Juf Rietje (79) is leerkracht op de 14e Montessorischool in De Jordaan.

Plus Interview

Juf Rietje (79): ‘Voor de klas staan houdt me jong’

Juf Rietje (79) is leerkracht op de 14e Montessorischool in De Jordaan. Beeld Dingena Mol

Basisscholen zoeken zich een ongeluk naar nieuwe leerkrachten. Gelukkig gaat Rietje Lodeizen (79) stug door op de 14e Montessorischool De Jordaan. ‘Ik krijg zelf het digibord aan de praat.’

Haar huurwoning tegenover het Anne Frank Huis staat vol antiek en brocante, het verzamelen en verkopen ervan is een hobby. Rietje Lodeizen zit niet graag stil. Op donderdag en vrijdag geeft ze ook nog les aan de middenbouw. “Ik blijf op school tot ik alles voor de volgende dag helemaal goed heb voorbereid, zo deed ik het vroeger al en zo doe ik het nog steeds. Wie een werkdag van acht uur verlangt, is in het basisonderwijs niet op de juiste plek. Als juf of meester ben je eigenlijk nooit klaar, er is nog zo veel te doen als de kinderen om kwart over drie naar huis gaan.”

Ze is net 79 jaar geworden en zit ruim vijftig jaar in het vak. “Vroeger had je als jonge vrouw maar een paar keuzes als je wilde werken: je werd verpleegster, secretaresse of juf. Ik wilde juf worden omdat mijn buurmeisje dat ook ging doen. Mijn eerste baan was op een school bij de Sloterplas, ik was 21. Toen mijn eerste kind werd geboren, kreeg ik te horen dat ik niet meer voor de klas mocht staan. ‘Jij gaat thuis voor je kindje zorgen nu,’ deelde de inspecteur van onderwijs mij mee. Acht jaar was ik er tussenuit.”

In 1972 gaat Lodeizen weer aan het werk, als invaller op de Theo Thijssenschool, toen nog een heel ouderwetse ­lagere school met een lessenaar op een verhoging. Lodeizen: “Al na twee weken wilde ik de klas uitrennen, de kinderen luisterden niet, het lukte niet om er orde te houden. De directeur bood me nog een glaasje jenever aan om te kalmeren. Ik heb het er uiteindelijk een jaar uitgehouden.”

Een echte buurtschool

Na dat jaar begint Lodeizen als leerkracht bij De Kinderleefkring in de Hazenstraat, een nieuwe school waar allerlei leermethodes, zoals Jenaplan en Montessori, samenkomen. “We begonnen met 45 leerlingen, een echte buurtschool met een buurtfunctie. De toenmalige directeur begon het Jordaanfestival. We organiseerden bingoavonden waar moeders uit de Jordaan met hun baby heen kwamen en etentjes voor ouderen uit de buurt en wielerwedstrijden.”

“Het was heerlijk als je de ouders uit de Jordaan aan je kant had, maar als ze boos waren moest je oppassen. Tijdens een ouderavond kwam de directeur een keer aanzetten met een honkbalknuppel in een tas, en een politieman in burger als bewaking. De gemoederen liepen er soms hoog op.” In 1991 splitst de school zich en gaat Lodeizen met twee collega’s verder als de 14e Montessorischool De Jordaan, in de Elandsstraat.

Een periode waar ze liever niet op terugblikt is halverwege de jaren negentig, toen een ouder de school aangaf bij de Onderwijsinspectie, ze vond het onderwijs niet goed. “Onze directeur was in die periode ziek, ik moest hem vervangen, ik was totaal niet op mijn plek in die positie en kwetsbaar. Het voelde alsof we als school onder curatele van de inspectie stonden. De resultaten moesten beter, en daar hebben we met het team hard aan gewerkt. Binnen een paar jaar waren de scores verbeterd, maar wat is beter? Er wordt alleen gekeken naar de resultaten van de Cito-toetsen, niet naar de sociaal-emotionele ontwikkeling van de kinderen, dat vind ik weleens jammer.”

Een aantal leerkrachten uit de begintijd werkt nog steeds op de school. “We worden samen ouder, er is veel vertrouwen. ‘Vroeger’ is een verboden woord onder collega’s, we gebruiken het alleen voor de grap. Je moet ervoor waken een oude zeur te worden.”

Minecraft en Fortnite

Tot haar 65ste werkte Lodeizen fulltime, daarna ging ze niet met pensioen maar werd ze remedial teacher. “Vanwege de bezuinigingen werd die functie na zes jaar ­geschrapt, ik had me er al bij neergelegd dat ik op straat zou komen te staan tot de nieuwe directeur, Ronald Steen, mij vroeg om weer een dag in de week in de middenbouw les te komen geven.”

Dat resulteerde uiteindelijk in een duobaan, en sinds haar 78ste staat Lodeizen zelfs weer twee dagen voor de klas. “Er is veel veranderd in al die jaren dat ik lesgeef. Het werk is stressvoller geworden, met steeds weer nieuwe lesmethodes om aan te wennen en er is een tekort aan leerkrachten. Maar één ding is altijd hetzelfde gebleven: de kinderen. Kinderen hebben het drukker, er wordt meer van ze verwacht, ze spelen minder buiten, maar ze blijven mij ontwapenen en ontroeren. Het gezicht van een kind dat voor het eerst kan lezen, of dat vraagt om een knuffel, dat is onbetaalbaar.”

Lodeizen mag dan net zo oud zijn als de oma’s van veel kinderen uit haar klas, ze weet wel wat Minecraft is, en Fortnite. “Ik blijf op de hoogte van de belevingswereld van de kinderen. En ik krijg ook zelf het digibord aan de praat.” Touwtje springen of hinkelen op het schoolplein doet ze niet meer, zeker niet nadat ze vorig jaar werd vlak bij haar huis werd aangereden door een fietser en daar een heupblessure aan overhield. “Na veel fysio is de pijn nu ­gelukkig weg.”

Van haar bevriende leeftijdgenoten is ze nog de enige met een baan. “Soms zie ik mensen raar kijken als ik zeg dat ik nog werk, anderen vinden het juist inspirerend. Ik heb helemaal geen zin in oud worden. Gelukkig trekken de kinderen in de klas zich weinig van mijn leeftijd aan, voor hen ben ik gewoon ‘juf’.”

Over wanneer ze precies afzwaait, doet Lodeizen liever geen uitspraken meer: “Ik bekijk het per jaar. Nu geeft het mij vooral nog energie, voor de klas staan houdt me juist jong. Ik vind het heel bijzonder dat ik nog mag werken op deze school, zoiets kan alleen omdat de kinderen, de collega’s en de ouders mij het gevoel geven dat ik nog welkom ben. Maar als ik met een stok moet gaan lopen, is het tijd om te stoppen.”

Ouder voor de klas

Het basisonderwijs vergrijst. Ruim een vijfde (21 procent) van de basisschoolleraren is 55 jaar of ouder. Zo’n veertien jaar eerder was dat nog 11 procent, maakte statistiekbureau CBS in 2018 bekend. Vooral het aantal oudere mannelijke onderwijzers is ­relatief groot;ruim een op de drie is 55 jaar of ouder. Bij de vrouwen is dit bijna een op de zes (18 procent).

In heel Nederland werken in totaal nog 1839 leerkrachten van 65 jaar en ouder in het basisonderwijs, blijkt uit recente cijfers van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Juf Rietje is met haar 79 jaar een van de oudste leerkrachten in Amsterdam; bij Stichting Openbaar ­Onderwijs aan de Amstel, dat bestaat uit 22 scholen in Amsterdam Zuid en Centrum, is er één ­andere leerkracht boven de zestig jaar, een juf van 65. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden