PlusFons vraagt zich af

Kopen mensen een Ikeakast niet omdat een bajesklant hem inpakt?

null Beeld Ted Struwer
Beeld Ted Struwer

We laten ons niet inpakken door marketingtrucs, smoesjes en verkooppraat. Onze eigen ombudsman spreekt zich uit. Deze keer: hebben bedrijven die gevangenen inhuren iets te verbergen?

Fons Hendriks

M. is net een dag uit de gevangenis en roept opgetogen: “Ik ga weer het twintigvoudige verdienen voor hetzelfde werk dat ik in de gevangenis deed.”

Ik trek mijn rechterwenkbrauw op en voel vragen als spontaan braaksel naar boven komen. Zijn gevangenen de goedkoopste werkkrachten van Nederland? En welke producten worden door gedetineerden geproduceerd?

De ongeveer tienduizend gedetineerden die ons land telt waren tot vorig jaar verplicht om te werken binnen en buiten de gevangenis. Tegenwoordig is dat vrijwillig. En dat doen ze graag. Voor 76 eurocent per uur. Zelf zou ik lekker in bed blijven liggen voor dat hongerloon, maar gedetineerden blijken de meest gemotiveerde werknemers. Zij verpakken liever de godganse dag voedingswaar in plastic dan dat ze in hun cel zitten. Met de zuurverdiende centen kunnen de bajesklanten iets extra’s voor zichzelf kopen in de gevangeniswinkel. Sigaretten zijn het populairst.

In-Made is het penitentiaire productiebedrijf van de overheidsinstantie Dienst Justitiële Inrichtingen waarvoor de bajesklanten werken. Maar In-Made is ook een detacheringsbureau: gedetineerden worden ‘uitgeleend’ voor een klaploon aan andere bedrijven. Onder het mom van ‘de basis voor de terugkeer op de arbeidsmarkt’ kunnen bedrijven deze goedkope werkkrachten inzetten. Een bewezen synergie met een positieve uitkomst voor beide partijen. De gevangenen doen werkervaring op en de bedrijven produceren goedkoper dan hun concurrenten.

Ik bel naar In-Made en vraag welke bedrijven deze gemotiveerde en goedkope gevangenen inhuren. Zij willen geen namen noemen. “Sommige bedrijven vinden het niet fijn als dat naar buiten komt.” Waarom niet? “Dat moet je ze zelf vragen.” Tja, dat is moeilijk als ik geen bedrijfsnamen krijg.

Ik moet direct denken aan de Netflix-serie Rotten, die onsmakelijke feiten onthult over de levensmiddelensector. In aflevering ‘Garlic breath’ gaat het over de gepeldeknoflookbusiness waar een luchtje aan zit. China exporteert 90 procent van haar knoflook aan de Verenigde Staten en om de goedkoopste – en daardoor de aantrekkelijkste – exporteur te blijven, werd in Chinese gevangenissen de knoflook gepeld door de bajesklanten. Of nou ja, gepeld: als de nagels van de gevangenen eraf waren gevallen dankzij de 16-urige werkdagen, dan beten ze de wortels van de knoflook, tot bloedens toe. En naar een uurloon konden ze wel fluiten. Er lekten beelden uit van deze wanpraktijken, waarna een aantal rechtszaken volgde. Oneerlijke concurrentie, was de reactie van de tegenpartij.

Natuurlijk, wij kunnen hier niet de vergelijking trekken met een land dat mensenrechten schendt alsof het neuskrabben is. Maar door het opgeworpen rookgordijn door het detacheringsbureau van de overheid, krijg ik de indruk dat de bedrijven iets te verbergen hebben.

Kopen consumenten een Ikeakast niet omdat een bajesklant hem inpakt? Laten wij massaal wijnglazen van Blokker staan omdat ze geblazen worden door een gedetineerde?

Lijkt mij niet. Consumenten kopen juist producten van bedrijven die maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het is een signaal van het bedrijf naar de samenleving dat zij niemand laat stikken. Ook al heeft diegene een tweede, derde of vierde kans nodig. Daarom, bedrijven die gedetineerden in dienst hebben: kom uit die knoflook-kast en wees open over jullie gedetineerde werknemers. Door deze krampachtige geheimhouding ontstaan er alleen maar gekke luchtjes.

De woordvoerder

‘Sommige bedrijven vinden het niet fijn als dat naar buiten komt.’
Medewerker In-Made

Fons Hendriks. Beeld Marjolein van Damme
Fons Hendriks.Beeld Marjolein van Damme

Verslaggever en RADAR-presentator Fons Hendriks baant zich een weg door reclames, claims en de kleine lettertjes – en haalt verhaal.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden