Review

Katharina Hagena - De smaak van appelpitten**

Een spectaculair publiekssucces voor een roman hoeft op zichzelf niet te betekenen dat we dan met gemakslectuur voor de massa te maken hebben, iets waar de fijnproever zijn neus voor ophaalt. Van romans als Nachttrein naar Lissabon van Pascal Mercier of De eenzaamheid van de priemgetallen van Paolo Giordano werden alleen al in ons land honderdduizenden exemplaren verkocht. En in mijn ogen behoren deze succesnummers tot de betere literatuur.

Maar hoe zit het met De smaak van appelpitten, het romandebuut van de Duitse schrijfster Katharina Hagena (1967), die eerder twee kinderboeken schreef en promoveerde op Ulysses, het onmogelijke meesterwerk van James Joyce? In Duitsland werden er al meer dan één miljoen exemplaren van verkocht, en liefst vijftien buitenlandse uitgevers kochten de vertaalrechten.

Het succes heeft vermoedelijk veel te maken met het feit dat het gaat om een roman over drie generaties vrouwen, een heerlijk gegeven voor een lezersmarkt die voor het overgrote deel uit vrouwen bestaat. Die hebben bij het lezen van De smaak van appelpitten ongetwijfeld herkend, maar zich kennelijk niet gestoord aan dit buitengewoon tuttige proza, waarvoor ik geen beter woord kan bedenken dan mutsenlectuur.

Het verhaal draait om Iris, een 27-jarige vrouw die het oude huis met de appelboomgaard van haar grootmoeder erft. Om uit te zoeken of ze er werkelijk wil wonen, leeft ze er voorlopig op proef. Dit is de wereld waar ze de zomers van haar jeugd doorbracht, en als de madeleine van Proust genereren het huis, de omgeving en ontmoetingen met mensen van vroeger een stroom herinneringen. Herinneringen die ook tal van vragen oproepen over hoe de dingen werkelijk gegaan zijn. Uiteraard komt Iris ook nog een paar zorgvuldig verzwegen geheimen op het spoor.

Hagena probeert haar roman nog wel een filosofisch tintje te geven door tussen de bedrijven door wat te bespiegelen over het thema herinneren en vergeten. Dat levert soms momenten op dat je even opveert uit de kalm voortkabbelende, zouteloos vertelde vrouwengeschiedenissen die je krijgt voorgeschoteld. Terwijl Iris in de tuin werkt, een fietstochtje door de omgeving maakt of gaat zwemmen in een nabijgelegen meertje, komen allereerst de herinneringen boven aan de zomers van haar jeugd: de spelletjes die ze speelde met haar nichtje en een vriendin, de schroomvolle ontdekking van hun lichamen in hun puberjaren.

Naast de verhalen over haar dement geworden grootmoeder (over vergeten gesproken) worden ons over Iris' moeder en haar zusjes vooral hun teleurstellingen en veroveringen in de liefde voorgeschoteld. Het zijn nogal clichématige en schematische geschiedenissen: de bloedmooie tante die liefdesromans verslond, bleef alleen achter, de tijgerin in bed werd zwanger en wel in de steek gelaten.

Ondertussen groeit iets moois tussen Iris en de notaris die de afwikkeling van de erfenis heeft begeleid, een zonderlinge vrijgezel die ze nog van vroeger kent als het stille broertje van haar beste vriendin. Dat levert tenenkrommende dialogen op. De manier waarop deze schoorvoetend ontluikende liefde wordt beschreven, is verder van een preutsheid die je vandaag de dag zelden tegenkomt.
Ook compositorisch is De smaak van appelpitten een rammelende roman. Pas in de laatste veertig bladzijden weet Hagena eindelijk Schwung in het verhaal te krijgen. Dan slaak je als lezer een zucht van verlichting. Eindelijk vaart, eindelijk onversneden drama. Dan wordt het zowaar toch nog meeslepend. Maar het komt te laat om de roman te redden. (ALLE LANSU)

Katharina Hagena zal 22 september in het Goethe-Institut spreken met de Amsterdamse schrijfster en publiciste Aleid Truijens. Aanvang 20.00 uur. Voertaal Engels en Duits. Reserveren 020 531 29 06.

Katharina Hagena - De smaak van appelpitten**
Vertaald door Nelleke van Maaren,
Cossee, €19,90.



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden