null

PlusAchtergrond

Koningsdag: hoe deden we dat ook alweer?

Beeld Xaviera Altena

Na twee jaren met beperkingen kunnen alle remmen weer los. Het feestgevoel lijkt nog te moeten indalen, maar de behoefte aan een ouderwetse Koningsdag is groot.

Marc Kruyswijk

Een vrijmarktplekje op de Hogeweg in de Watergraafsmeer was jarenlang een kwestie van scherpte, van focus. Maar het wel of niet veroveren van een plekje had vooral ook te maken met gewoontes. Op tijd beginnen met krijten, dat in de eerste plaats. Niet te vroeg, dat is aso, maar vooral niet te laat, want dan vis je achter het net. Dan ben je aangewezen op het dooie eind van de straat, of erger nog: de zijstraatjes waar precies niemand komt. Is er alleen nog ruimte op dat plekje waar je echt de hele dag in de schaduw staat te vernikkelen.

De echte scherpte die vereist is voor de Hogeweg zit ’m echter vooral in het onderhoud van de claim. Stoepkrijt blijkt allesbehalve waterbestendig: één regenbuitje en elke geplaatste streep is verdwenen, alsof ie er nooit is geweest. Nieuwe kapers op de kust kunnen in al hun onwetendheid ‘bezet’ neerkrijten op de plek waar een ander een week tevoren al heel groot de namen van de kinderen heeft opgeschreven. Ook zo’n gewoonte: er waren mensen die speciaal appgroepen aanmaakten: wie is het dichtstbij om opnieuw te krijten in geval van regen? Gewoontes dus.

Die mensen wáren er. Waarschijnlijk zijn ze er nog steeds wel, maar een week voor Koningsdag wil het gekrijt maar niet in volle hevigheid losbarsten. Waar voorheen eind maart al de eerste mensen in de weer waren met tape en stoepkrijt, gaat het dit jaar opvallend langzaam. Ter hoogte van de kruising met de Linnaeusparkweg, waar de plekjes rond de fontein vaak het eerst weg waren, is een week van tevoren nog her en der te claimen ruimte beschikbaar. En ook verderop in de straat zijn ze nog te vinden, te kust en te keur. Wat is er aan de hand?

Koningsdag moet nog een beetje landen. Niet alleen op de Hogeweg, maar ook elders. Mensen lijken zoekende. Koningsdag: hoe deden we dat ook alweer? En vooral: hoe zorgen we ervoor dat het weer zo leuk wordt als het al die jaren was, toen we corona alleen nog maar kenden als matig Mexicaans bier? Welk rondje liepen we ook alweer? Eerst het Vondelpark, daarna via het Westerpark richting binnenstad? Na twee jaar in het nieuwe normaal moet het oude normaal kennelijk nog indalen.

De routine is verdwenen

Dat geldt ook voor die Amsterdamse vriendengroep die in de pre-coronajaren langzaam maar zeker op afstand van elkaar kwam te staan. Er werden kinderen geboren en verantwoordelijke banen aangenomen. Ineens woonden er mensen op onfietsbare afstanden van de favoriete kroegen, kwamen ze ineens met de áúto voor een avondje Amsterdam. Afspreken werd ingewikkeld, de volledige groep bij elkaar krijgen lukte steeds minder vaak.

Op één dag na: Koningsdag. Of beter: koningsnacht. Díé stond in ieders agenda geblokt. De avond tevoren werd er gedronken in de Jordaan, op straat, pal voor De Blaffende Vis. Zo ging dat al zeker vijftien jaar. Er hoefde niet te worden afgesproken: iedereen meldde zich. Iedereen nam ongevraagd een paar sixpacks mee in een plastic tas, want iedereen wist dat de tijd die je nodig had om de bar te bereiken nooit meer terugkwam.

Wat die groep dit jaar gaat doen, is echter nog verre van duidelijk. Er wordt ge-appt, heel voorzichtig. Maar een deel ‘heeft al iets anders’. ‘Doet De Blaffende Vis eigenlijk nog wel aan koningsnacht?’ kwam er godbetert zelfs voorbij.

De routine, de vanzelfsprekendheid: ze zijn deels verdwenen. De stad moet teruggrijpen op gewoontes die twee jaar in de koelkast hebben gestaan. En misschien wel vervangen zijn door nieuwe.

Neem vorig jaar, toen het advies was in je eigen buurt te blijven. In de Houthavens, waar zo ongeveer niemand van vóór corona is, leidde dat tot iets van een buurtgevoel. Gewoontes werden overboord gegooid: mensen vlogen niet uit, maar vierden Koningsdag met elkaar. Iedereen maakte er wat van, had het naar zijn zin. Is hier een nieuwe traditie geboren? Of waren de corona-Koningsdagen de uitzondering? We gaan het zien.

Paleis Soestdijk

De liefhebbers van Koningsdag maakten zich de afgelopen jaren weleens zorgen: hoe houden we de dag levend? Door oranjeverenigingen werden er ‘borgingsacties’ op touw gezet, er moest met het oog op de coronamaatregelen zo goed en zo kwaad als dat ging van alles worden georganiseerd.

En laten we wel wezen, het karakter van de viering van de verjaardag van de vorst is ook niet in steen gehouwen. De precieze invulling van de dag is door de jaren heen regelmatig bijgesteld. Heel veel dingen veranderen. Neem de gewoonte van de koning om een Nederlandse stad te bezoeken. Dat mag een traditie lijken, maar die is eigenlijk nog niet overdreven oud. Koningin Juliana bleef gewoon thuis: zij nam op Paleis Soestdijk een defilé af, waarbij ze vanaf het bordes burgers aan zich voorbij zag trekken.

Beatrix brak met die traditie en ging het land in. Willem-Alexander introduceerde in 2013 de Koningsspelen, een sportdag voor basisscholen op de laatste vrijdag voor zijn verjaardag. Een bedachte traditie die met name in de grote steden niet enorm aanslaat.

Voor Amsterdam groeide Koningsdag uit tot een enorm festival. Koningsnacht werd een begrip, de kinderen mochten de boventoon voeren in het Vondelpark, de middelbarescholieren namen bezit van de Beethovenstraat. En overal natuurlijk vrijmarkt. Iedereen zijn gewoonte. Ook traditie: de mensen die gillend gek werden van zo veel drukte en lawaai en de stad ostentatief verlieten. Zij konden de afgelopen jaren hun hart ophalen.

Oranje geestdrift

Nu moeten ze echter weer de stad uit. Want het mag wellicht wat aarzelend op gang komen, de behoefte aan een ouderwetse Koningsdag is groot. Vorig jaar bijvoorbeeld, toen het Vondelpark vooral niet te druk mocht worden en de toegangshekken een voor een werden gesloten in verband met enorme toeloop: veel jongeren lieten zich niet weerhouden en klommen eroverheen. Uiteindelijk moest de ME eraan te pas komen om het park leeg te vegen.

En ook elders in de stad hadden handhavers hun handen vol aan het beteugelen van de oranje geestdrift. In De Pijp stonden straten vol met mensen die ondanks allerlei verboden dansten op muziek die schalde uit speakers die in ramen waren geplaatst. Op CS en station Zuid was de drukte zo groot dat toch weer alle zeilen moesten worden bijgezet om alles in goede banen te leiden.

Veel, misschien wel meer dan voorheen, zal afhangen van het weer. Als de zon schijnt, zullen mensen hun ouwe troep op een kleedje leggen om er maar van af te komen. Naast de grote podia en drukke straatjes van de Jordaan zullen zich dan op heel veel plekken mensen verzamelen om er een Koningsdagfeest van te maken zoals we die kennen van vóór corona.

Feestjes en muziek

Georganiseerd wordt er van alles rond Koningsdag. Veel activiteiten beginnen al de avond ervoor. Op het Westergasterrein is er vanaf 16.00 uur een gratis feestje tot diep in de nacht, met verschillende podia en muziek van rock tot house. In de Melkweg staat een uitverkocht Fiesta Macumba gepland. En in het gedeelte tussen Koningsplein en Vijzelstraat is van 19.00 tot 24.00 uur livemuziek op straat. De Leidsestraat is al vanaf 18.00 afgezet, waarmee wordt geanticipeerd op drukte bij de kroegen in de binnenstad.

Op Koningsdag zelf zijn her en der veel podia te vinden, onder meer in de Westerstraat in de Jordaan, waar twee podia zullen staan en coverbands zullen optreden. Bij café De Blaffende Vis en Café Nol wordt opgetreden. Ook op het Amstelveld, het Leidseplein, de Nieuwmarkt en het Rembrandtplein zijn podia. De evenementen duren van 12.00 tot 20.00 uur en zijn gratis toegankelijk, maar bij de meeste podia wordt wel een maximum van tweeduizend bezoekers aangehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden