PlusAchtergrond

Liefde in de dop: een boek voor eierliefhebbers

Vader Guus (76) en dochter Sara Luijters (48) schreven Ode aan het ei, een vrolijk boek met bespiegelingen, recepten en interviews met bekende eierliefhebbers. Een voorpublicatie.

Wat was er eerder? De kip of het ei? Beeld Shutterstock
Wat was er eerder? De kip of het ei?Beeld Shutterstock

Een van de eerste discussies die ik mij kan herinneren, is de altijd en overal terugkerende kwestie van de kip en het ei. Wat was er eerder, de kip of het ei? Het ei natuurlijk, want zonder ei geen kip. Maar waar komt dat ei dan vandaan? Dat is gelegd, door een kip, dus voordat er een ei kon zijn, was er een kip, dat kan niet anders.

Als kind word je altijd in de maling genomen en ik herinner me dat ik aan mijn vader vroeg hoe het nou echt zat met die kip en dat ei, want hij wist dat natuurlijk. Als we langs het Paleis op de Dam kwamen, wees hij altijd naar de man die de wereldbol op zijn schouders torst, en vertelde me dan dat er heel vroeger mensen waren die geloofden dat Atlas ervoor zorgde dat de wereld niet zou vallen, zoals er ook mensen waren die geloofden dat de wereldbol op het schild van een schildpad stond die zelf ook weer op het schild van een schildpad stond en zo tot in het oneindige. Maak dat je tante wijs, dacht ik, want dat was natuurlijk onzin en dat wist hij ook wel. Dat was ook zo, maar wat er eerst was, de kip of het ei, bleek hij niet te weten. En omdat hij het niet wist, wil ik het ook niet weten. Eerlijk gezegd denk ik dat het ei er als eerste was.

Ik bezit een foto waarop een meisje van een jaar of elf liefdevol een kip in haar armen houdt. Heel uitzonderlijk, want kippen zijn geen poezen of honden of ezels, de liefde tussen mens en kip gaat niet diep. De boer bij wie ik lang geleden iedere dag de melkkan vulde, had tweeënveertig koeien die hij allemaal bij naam kende, en van wie hij wist of ze liever een pepermuntje hadden of een dropje of een Rang. Maar zijn kippen waren maar kippen, zoals ze dat voor de meeste mensen zijn. Ze leggen eieren en als je ze de nek hebt omgedraaid, kun je er soep van koken. Zelfs kippen die wel een naam krijgen, belanden uiteindelijk vaak in de pan.

Zo gewoon als de kip, zo bijzonder haar eieren. ‘Het begin van de wereld’ noemde Brancusi zijn eiersculptuur en ­inderdaad, wie een ei ter hand neemt, heeft even het ­gevoel de schepping vast te houden. Het ei is klein, het ei is groot, het ei is bruin, het is wit, maar de vorm is altijd volmaakt. Beter kan het niet. Toen God het ei schiep, had hij een uitzonderlijk goede dag. Voel hoe het ei zich voegt naar de holte van je hand, neem het tussen duim en wijsvinger en houd het tegen het licht om te zien hoe de zonnestralen erdoorheen vallen, laat het vallen en vang het weer op, open je mond en leg het op je tong, steek het in je zak en ga de straat op. Een ei is altijd mooi. Gestapeld in zo’n grote, wijd uitlopende vaas in de etalage van een melkwinkel, in een rekje met zes kuiltjes, in een stenen kom, op een plateau voor zesendertig eieren, zelfs in zo’n kartonnen eierdoosje, waarin ze als voor straf opgesloten zitten. Heerlijk als ze eruit ­mogen, voor het ei, en voor ons, want er zijn maar weinig dingen zo lekker als een ei.

‘Als ik opsta flip ik graag een uitsmijtertje’

Donnie (26), rapper, maker van Donnie’s kookboek: snacks & snelle happen bereid door De fenomeen en ­presentator van de online show Donnie aan de kook, waarin hij vegan recepten bereidt:

“Ik leerde eieren bakken van mijn oma, al waren bij haar eieren de randen altijd pikzwart. Op de koksopleiding heb ik het echt goed geleerd; van eieren koken, pocheren tot het bakken van een perfecte omelet. In de culinaire wereld is een ei hét bindingsmiddel, voor mayonaise en andere sauzen, om te paneren, om een ‘kapsel’ te maken voor taarten, door het te bestrijken met eigeel. Een ei hoort erbij.

Als ik opsta flip ik graag een uitsmijtertje. Ik kook zoveel mogelijk zelf, zeker nu ik vader ben geworden van een zoontje. Ik ben daardoor gezonder gaan leven en eten, ik eet minder vlees en vis. In mijn online kookshow bereid ik de favoriete recepten van bekende Nederlanders en dan op een vegan manier. Ik ben zelf niet vegan, maar ik eet wel steeds vaker vleesvervangers, die zijn inmiddels bijna niet van echt te onderscheiden zo goed. Er bestaan tegenwoordig ook goede vegan boter en kaas, zelfs een omelet is na te bootsen door het sap van kikkererwten op te kloppen, dat heet ­‘aquafaba’.

Als tiener was ik groot bewonderaar van bokser Rocky Balboa, gespeeld door Sylvester Stallone in de reeks Rocky-films. Ik probeerde hem na te doen door na school te gaan hardlopen en te trainen, al kwam ik meestal niet heel erg ver. Een keer ‘atte’ ik ook, net als Rocky, een glas met daarin drie rauwe eieren, ze schoten letterlijk mijn keel weer uit. Daar heb ik wel een klein traumaatje voor rauwe eieren aan ­overgehouden.”

Recept: ei-in-het-gat

Je komt laat thuis en hebt nog best trek. De ­ijskast blijkt leeg, ijzeren voorraden zijn er niet, maar in de broodtrommel ontdek je nog een stuk oud brood. Een ei en een beetje boter zijn altijd nog te vinden, dus aan de slag.

Besmeer de boterham aan beide kanten met boter. Maak een gat in de boterham. Volgens sommige geleerden moet je het gat eerst maken en daarna pas de boterham smeren, maar volgens mij is dit onjuist. Boter om een gat heen smeren is moeilijk en bovendien loop je het gevaar het gat te beschadigen, zodat de boterham onder je handen in stukken uiteenvalt. Niet doen dus. Een boterham aan twee kanten besmeren is ook nog niet eenvoudig. Als je de ­boterham ter smering op de broodplank hebt gelegd en je draait hem om, dan zit de hele broodplank onder de boter, heel vervelend. De oplossing werd aangereikt in de film Baisers volés van François Truffaut. Baisers volés maakt deel uit van zijn beroemde Antoine Doinel-cyclus, die in 1959 begon met Les quatre cents coups met Jean-Pierre Léaud als de veertienjarige Antoine Doinel. De titel van Baisers volés is ontleend aan Que reste t’il de nos amours, het chanson van Charles Trenet, wat ik vermeld omdat het mijn lievelingslied is dat ik vooral tijdens het eieren bakken vaak neurie of zing.

Que reste-t-il de nos amours
Que reste-t-il de ces beaux jours
Une photo, vieille photo de ma jeunesse
Que reste-t-il des billets doux
Des mois d’avril, des rendez-vous
Un souvenir qui me poursuit sans cesse
Bonheurs fané, cheveux au vent
Baisers volés, rêves mouvants
Que reste-t-il de tout cela
Dites le moi

In Baisers volés, derde deel van de tetralogie, leert Antoine Doinel zijn geliefde hoe je een biscotte kunt smeren ­zonder dat de biscotte – een biscotte is een Frans beschuitje, maar dan vierkant – in stukken breekt, wat altijd ­gebeurt als je een biscotte smeert: leg er een biscotte ­onder. Zo is het ook met het tweezijdig besmeren van ­boterhammen. Leg een boterham onder de te besmeren boterham en geen centje pijn. Plus dat je alvast een kant van de boterham besmeerd hebt voor als je besluit nog een ei-in-het-gat te maken, als je nog een ei hebt tenminste.

Zet de pan op het vuur, laat een stukje boter smelten en bak de voorgesmeerde boterham aan beide zijden aan. Breek het ei boven het gat. Het zal er gedeeltelijk in passen, maar dit is wel het ogenblik dat je moet besluiten of je de dooier heel laat of stuk maakt. Vooral niet haasten nu, ei en boterham rustig laten sudderen tot het ei goed in de ­boterham is getrokken. Draai het geheel om en vrijwel meteen weer terug, en eet het vervolgens al dan niet uit de pan.

Ode aan het ei, Guus en Sara Luijters, Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 144 blz. €10 Beeld Nieuw Amsterdam
Ode aan het ei, Guus en Sara Luijters, Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 144 blz. €10Beeld Nieuw Amsterdam
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden