Plus Recensie

Magistrale Haitink maakt Mahler teder, menselijk, breekbaar

Donderdagavond dirigeerde Bernard Haitink voor de dertigste keer Mahlers Symfonie nr. 9 bij het Koninklijk Concertgebouworkest. Na de Eerste (52 keer) en de Vierde (31 keer) komt die Negende dus op de derde plek.

Bernard Haitink in 2014 Beeld ANP

Dit waren wat koele, zakelijke mededelingen in de eerste alinea, omdat ik, terwijl ik dit tik, nog zit te trillen van emotie - het concert eindigde om 21.48 uur en het is nu 22.35 uur.

Hoe dit concert op papier recht te doen? Ik zou het werkelijk niet weten.

Na het donderend geweld van de Berliner Philharmoniker, dinsdag, was dit toch wel even een ander kopje thee, als u me deze platte beeldspraak vergeeft. Met Haitink op de bok is de klank van het orkest als bij toverslag compleet anders dan bij Gatti, de huidige chef. Geen Berliner Philharmoniker Light, maar menselijker, breekbaarder (maar niet minder verzorgd), tederder ook vooral.

Haitink dirigeert vanuit een luisterend zoeken en Gatti vanuit een gevonden hebben. Misschien is dat het grote verschil.

Gatti's Negende was in 2013 zeer mooi, maar de naakte eenzaamheid van Mahlers ziel werd er niet zo hartverscheurend en gepijnigd in blootgelegd als Haitink dat donderdagavond liet horen. Vraag alleen niet hoe hij dat deed. Hij weet het zelf met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid ook niet. ('Ik keek ze aan, ik hief mijn handen, en toen gebeurde het.')

Onbeschrijfelijk
De Negende wordt door exegeten beschouwd als de uitdrukking van de dood van de liefde in Mahlers leven (zijn vrouw Alma was hem aan het ontglippen). Die liefde wordt in de muziek gesymboliseerd door de beroemde dubbelslag, een muzikale versiering, die Mahler in het demonische derde deel, Rondo-Burleske, krijsend in de afgrond laat storten.

In de finale, dat diep aangrijpende Adagio, resteert dan nog slechts een weemoedige herinnering, een mijmering, die verbrokkelt waar je bij staat en die langzaam eindigt in een ijzingwekkende verlatenheid.

Het publiek was zo getroffen door emoties die het magistraal spelende orkest en zijn dirigent loswoelden, dat het bijna niet durfde te klappen.

De blik van Haitink, toen hij zich naar de zaal omdraaide, was onbeschrijfelijk ontroerend.

Het is nu 23.05 uur. Ik ga naar huis. Een potje huilen.

KCO o.l.v. Bernard haitink

Programma Mahler-Symfonie nr. 9
Gehoord 7/6, Concertgebouw
Nog te horen 8, 9/6, aldaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden