PlusDe wandeling

Keti Koti-route: wandelen en stilstaan bij het slavernijverleden

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer lopen ze langs bekende punten die herinneren aan ons koloniaal verleden, in aanloop naar Keti Koti.

De wandeling in aanloop naar Keti Koti. Beeld Jet de Nies
De wandeling in aanloop naar Keti Koti.Beeld Jet de Nies

A.

Het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Oosterpark is ons startpunt. Het beeld is gemaakt door de Surinaamse kunstenaar Erwin de Vries. Het monument werd op 1 juli 2002 door zijn goede vriendin, koningin Beatrix, onthuld. Bij dit monument wordt elk jaar de afschaffing van de slavernij herdacht.

Het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Oosterpark. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Oosterpark.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

B.

We gaan door het park naar het ­Tropenmuseum, de plek waar ­wereldculturen samenkomen en waar de tentoonstellingen Feest! ­Wereldwijd en Sabi Suriname een vast onderdeel zijn van de programmering – met creatieve activiteiten, verhalen en voorwerpen ­passend bij het feest Keti Koti.

C.

Het Surinaamse eten lonkt aan de overzijde (Eerste Van Swindenstraat 4) bij Roopram Roti, de favoriet van velen vanwege de legendarische roti-kip met botjes. De wachtrij voor de deur vergeet je na de eerste hap van de rotirol.

D.

Via de Dappermarkt lopen we naar de Zeeburgerdijk 19B, waar The Black Archives, het archief voor zwart erfgoed, en de vereniging Ons Suriname zijn gevestigd. Je herkent het pand aan de muurschilderingen. Ze werden op 3 december beklad met witte verf, maar de schade is hersteld. We zien op de muur de helden Anton de Kom, Perez Jong Loy, Cindy Kerseborn, Sophie Redmond en Hugo Kooks.

Een muurschildering op het pand van The Black Archives. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Een muurschildering op het pand van The Black Archives.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

E.

Lopend door de Plantagebuurt ­komen we langs Artis en de Hortus Botanicus. Deze werden in de 18de eeuw opgericht om dieren en planten te kunnen bekijken en te bestuderen. Beide instellingen zijn verbonden met het koloniale verleden, door ­bijzondere planten en dieren die uit de overzeese gebieden werden meegebracht. In 2018 had Artis al een wandeling over het koloniale verleden, maar die is nog niet permanent in het aanbod opgenomen. Wat niet is, kan nog komen.

F.

We lopen naar het monument aan de zijgevel van de Mozes en Aäronkerk, ter herdenking van de Decembermoorden in Fort Zeelandia in Paramaribo. Hier, bij het Waterlooplein, lag vroeger de wijk Vlooienburg, waar veel nationaliteiten door elkaar woonden. Archivaris Mark Ponte vond in notariële archieven dat in deze buurt ook een zwarte gemeenschap heeft ­bestaan.

G.

We komen langs de Oude Hoogstraat 24 en bekijken de binnenplaats van het Oost-Indisch Huis, het vroegere hoofdkantoor van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC), van waaruit de koloniën in Azië werden bestuurd. Het is extra mooi dat de buurman, Het Compagnietheater, op 1 juli gratis maaltijden uitdeelt bij uitgiftelocatie ‘Free heri heri for all’.

Dat is een initiatief van de zusjes Ira en Ayra Kip, met als doel Amsterdammers te verenigen door samen te eten en de afschaffing van slavernij te herdenken. Heri heri betekent ‘helen,’ maar is ook een traditioneel plantagegerecht, bestaande uit cassave, zoete aardappel, banaan, zoute vis en ei. In de hele stad worden tienduizend gratis porties heri heri uitgedeeld. Helaas dit jaar voor het laatst bij Het Compagnietheater, want het pand is verkocht en dan verdwijnt hier de diverse programmering.

H.

Op de Dam, waar vorig jaar de Black Lives Matter protesten begonnen, ­kijken we naar het Paleis. Hier vergaderde vanaf 1683 de Sociëteit van ­Suriname over het exploiteren van de kolonie. In 2019 was er een Surinametentoonstelling in de Nieuwe Kerk te zien. Wat ons betreft mag deze ­expositie permanent in het Paleis worden getoond.

I.

We lopen door naar de grachten waar veel sporen van slavernij te vinden zijn. We starten bij de ambtswoning, gebouwd door Paulus Godin (1618-1690), bewindvoerder van de West-Indische Compagnie (WIC), slavenhandelaar en directeur van de Sociëteit van Suriname. Voor de deur is een plaquette aangebracht met de tekst: ‘Zolang de herinnering leeft, is het leed niet voor niets geleden.’ Boven de deur van Herengracht 514 hangen twee beelden van zwarte hoofden. Hier woonde Hendrik van Hoorn, ­eigenaar van een suikerraffinaderij en rond 1710 bestuurder van de kolonie Berbice, Nederlands-Guiana. De beelden zijn in 1877 verwijderd, maar in 1927 teruggeplaatst.

Een van de beelden boven de deur van Herengracht 514.

 Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Een van de beelden boven de deur van Herengracht 514.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

J.

Iets verder, op Amstel 87, woonde ­Jacob Rühle (1751-1828), een invloedrijk ambtenaar binnen de WIC en ­slavenhandelaar. Rühle was kind van een witte en een zwarte ouder en werd in de papieren Mulat genoemd.

K.

Als we de Amstel verder af zouden ­lopen kom je bij Begraafplaats Beth Haim in Ouderkerk, waar tussen de graven van de Portugese joden ook het graf van ‘de goede slaaf Elieser’ te vinden is. Ook daar wordt op 1 juli herdacht. Wij houden de route deze keer korter en lopen terug naar het Oosterpark.

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, ­Amsterdam door! Gijs & Floor – ­wandelen met een frisse blik op de stad, ­Uitgeverij Fjord, €22,50).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden