Plus

Marja Pruis beoefent superieure vorm van babbelen

Marja Pruis heeft een goed gevoel voor taal, maar die literatuurlijst aan het einde van Zachte Riten had niet gehoeven.

Schrijfster Marja PruisBeeld Bob Bronshoff

Begon deze roman nu met een motto van Cees Nooteboom? Terugbladeren. Ja, klopt, iets uit Mokusei! Dat is niet het concreetste proza: 'Er was een merkwaardige eenheid in alles...' Merkwaardig, ja, die eenheid. Dat kan kortom beter, en dat dóét Marja Pruis ook veel beter in de roman die hierop volgt: Zachte riten.

En nog een klacht, alvorens ik naar het positieve nieuws overschakel. Achterin heeft Pruis een literatuurverantwoording opgenomen. Terwijl het hier toch om literaire fictie gaat, en het geen werk van wetenschap betreft, en het dus vanzelfsprekend is dat daarin allerlei andere literatuur wordt aangehaald, geparafraseerd, gebruikt, misbruikt en zonder nadere toelichting wordt overgenomen. Niet doen, dat verantwoorden van je bronnen!

Goed. 'Afhankelijk van dictie en context het op één na meest fascistische woord in de Nederlandse taal,' merkt de ik-vertelster Guusje Bouhuys op over zo'n schijnbaar achteloos gebruikt 'goed'. En wat is dan het meest fascistische woord? 'Zo', want: 'Nul inhoud, maximaal effect. De wereld houdt acuut haar adem in.' En nu is het dus leuk geworden.

Springerig
Pruis heeft een goed gevoel voor taal. De woorden en zinnen zet ze prettig springerig in, in een losjes aangebrachte plot, die deels draait om het vermoeden van plagiaat. (Vandaar die literatuurlijst? Grapje?)

Waar draait het om? Guusje Bouhuys, poëziedocent aan een universiteit - bestaat zo'n beroep nog? -, wordt door het hoofd van de vakgroep ingeschakeld om informeel onderzoek te verrichten naar een collega die plagiaat aan het plegen zou zijn ten behoeve van zijn proefschrift. Zou dat het geval zijn, dan zou de reputatie van de vakgroep daaronder kunnen lijden. Guusje sluipt stiekem zijn kamer op de universiteit in.

Er zijn enkele complicaties. Guusje is zeer goed bevriend met deze collega, wat haar gedrag nog meer dat van een matennaaier maakt. Verder denkt ze vaak aan haar overleden broer. Ook ligt er iemand van de vakgroep op sterven.

Bovendien heeft ze studenten onder haar hoede die ze van alles en nog wat over poëzie moet vertellen, waarbij ze vaak herinneringen ophaalt aan de docent van wie ze zelf college in tekstanalyse kreeg: Mrs. Smoketoomuch - dat is vanzelfsprekend een bijnaam ('een monster in mantelpak, een absoluut krent tegen wie ik huizenhoog opkeek').

Marja Pruis Zachte riten
Prometheus €19,95, 261 blz.
Oordeel ****

Mrs. Smoketoomuch
Inmiddels is het echt leuk geworden, deze roman, misschien, merkwaardig genoeg, juist omdat je aanvoelt dat dit allemaal nergens op afgaat. Dat wil zeggen: we krijgen heus wel te horen hoe dat zit met dat plagiaat, en met die overleden broer, en zelfs met Mrs. Smoketoomuch - maar of het er nu echt toe doet? Het is toch, zoals dat hoort in de literatuur, de taal die het voor het zeggen heeft. Het is een soort superieure vorm van babbelen die Pruis beoefent.

Zachte riten blijft daardoor opmerkelijk, ja, zacht, of licht. Dat wordt door nog iets anders veroorzaakt. Er vallen veel namen van schrijvers en dichters - Gerrit Krol, Esther Jansma, Menno Wigman -, maar de personages erin hebben ook vaak schrijversnamen, zonder die schrijver te zijn. De Winter, Michaelis, Maartje du Perron. Dit zorgt voor een grappig decor. Terwijl er wel allerlei zwaars wordt behandeld. Dat vind ik eigenlijk al met al wel prettig gedaan.

Beeld Prometheus
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden