Plus Interview

Khalid Boudou legt uit waarom jongeren zijn boek Pizzamaffia wél lezen

Schrijver Khalid Boudou (44) krijgt met zijn boeken een hoop jongeren aan het lezen. Het vervolg op Pizzamaffia, waar ze hem om smeekten, is er nu. ‘Instagram beklijft niet.’

Khalid Boudou. Beeld Ernst Coppejans

“Er is minder boosheid dan vijftien jaar geleden. Minder verontwaardiging, minder nieuwsgierigheid ook. Daar is relativisme voor in de plaats gekomen, omdat ik ouder ben. En trager, haha. Dat kan natuurlijk ook werken, maar het is een zwakkere motor voor het schrijven van boeken dan boosheid en nieuwsgierigheid. Het kost me meer energie.”

Khalid Boudou hing zes jaar lang zijn pen aan de wilgen en ging fulltime Nederlands geven op een school in Utrecht. Nu maakt hij een rentree, maar hij is er niet zeker van of hij hierna doorgaat met schrijven.

Na het enorme succes van zijn debuut, Het Schnitzel­paradijs uit 2001, schreef hij negen boeken, zowel voor volwassenen als voor jongeren. Twee daarvan zijn verfilmd en hij had columns in het Algemeen Dagblad en bij BNR Nieuwsradio.

“Er komt een moment dat je het zat bent, de alledaagse mediahectiek. Mijn rol was een tijdlang die van nar, je moet op een gegeven moment bij jezelf te rade gaan of je dat vol wil en kan houden. Ik wilde terug naar de andere wereld,” zegt Boudou achter een verse jus op het Centraal Station in Rotterdam.

Hij heeft net voorgelezen op een middelbare school, in het kader van Literatour: tijdens de Boekenweek voor Jongeren reizen schrijvers door het land om met jongeren te praten over hun boek, en het plezier van lezen en schrijven. Al sinds het begin doet hij mee. “Ik kom graag en veel op scholen. Daar haal ik de verhalen vandaan; het is een combinatie van nieuwe verhalen opdoen en voorlezen.”

Boudou heeft voorgelezen uit zijn nieuwste roman, ­Pizzamaffia slaat door, de opvolger van Pizzamaffia (2007). Dat boek, over de belevenissen van de neven Haas en Brahim, die een felle concurrentiestrijd tussen ‘hun’ pizzeria’s uitvechten, was en is heel populair onder jongeren, ook op het vmbo. “Dat boek kwam al vrij snel bij een groep terecht die normaal gesproken niet leest, jongeren die niet zo snel een boek pakken,” zegt Boudou. Zij smeekten hem om een vervolg op zijn boek, als hij op scholen kwam. “Ze herkenden van alles uit hun eigen wereld. Daarnaast maakten de pizzeria, de hoge temperatuur, de spanning en de scooters het boek aantrekkelijk voor ze.”

Ongeduldiger

De afgelopen jaren, waarin Boudou klassen heeft meegenomen naar de wereld van de literatuur, heeft hij de jongeren zien veranderen. “Ze zijn ongeduldiger geworden, de ­wereld gaat veel sneller. Er zijn veel minder reflectie­momenten, dat zie je bij de jongeren terug. Je moet veel meer je best doen om hun aandacht vast te houden. Dat doe ik door gebruik te maken van film, van theatervormen en zo interactief mogelijk te zijn.” Vrolijk: “Als je alleen achter een katheder gaat staan, schieten ze je dood.”

Literatuur kan volgens Boudou een broodnodig reflectiemoment bieden in de hectiek van het leven van jongeren. “Instagram beklijft niet. Literatuur is trager, vraagt aandacht. Ik denk dat we dat nu meer dan ooit nodig hebben.” Maar hoe zorg je ervoor dat jongeren die ­opgroeien met een mobiele telefoon in hun hand toch eens een boek pakken? Boudou: “Ze moeten zien dat personages hetzelfde meemaken in hun leven als zijzelf. ”

Khalid Boudou: ‘In ­Pizzamaffia herkenden jongeren van alles uit hun eigen wereld.’ Beeld Ernst Coppejans

Boudou doet dat door zich actief in de jongerencultuur van nu te verdiepen. “Al kost dat steeds meer moeite. Ik ben boven de veertig, en soms zeggen ze bij de uitgeverij dat iets wel erg veertig-plus klinkt.” In Pizzamaffia slaat door noemt hij uitdrukkelijk namen van Franse rappers uit de banlieues, zoals L’Algérino, Lartiste en Soolking. Daarnaast is er een grote rol weggelegd voor straattaal: achter in het boek staat, net als in het eerste deel, een verklarende woordenlijst. “Je moet, om deze doelgroep te boeien, echt zo geloofwaardig mogelijk schrijven. Maar: je moet niet doorschieten in die straattaal. Dan schrijf je een boek dat echt alleen maar volstaat met wollah, yalla en ­kifesh. Het moet ook een goed verhaal zijn, waar ze wat aan hebben.”

Daarin kunnen schrijvers, maar ook de hele samenleving, volgens Boudou best wat uitgesprokener zijn. “We leven in een tijd waarin we de jongerencultuur adoreren, en misschien daardoor jongeren te veel loslaten. Met het idee: ze weten het allemaal wel. Wij als veertigers dragen nu ook Nikes, doen ook lekker mee en luisteren hiphop.” Bedachtzaam: “Misschien ben ik ouderwets maar ik vind dat je jongeren bij de hand moet nemen, normen stellen. Het is belangrijk dat we ons er niet voor schamen om jongeren richting te geven.”

Syrische asielzoeker

In zijn boeken komt het leven van de straat, in de multiculturele realiteit van de Nederlandse steden, regelmatig rauw langs. Drugscriminaliteit, tienerzwangerschappen. “Dat is allang niet meer tot de Randstad beperkt.”

De afgelopen weken is er veel te doen over kansarme jongeren, al dan niet met een migratieachtergrond, die in de (zware) criminaliteit terechtkomen. “Daar moet je realistisch in zijn, maar tegelijkertijd vind ik dat de samenleving niet de schuld bij die jongeren kan leggen. Als je ze als neo­liberale samenleving vertelt dat een dikke bankrekening en een grote Range Rover met tractorbanden succes betekent, moet je er niet raar van opkijken dat jongeren die ­bepaalde bagage niet hebben meegekregen er alles voor zullen doen dat te krijgen.”

Pizzamaffia slaat door speelt vijf jaar na de intense concurrentiestrijd uit Pizzamaffia, waarin zelfs junks en buikdanseressen werden ingezet. De rust is weergekeerd, tot de komst van de Syrische asielzoeker Ziad naar Pizzeria Melodia. ­Ziad wordt door een groeiende menigte voor aanrander uitgemaakt. Uiteindelijk komt het tot een verrassende climax, waarin Boudou zware thema’s als oorlogstrauma’s niet schuwt.

Boudou baseerde dit verhaal op de mishandeling van een asielzoeker uit Sierra Leone in het Brabantse Wagenberg, in 2013. “Dat gebeurde nadat de vader van een meisje een foto van hem op Facebook had gezet, en stelde dat hij zijn dochter had aangerand. Ik heb die zaak aan jongeren voorgelegd, gevraagd wat zij zouden doen en of ze geloofden dat hij de waarheid sprak. De uitkomst van die ­gesprekken heb ik weer in dit boek meegenomen.”

Sinds 2007, toen Pizzamaffia uitkwam, heeft het genre youngadultliteratuur een vlucht genomen. Boudou beziet dat met gemengde gevoelens: “Het genre staat nog in de kinderschoenen, maar er gebeurt veel goeds. Tegelijkertijd zie je ook veel zelfhulpboeken vermomd als literatuur, over zwangerschappen of overgewicht. Ik weet niet zo goed wat ik daarvan vind, ik denk dat je jongeren best wat zwaardere onderwerpen kan voorschotelen.”

Khalid Boudou: Pizza­maffia slaat door, Uitgeverij Moon, €17,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden