PlusAchtergrond

Jongeren met schulden: ‘Je moet zelf je shit op orde krijgen’

De gemeente wil jongeren onder de 27 met een problematische schuld – naar schatting zijn dat er 20.000 – gaan helpen. Drie Amsterdammers over het leven met een schuld. ‘Eten betaalde ik van mijn fooien.’ 

Naar schatting hebben 20.000 jongeren in Amsterdam ernstige schulden.Beeld Shutterstock

Luke de Vries (26), zzp’er in de bouw, in drie jaar tijd had hij een schuld van 35.000 euro.

“Door verschillende problemen verliet ik op mijn achttiende het huis, ik sliep overal en nergens en leerde de verkeerde mensen kennen. Ik belandde in de criminaliteit en leefde jarenlang onder de radar. Ik leed een opgejaagd bestaan, zonder vaste verblijfplaats.

Van het ene op het andere moment stapte ik uit de criminaliteit; ik wilde een stabiel leven opbouwen. Toen ik mij inschreef op een postadres wisten de schuldeisers, van de zorgverzekeraar tot telefoonprovider, mij meteen te vinden. Ik bleek in drie jaar tijd een schuld van 35.000 euro te hebben opgebouwd.

Ik wilde mijn leven beteren, maar dat ging niet zonder slag of stoot. Als ik aan het werk wilde had ik een ­legitimatiebewijs nodig, wat ik toen niet had. Maar hoe vraag je een ID-kaart aan zonder geld of werk? Vanwege mijn schulden belandde ik tussen wal en schip. Terugkeren naar de criminaliteit schoot door mijn hoofd, maar mijn broer leende mij 100 euro voor een ID, waardoor ik aan de slag kon als barman op het Leidseplein. Alles wat ik met mijn minimumloon verdiende ging meteen naar de schuldeisers en de huur; eten betaalde ik van mijn fooien. Ik werkte tweehonderd uur in de maand, maar ik was ­allang blij met mijn baan en een dak boven mijn hoofd.

Uiteindelijk kwam ik in contact met ONSbank, zij bevroren mijn schulden, waardoor er geen beslag meer werd ­gelegd op mijn inkomen. Ik kreeg ‘schuldrust’, wat mij enorm hielp, net als de workshops die ik volgde en de gesprekken met een psycholoog. Sinds een jaar werk ik als zzp’er in de bouw. Een schuld van 10.000 euro werd kwijtgescholden, 8000 euro is afgekocht via ONSbank. Het resterende bedrag van 8000 euro heb ik zelf afbetaald.

Voor het eerst in mijn leven ben ik schuldenvrij, dat voelt onwennig, maar fantastisch. Dat ik in zo’n korte tijd, met de juiste hulp, een nieuwe start heb kunnen maken, had ik mijn stoutste dromen niet durven dromen. Ik ga ook weer naar school, een ICT-opleiding volgen. Dat de gemeente jongeren met schulden gaat helpen, vind ik een geweldig initiatief. Het zal niet eenvoudig worden, maar iedereen verdient een tweede kans.”

Rachel Tokromo (30), oprichter Mami Wata, kwartiermaker Lola Bae en groepscoach bij ONSbank, had schulden die zich maar bleven opstapelen.

“Ik raakte in de schulden rond mijn 21ste. Ik was gestopt met mijn studie aan de HKU en moest een heel jaar schoolgeld terugbetalen plus een boete voor het te laat stopzetten van mijn ov-jaarkaart, in totaal zo’n 2500 euro. Als jongvolwassene en mbo-student had ik altijd allerlei baantjes, maar nu lukte het mij niet werk te vinden. Na een tijd begon ik een gastouderopvang, maar de meeste ouders betaalden de facturen niet. De enveloppen stapelden zich op, door bijkomende kosten had ik uiteindelijk rond de 30.000 euro schuld.

Ik kon niet bij de particuliere en niet bij de zakelijke schuldhulpverlening terecht, want ik was niet in loondienst en ook geen ondernemer. Door mijn onregelmatige inkomen lukte het niet om zelf uit de schulden te komen. Omdat ik geen geld meer had, ging ik de deur niet meer uit, ik raakte geïsoleerd en werd depressief.

Het omslagpunt kwam toen ik mijn teennagels aan het lakken was en ik mijn eigen stem glashelder hoorde zeggen: ‘Alleen jij kunt jezelf gelukkig maken.’ Ik liep naar de spiegel, keek mezelf diep in de ogen, zag de doffe blik en begon te huilen. Daarna ben ik op zoek gegaan naar werk dat echt bij mij past, en ik verbrak mijn relatie die niet goed ging. Ik deed mijn happy face-masker af en sprak in alle eerlijkheid over hoe het écht ging, wat hielp bij het terugvinden van mijzelf. En ik opende mijn post weer.

Bijna tien jaar later ben ik bijna schuldenvrij. Mijn eigen ervaringen zet ik nu in bij het begeleiden van jongeren met schulden bij ONSbank. Tijdens het workshoptraject leren ze wie ze zijn en waar ze naartoe willen. De gemeente zou er goed aan doen de jongeren te koppelen aan coaches. Het is belangrijk dat jongeren eerst hun betrokkenheid aan zichzelf en het project laten zien, voor er schulden afgekocht gaan worden. De gemeente moet écht in de persoonlijke ontwikkeling van deze jongeren investeren, anders zal hun relatie met geld moeizaam veranderen.”

Ricardo (28), werkt als vuilnisman bij de Stadsreiniging. Hij werd op jonge leeftijd dakloos en bouwde een schuld van 100.000 euro op.

“Ik groeide op in een gebroken gezin, mijn alleenstaande moeder had mij niet onder controle en het was al snel duidelijk dat het niet goed met mij ging, maar hulp heb ik nooit gekregen. Voor mijn achttiende had ik al een strafblad, vanwege het opblazen van parkeermeters met zwaar vuurwerk. De situatie thuis was niet meer houdbaar, op mijn zeventiende liep ik weg van huis. Ik sliep in galerijen of treinen, geld verdiende ik in de criminaliteit en als pizzakoerier; als dakloze kende ik alle straten van Amsterdam.

Toen mijn tante was overleden regelde mijn halfbroer dat met mijn deel van haar erfenis een aanzienlijk deel werd afbetaald van de schulden die ik tot dan had opgebouwd. Ik mocht ook wonen in het huis van mijn tante, maar ik had geen benul hoe. Ik betaalde de rekeningen niet en na een jaar werd het huis ontruimd.

Toen ik werd gearresteerd op verdenking van een liquidatie belandde ik in de cel. Daar had ik tijd om na te denken over mijn leven. Het was zo uitzichtloos dat ik overwoog er een einde aan te maken. Het eerste wat ik deed toen ik werd vrijgesproken, was de huisarts bellen voor hulp, die verwees mij door naar een psychiater. Streetcornerwork hielp mij vervolgens aan mijn allereerste postadres; ik bleek een schuld van 100.000 euro te hebben opgebouwd. Een groot deel daarvan werd kwijtgescholden omdat ik tien jaar dakloos was.

De daklozenuitkering die ik kreeg gaf ik vorig jaar op om te gaan werken bij de Stadsreiniging. Ik belde zelf mijn schuldeisers om een betalingsregeling te treffen voor het openstaande bedrag van 15.000 euro; maandelijks betaal ik nu 600 euro af. Over anderhalf jaar hoop ik schuldenvrij te zijn.

Jongeren hebben alleen iets aan het plan van de gemeente als ze ook echt leren zélf hun shit op orde te krijgen. In plaats van de schulden kwijt te schelden kan de ­gemeente het geld beter besteden aan begeleidwonenprojecten voor deze jongeren, zodat ze leren hoe ze het later zelf goed kunnen doen.”

De naam van Luke is gefingeerd, zijn echte naam is bekend bij de redactie.

De nieuwe aanpak

Het moet vanaf dit jaar makkelijker worden schulden van Amsterdamse jongeren tot 27 jaar door de gemeentelijke kredietbank te laten overnemen. De gemeente zal een extra vergoeding van 750 euro betalen, om schuldeisers over de streep te trekken een schikking te treffen. De jongeren staan daarna voor het afkoopbedrag in het krijt bij de kredietbank, een bedrag dat veel lager is dan hun oorspronkelijke schuld. Hun lening bij de kredietbank mogen ze naar draagkracht aflossen. Voorwaarde is wel dat de jongeren akkoord gaan met een begeleidingsplan met afspraken over werk, opleiding en hun schulden. Als doelen uit het plan worden behaald, zoals het halen van een diploma of het vinden van een baan, scheldt de gemeentelijke kredietbank een deel van de schuld kwijt. Wethouder Marjolein Moor (Armoede) verwacht dat dit jaar zo’n 150 jongeren met een schone lei kunnen beginnen, dit zou 350.000 euro gaan kosten. 

Wat is ONSbank?

ONSbank helpt jongeren met schulden. De aanpak is vormgegeven vanuit het idee dat schuldproblemen niet op te lossen zijn door alleen het op orde krijgen van je administratie; je moet ook de energie hebben om je leven aan te pakken en je gedrag te veranderen. Dit is makkelijker als je weet wie je bent en wat je wilt, een gevoel van eigenwaarde hebt en weer kansen kunt zien. Directeur Marie-Louise Voors: “We zijn heel blij dat er nu aandacht is voor deze actuele en urgente situatie, het is heel goed dat de gemeente Amsterdam dit wil gaan uitproberen. We willen graag bijdragen aan het succes hiervan en de jongeren helpen weer vat op hun leven te krijgen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden