan de voorkant. Alleen blijft de achterkant hetzelfde. Ik ben daar, maar waarom? Dat is een heel interessante vraag. Krijg ik een rol zodat zij de diversiteit gecoverd hebben? Of is het omdat ze het narratief echt willen veranderen? Meestal is het dat eerste.”

“Vorig jaar had ik een rol in een Nederlandse serie, Het A-Woord. Daarin speelde ik de vrouw van een van de hoofdrolspelers. Ik moest een scène spelen waarin de opa een racistische opmerking maakte en daarna wilde zijn kleinkind verontwaardigd weglopen. De reactie van mijn personage was om tegen dat kind, van wie ik in de serie de aangetrouwde tante was, te zeggen: ‘Nee, blijf hier, je hebt ons toch nog?’ Dus ik was de enige zwarte persoon in de hele serie en die zou zo reageren? Ik zou helemaal niets zeggen over die racistische opmerking?”

“Het is irritant om op zo’n moment de opname stil te leggen. Die persoon wil je niet zijn. Iemand die moeilijk doet en de hele set ophoudt. Als acteur wil je je vakmanschap ontwikkelen. Hoe ver kun je groeien als je met dit soort rotzooi bezig moet zijn? Het compromis was uiteindelijk dat ik die zin heb uitgesproken, maar niet lachend. Ik heb die aflevering niet teruggekeken, dus ik weet niet hoe het in beeld is gekomen. Een paar weken later kwam de regisseur erop terug, hij zei dat ik gelijk had. Het was niet voor niks geweest.”

Vier jaar na de Gouden Kalfnominatie reisde Wong-Loi-Sing voor een week naar Los Angeles, waar ze auditie deed voor een rol in de serie Love Is_, geproduceerd door Oprah Winfrey. “Of ik haar nog weleens spreek? Ja, Oprah belde net, maar ik hing op omdat ik met jou moest praten.” Lachend: “Nee, ik spreek haar niet meer, maar ik weet wel dat zij iemand is die mensen in het vizier houdt.”

Besefte je meteen hoe uitzonderlijk het was om binnen een week een Amerikaanse rol te krijgen?

“Ik wist het wel, maar dat besef is nog verder gegroeid. Door in Los Angeles in een Uber te zitten naar een auditie, met een chauffeur die vraagt: ‘Hoe heb jij die auditie gekregen, daar werk ik al tien jaar voor, maar het lukt niet.’ Dat is ongemakkelijk, ik heb het daar ook moeilijk mee gehad. Het impostor syndrome, net als met die Gouden Kalfnominatie voor mijn eerste filmrol. Ik was in shock toen ik dat hoorde.”

Really Love is een liefdesverhaal dat zich afspeelt in Washington DC. De andere hoofdrol is voor de Ghanees-Amerikaanse acteur Kofi Siriboe. De film zou in première gaan in Austin, Texas op het South By Southwest-festival in maart 2020, in de week dat alles dichtging vanwege corona. “We hadden grootse plannen, maar die zijn allemaal niet doorgegaan. Mijn eerste hoofdrol in een Amerikaanse film, maar ineens is er een pandemie. En dan? Loslaten, dat was de grootste les van deze film.”

Nu, anderhalf jaar later, is de film uitgekomen op Netflix in plaats van in de bioscoop. “Dat heeft voordelen en nadelen. Ik vind het jammer dat de film kan worden bekeken op een telefoon of een tablet. Maar het voordeel is dat we een veel groter bereik hebben. Ik hoorde dat het de meest bekeken Netflixfilm is op Jamaica. Het is een indie-film, zou die anders de Jamaicaanse bioscoop hebben bereikt?”

“Het was mijn droomrol. Een liefdesverhaal waarin je de artistieke vrijheid hebt om mijn personage helemaal uit te diepen. Je begint bij het nulpunt. Hoe is zij, deze jonge vrouw, wat voor persoon is ze? Niet: hoe reageert zij op racisme of op geweld wat je in een getto ziet? Maar gewoon: hoe ís zij als vrouw, als mens? Daar wil ik films over maken. Ik ben ook bezig met verliefd worden, niet alleen met mijn kleur. Really Love is ook een vorm van activisme: een film met zwarte personages die alleen draait om het liefdesverhaal. Natuurlijk is discriminatie een deel van het leven, maar als ik thuis ben met vrienden is dat niet het enige waar we over praten.”

Moest je je aanpassen in de VS?

“Het begint met: hoe verhoud je je tot de Amerikaanse cultuur? Hoe movet een Amerikaan? Daar moet je je bewust van zijn.”

Wat is het verschil tussen Afro-Amerikanen en Afro-Surinaamse Nederlanders?

“Kofi, mijn tegenspeler in Really Love, is daar een soort superster. Zijn ouders komen uit Ghana, maar hij is opgegroeid in Amerika. Toen we begonnen met de opnames, vroeg hij of ik wel wist wat dit betekende voor de Afro-Amerikaanse cultuur. Dat wist ik, vond ik. Ik begreep dat het belangrijk was om een film te maken over black love, waarin de personages zich niet steeds hoefden te verhouden tot hun positie als zwarte Amerikanen. En ik vertelde dat ik mijn hele leven al luisterde naar Afro-Amerikaanse muziek, films had gezien. Ik vond dat ik de cultuur begreep. Toen noemde hij me Afro-European en zei dat ik een andere positie had, een privilege. Eerst werd ik boos. Ik vroeg waarom hij dat onderscheid maakte, waarom deed hij hetzelfde als witte mensen?”

En toen?

“In de tijd erna begonnen wat puzzelstukjes op hun plek te vallen. De opnames voor Really Love en Love Is_ liepen door elkaar heen. Love Is_ werd opgenomen in Atlanta, in het zuiden van de Verenigde Staten, met een zwarte cast en een witte crew. Ik kreeg kleine hints, zoals een grote truck die bij de productie hoorde. Die truck stond geparkeerd en er hing een Confederate flag in, een vlag van het zuidelijke leger dat vocht om de slavernij te behouden. Hoe kon die vlag daar hangen tijdens het maken van een serie met alleen maar zwarte acteurs?”

“Een ander puzzelstukje was de cameraman. Hij was best aardig, maar afstandelijk. Tot hij hoorde dat ik Nederlands ben. Ineens was hij heel open en aardig en wilde met me praten over die keer dat hij in Amsterdam was geweest en op Pinkpop en hoe fantastisch het daar was. Toen besefte ik dat het wel degelijk een privilege is. Ik kom uit Europa. Dat maakt me meer dan zomaar een nigger. In zijn ogen ben ik een gecultiveerde nigger.”

‘Ik weet dat Oprah iemand is die mensen in het vizier houdt.’ Beeld Reinier RVDA
‘Ik weet dat Oprah iemand is die mensen in het vizier houdt.’Beeld Reinier RVDA

“Het is geen gemakkelijke dialoog, maar je moet navigeren op die dunne lijn. Ik kan affiniteit voelen met Afro-Amerikanen, maar ik bén het niet. Je hebt een privilege, wees daar bewust van. Dat respect moet je hebben. Wij zijn ook voor Black Lives Matter, in Nederland hebben we hetzelfde mechanisme van racisme, maar het is veel minder dodelijk.”

Is het je ooit kwalijk genomen dat je een rol inpikte die een Afro-Amerikaanse vrouw anders had kunnen spelen?

“Niet direct. Soms kreeg ik kleine hints. Zoals een zwarte vrouw die tegen me zei: ‘You talk funny.’ Of een vrouw die me feliciteerde en daarna vroeg of ik wel wist dat andere zwarte actrices jaren moeten wachten op zo’n rol.”

Wat is het verschil tussen films maken in Nederland en in de VS?

“In Amerika is het vanzelfsprekend dat de acteurs worden gespaard voor de momenten dat het erom gaat. Voor het repeteren en het licht testen gebruiken ze stand-ins. Je krijgt een eigen trailer en hoeft niet op de set te hangen, zoals in Nederland. Daar is ook meer tijd om te draaien. Ze hebben meer geld. In Nederland is het: hard werken, nuchter blijven. Met die werkethiek hebben wij een streepje voor. Dat kan ook een verklaring zijn voor het succes van zwarte Europese acteurs in Amerika, de laatste jaren.”

Is het raar om van een Amerikaanse hoofdrol in Really Love naar een bijrol te gaan in de Nederlandse film Forever Rich?

“Als het een ander soort film was geweest, had ik het lastiger gevonden. Ik vind Forever Rich een fijne jonge toevoeging aan de andere Nederlandse films. Shady El-Hamus, de regisseur, heeft heel bewust gekozen voor een niet voor de hand liggende cast. Het gaat over straatcultuur en de hoofdrolspeler is wit. Straatcultuur hangt tegenwoordig niet meer samen met één kleur of afkomst.”

“Het zijn twee totaal verschillende films, maar ze zijn gemaakt met dezelfde gevoeligheid en oog voor detail. In Nederland is heel lang door één lens gekeken. Dat verandert nu. Je merkt dat het in Nederland begint te borrelen, dat ook hier door steeds meer lenzen wordt gekeken. Ik leende me graag voor een bijrol waarin door deze lens werd gekeken. En dat hoeft voor mij dus niet een film te zijn met een all black cast.”

“Netflix heeft nu een kantoor in Nederland, HBO ook, Videoland was hier al. Ik zie een ontwikkeling door de omschakeling naar on demand. Nu wordt niet meer gekeken naar mensen die de tv aanzetten, maar naar mensen die Netflix aanzetten. Een jonger publiek.”

En wat is voor jou veranderd?

“Ik kan terugkomen uit Amerika en hier wordt tegen me gezegd: ik heb een serie voor je en je krijgt de hoofdrol. Dat is anders dan twee jaar geleden. Die serie is nog niet helemaal rond, maar ook dit verhaal wordt verteld door een nieuwe lens.”

‘Ik voel affiniteit met Afro-Amerikanen, maar ik bén het niet.’ Beeld
‘Ik voel affiniteit met Afro-Amerikanen, maar ik bén het niet.’

Yootha Wong-Loi-Sing

19 augustus 1987, Rotterdam

1991-1999
Basisschool De Blijberg, Rotterdam

1999-2005
Marnix Gymnasium, Rotterdam

2006-2012
Erasmus Universiteit, studie sociologie

2013
Hoe duur was de suiker?, nominatie Gouden Kalf voor Beste Actrice

2018
Love Is_, OWN

2021
Really Love, Netflix

2021
Forever Rich, Netflix

Wong-Loi-Sing woont met haar vriend in Diemen.

Forever Rich (2021) en Really Love (2020) zijn te zien op Netflix.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden