Review

Joseph O' Neill - Laagland

In de zeven jaar dat hij eraan werkte zal Joseph O'Neill (1964) ongetwijfeld de nodige meewarige blikken hebben geoogst als hij over zijn derde roman vertelde. Want als zelfs je latere vrouw (toen redactrice bij de Amerikaanse uitgeverij Farrar, Strauss & Giroux) geen brood zag in je tweede boek, The breezes (1996), moest je wel een enórme masochist zijn om over cricketers in New York te schrijven, bezien door de ogen van een Néderlander.

Maar vorige zomer werd O'Neill - geboren in Cork uit een Turkse moeder en een Ierse vader, opgegroeid in Den Haag en na een carrière in de Londense advocatuur achter de schrijftafel neergestreken in Manhattan - toch mooi uitgeroepen tot de literaire 'koning van New York' en in kritieken vergeleken met iedereen van John Updike tot F. Scott Fitzgerald en Richard Ford.

Een onwaarschijnlijk succesverhaal, maar ook een staaltje rechtvaardigheid. Want Netherland, nu vertaald als Laagland, is een boek dat bewijst dat afgegraasde weiden als the American dream en 'de wereld na 11 september' nog altijd een buitengewoon origineel verhaal kunnen opleveren. En dat cricket in de juiste handen een sprankelende metafoor is voor de troebele diepten van de Amerikaanse smeltkroes én de heroïsche dromen die daar soms uit opstijgen.

Het begint allemaal als verteller Hans van den Broek, vermogensbeheerder voor een Londense handelsbank, in het voorjaar van 2006 een telefoontje krijgt van een verslaggeefster van The New York Times, die hem vertelt dat het stoffelijk overschot van ene Khamray 'Chuck' Ramkissoon met handboeien om de polsen is teruggevonden in een kanaal in Brooklyn. Of hij daar, als voormalig 'zakenpartner' van het slachtoffer, meer van weet?
Het antwoord is, ook driehonderd pagina's later, nee. Maar het bericht dwingt hem wel terug te denken aan een periode uit zijn leven die hij hoopte te vergeten, én aan die mysterieuze vriend die daar zo'n belangrijke rol in speelde.

Als Hans hem vier jaar daarvoor ontmoet, is net de grond onder zijn zorgeloze bestaan weggeslagen. Na de aanslag op de Twin Towers groeiden hij en zijn vrouw Rachel in razend tempo uit elkaar. Zij ging met hun zoontje terug naar Engeland - bang voor nieuw geweld, woedend ook over de latere oorlog in Irak - hij bleef alleen achter in het Chelsea Hotel, waar ze na de ramp waren ondergebracht. Hij wandelde doelloos door de stad, zoomde 's avonds via Google Earth in op het Londense huis waar zijn vrouw en kind sliepen, en had alleen vaag contact met medebewoners van zijn beroemde gasthuis - in het bijzonder een Turkse travestiet met engelenvleugels op zijn rug...

Kortom: een eenzaam, vervreemdend bestaan.

Totdat hij op een dag, op zoek naar afleiding en uit nostalgisch verlangen naar zijn Haagse jeugd, waarin hij de sport ook bedreef, besluit zijn cricketbat weer op te pakken, en in de plaatselijke stadsparken terechtkomt in een geheel verborgen wereld. Een wereld van (zwarte) immigranten die in hun teamgenoten een surrogaatfamilie vinden. En de wereld van Chuck, een charismatische sjacheraar uit Trinidad, die zich met zijn levensmotto, 'denk fantastisch', algauw ontwikkelt tot een moderne Gatsby. Zijn droom: een gigantisch stadion bouwen middenin Brooklyn. Omdat cricket volgens hem een sport is die verbroedert en beschaaft en die bovendien, wat iedereen ook beweert, van oudsher een oer-Amerikaans tijdverdrijf is.

Dat het een luchtkasteel zal blijven, weet je natuurlijk meteen. Zoals je ook weet dat Hans' huwelijk de transatlantische crisis uiteindelijk zal overleven. Maar dat ontneemt Laagland wonderlijk genoeg geen moment zijn stuwende kracht.

O'Neill laat je je met zijn elegant meanderende proza even gemakkelijk verliezen in poëtische beschrijvingen van het New Yorkse stadsleven als in de details van bowlers, batsmen en de perfecte grasmat. Hij laat je nadenken over hoe mensen geworteld zijn en wat het betekent die wortels te verliezen, en je vooral net zo gefascineerd raken door Chuck - die charmant is en pompeus, een visionair en een gangster, een vriend en een onbekende - als de verteller.

Gaat zijn verhaal over de teloorgang van een immigrantendroom? Misschien. Maar als roman is dit een absolute triomf. (DIRK-JAN ARENSMAN)

Joseph O' Neill - Laagland
De Bezige Bij, 18,90.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden