Jan Siebelink - Suezkade

Waar jongere auteurs als Esther Gerritsen en Arnon Grunberg dat in hun onlangs verschenen boeken laten afweten, demonstreert zeventiger Jan Siebelink in Suezkade wel dat de roman het middel bij uitstek is om eenheid te bewerkstelligen tussen personages en hun omgeving. Bij Siebelink is die omgeving niet slechts een noodzakelijk decor dat amper wordt genoemd en dat bijgevolg al helemaal niet wordt opgeroepen, nee, het handelen van de personages wordt zichtbaar beïnvloed door de grond waarop ze lopen, en door de lucht die ze inademen. Suezkade is een bestaande kade in Den Haag, de roman spéélt in Den Haag en die stad, zoals die daar werkelijk ligt aan de kust én zoals die door middel van de verbeelding tot ons is gekomen - van Couperus tot aan Brakman - speelt een beslissende rol in het boek.

Al direct in de proloog merk je hoe Siebelink de roman als het ware uit die Haagse grond optrekt. Hij omcirkelt het gebied in wonderschoon, tastend proza: 'Van welke zijde je het Descartes ook nadert - Kijkduin, Javastraat of Vredespaleis - eerst zie je spitse torens van ongelijke hoogte met roodgeblokte schijnluiken.' Dat proloogje wordt afgerond door het volgende spanningopbouwende zinnetje: 'Het is op die school...'
En vervolgens opent zich een wereld. En die wereld is magnifiek. Niet alleen door de schoonheid ervan, maar ook door de tragiek.

Het Descartes is, voor de goede orde, een fictief gymnasium aan de residentiële Laan van Meerdervoort. Marc Cordesius, 26 jaar jong, treedt daar aan als leraar Frans. We bevinden ons gewoon in het begin van de 21ste eeuw, maar tegelijkertijd heeft de roman iets negentiende-eeuws of iets tijdloos. Dat komt onder meer door deze Marc Cordesius, die gevoelig is voor de hem omringende werkelijkheid, voor het decor waarin hij zich beweegt. Dat decor beïnvloedt zijn gemoedstoestand. En in dat decor klinkt ook altijd, voor wie daar zoals Marc de zintuigen voor heeft, het verleden door. Via Marc laat Siebelink in Suezkade heden en verleden perfect door elkaar lopen.

De eerste keer dat Marc zich op de school meldt, ontmoet hij de nieuwe leerlinge Najoua, een meisje van Marokkaanse afkomst. Vervolgens ontwikkelt zich niet een ordinaire roman over een leraar die zich speels aan minderjarige leerlingen vergrijpt. Wel krijgen we te maken met duistere krachten die zich een weg naar buiten vechten: onderdrukte gevoelens, weggestopte herinneringen en de doem van het verleden.

Die doem drukt heel concreet op de gebeurtenissen in het boek in de vorm van de geschiedenis van het Descartes: niet eens zo heel lang geleden heeft een leraar er zelfmoord gepleegd. Er is ook sprake van een doem van langer geleden: in nachtmerrieachtige flashbacks lezen we dat 'iets' is gebeurd met de moeder van Marc toen hij nog een kind was; iets met een auto, een ontvoering. Marc krijgt het in gefragmenteerde beelden van ergens 'door'. Marc ziet dan bijvoorbeeld dit: 'Zijn moeder zit klem, maakt geen enkele kans tussen de beide mannen op de achterbank.' Of, starend in de gracht van de Suezkade: 'In het bozige water zag hij mamma worstelend met een onbekende man.'

Aan de ene kant heb je, kortom, de geschiedenis van Marc en Najoua en de reacties van de andere leraren op deze nieuwkomer: de roddels en het gedoe op zo'n middelbare school. Dat levert op zichzelf al een volwaardige, geestige roman op. Aan de andere kant heb je echter de omgeving waarin dit verhaal zich afspeelt: de stad Den Haag, de duinen, de wind die er blaast, het water, de bomen, de herinneringen die er zich naar boven proberen te worstelen. Die twee kanten van het boek raken op een gegeven moment volkomen in elkaar verstrengeld. En dat levert een roman op die van begin tot eind een toverachtige leeservaring biedt. (ARIE STORM)

Jan Siebelink - Suezkade
De Bezige Bij, 19,90 euro


www.jansiebelink.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden