PlusFilmrecensie

Klimaatcrisisfilm Don’t Look Up zit best goed in elkaar, maar zijn kritiek is bijna zinloos

Roosje van der Kamp
Don't look up, met een imposante sterrencast, onder wie Meryl Streep als president Janie Orlean (rood mantelpak).  Beeld
Don't look up, met een imposante sterrencast, onder wie Meryl Streep als president Janie Orlean (rood mantelpak).

In misschien wel zijn meest conventionele film tot nu toe, verkent filmmaker Adam McKay – Vice (2018), The Big Short (2015) – ditmaal geen gebeurtenis uit de recente geschiedenis, maar richt hij zijn blik op de nabije toekomst: de klimaatcrisis. De ensemblefilm Don’t Look Up stelt de opwarming van de aarde voor als een komeet die de planeet in een klap zal uitvagen.

De grootste verdienste van Don’t Look Up is dat de satire blijft verrassen. Dit is deels te danken aan een sterrencast, die bijna geheel bestaat uit beroemdheden: van oude bekenden als Leonardo DiCaprio, Meryl Streep en Cate Blanchett, recentere favorieten als Jennifer Lawrence en Timothée Chalamet, tot muziek-iconen als Ariana Grande en Kid Cudi.

Puur toeval

Don’t Look Up zit best goed in elkaar, maar zijn kritiek is nietig, bijna zinloos. Het probleem is niet dat de metafoor waarop de hele film is gebaseerd te voor de hand liggend is (want dat is ze), of dat ze te dik aangezet is (dat is nou eenmaal satire), maar dat deze metafoor simpelweg niet klopt.

Klimaatverandering zal ons niet raken als een komeet. Anders dan de ‘planeeteindigende’ komeet, die op een specifiek moment in de nabije toekomst zal inslaan en iedereen even hard zal raken, is klimaatverandering een geleidelijk proces dat de armsten onder ons onevenredig hard treft. En, misschien nog belangrijker: de klimaatverandering waarvoor deze komeet een metafoor is, wordt veroorzaakt door de mens, terwijl het inslaan van de komeet puur toeval is.

Dit maakt het niet ingrijpen van de instanties wanneer twee wetenschappers (Lawrence en DiCaprio) de president (Streep) waarschuwen voor een wereldramp – de clou van Don’t Look Up – des te absurder. Zoals recent nieuws over Nasa’s planeetreddende sonde bewijst, heeft de wereld geen probleem met het ingrijpen om onze planeet van een komeet te redden. Nu is absurditeit geen probleem in het geval van satire, maar dit haalt de angel wel degelijk uit de kritiek.

Memecultuur

Dit maakt Don’t Look Up een vrij arrogante film, waarvan de belangrijkste conclusie is dat mensen niet dom moeten zijn. Er zit geen politieke kritiek verborgen in de voor de hand liggende metaforen, behalve wat mosterd-na-de-maaltijdsneren richting oud-president Donald Trump.

Don’t Look Up is een film die zelf wordt waar hij voor waarschuwt. Voor zijn kritiek op de memecultuur, die van elke potentieel schadelijke situatie een tweetbare grap maakt, valt het tegen dat de film grotendeels zelf lijkt op een meme. Met uitzondering van een mooi oprecht einde – dat trouwens direct wordt verpest door een extra scène tijdens de credits met misschien wel de grootste grap van de film – is Don’t Look Up een ironische mash-up, die klimaatverandering evenzeer uitbuit als dat hij bedrijven die dat doen bekritiseert.

Just Look Up!’ schreeuwen de wetenschappers, steeds luider. Was het maar zo simpel.

Don’t Look Up

Regie Adam McKay
Met Jennifer Lawrence, Leonardo DiCaprio, Timothée Chalamet, Rob Morgan, Meryl Streep, Jonah Hill, Cate Blanchett, Tyler Perry
Te zien in Arena, City, De Munt, Tuschinski, Studio/K en op Netflix (vanaf 24 december)

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden