PlusReportage

In Oost worden eerlijke, ambachtelijke kussens gemaakt door gevluchte kleermakers

Ella Hustinx (28) knipt kussens van handgeverfde en -geweven rollen katoen uit Mali. In atelier Made Here in Oost stikken gevluchte kleermakers uit voornamelijk Syrië ze in elkaar.

(Vlnr) Brosk Hussein, Adil Sagheer en Najib Khalil maken de kussens voor Elle La. Beeld Jakob van Vliet
(Vlnr) Brosk Hussein, Adil Sagheer en Najib Khalil maken de kussens voor Elle La.Beeld Jakob van Vliet

“Het zijn geen zielige verhalen, het zijn gewoon goede producten, die eerlijk worden gemaakt en waar een goede prijs voor wordt betaald.” Ella Hustinx gaf vorig jaar haar carrière als consultant bij PricewaterhouseCoopers op, om zich te oriënteren op een volgende stap.

Kort daarna waagde ze de sprong naar haar interieur­label Elle La. Kussens en wandkleden ­gemaakt van handgeplukte, -geverfde en -geweven katoen uit Mali, afkomstig uit de Dogonregio, waar het Dogonvolk leeft, tegen de grens met Burkina Faso. In het in Amsterdam-Oost gevestigde atelier ­Made Here stikken gevluchte kleermakers uit voornamelijk Syrië de kussens in elkaar.

“Als ik op reis was, ging ik altijd op zoek naar ambachtelijke producten. Ik heb een zwak voor handgeweven stoffen met diepe kleuren. Toen zei iemand tegen me: ‘Moet jij niet eens met Elizabeth Visser gaan praten?’ Elizabeth Visser studeerde tropische plantenteelt en ontwikkelingseconomie en werkte jaren in opdracht voor de Verenigde Naties in ontwikkelingslanden. Al twintig jaar bestudeert en verzamelt zij diverse lokale textieltradities. Ik was ­benieuwd naar haar collectie.”

Moddertechniek

Hustinx bezocht Visser in haar atelier in Hengelo en keek haar ogen uit. “Waanzinnig wat ze allemaal had liggen. Direct viel mijn oog op de rollen met Malinese stof.” Deze katoen wordt met de hand gesponnen en met eenvoudige getouwen in stroken van zo’n vijftien centimeter breed ­geweven. Vervolgens wordt de stof gekleurd volgens de bogolantechniek (bogo betekent modder, lan betekent ­ ‘gemaakt met’). Een mix van modder en natuurlijke kleurstoffen van boomschors, indigobladeren en planten.

“De kleuren zijn prachtig: terra, crème, indigo en vaalzwart. Daar wilde ik iets mee. ‘Goed idee,’ zei Elizabeth, ‘Mali kan een beetje export goed gebruiken.’”

De situatie in Mali is instabiel. Het land kampt met illegale drugs- en wapensmokkel en corruptie. In het noorden werden tot voor kort gewelddadige extremisten opgeleid tot terrorist. Op 18 augustus vorig jaar pleegde het leger een coup en trad de Malinese regering af. Hustinx kan dus niet naar Mali toe, maar Visser bracht haar in contact met de man die de productie van de stoffen coördineert en ze klaarmaakt voor de export.

Hustinx bestelde een doos met geverfde rollen stof, fotografeerde deze en probeerde ze te verkopen. Zonder succes. Inmiddels liep haar consultancywerk op zijn einde. “Ik kreeg steeds meer zin om me helemaal op de stoffen te storten, maar ik heb geen ontwerpopleiding. Dus ging ik op zoek naar een atelier in de buurt. Dat is niet alleen duurzaam, maar je kunt ook made to order werken. Oftewel: er wordt niets gemaakt wat niet is verkocht.”

Kleermakers

Via via kwam Hustinx in contact met Ytha Kempkes (48), die sinds drie jaar in Oost het atelier Made Here runt. Kempkes, voorheen operationeel directeur van Refugee Company, een organisatie die zich inzet om vluchtelingen aan werk te helpen, begon drie jaar geleden een coöperatie, samen met drie kleermakers: Maytham Al Saedi uit Irak en Najib Khalil en Ibrahim Aibash, beiden afkomstig uit Syrië. In een wisselende samenstelling zitten de mannen achter hun naaimachines en zetten ontwerpen van designers in elkaar.

Ella Hustinx met Ytha Kempkes (l) van het atelier Made ­Here. Kempkes: ‘We maken normaliter geen lifestyleproducten, maar hiervoor maken we graag een uitzondering.’ Beeld Jakob van Vliet
Ella Hustinx met Ytha Kempkes (l) van het atelier Made ­Here. Kempkes: ‘We maken normaliter geen lifestyleproducten, maar hiervoor maken we graag een uitzondering.’Beeld Jakob van Vliet

“Aleppo was het centrum van de kleermakersbranche van Syrië,” zegt Kempkes. “Velen vluchtten met hun gezinnen. In Nederland is het voor hen lastig om werk te vinden. De kledingreparatieateliers zijn voornamelijk in Turkse handen; dat kan goed uitpakken, maar niet altijd. Bovendien is het zonde om hun ambachtelijke talent verloren te laten gaan in een reparatieatelier.”

Kempkes, die in Brazilië werd geboren en daarna als kind jaren in Congo woonde, studeerde economie in Wageningen. Ze werkte voor de Verenigde Naties en Buitenlandse Zaken, en woonde afwisselend in Togo, Trinidad en Tobago, Costa Rica en Zwitserland. Daarna werkte ze als ­lobbyist en als hoofd communicatie voor natuur- en ­milieuorganisaties. “Ik heb door mijn kinderjaren sowieso een band met Afrika. Daardoor was ik direct enthousiast over de Malinese stoffen van Ella. We maken normaliter geen lifestyleproducten, maar hiervoor maken we graag een uitzondering.”

Kempkes bracht zelf het startkapitaal in om de coöperatie op te richten. “Want mijn collega’s zijn alles kwijtgeraakt toen ze naar Nederland vluchtten. Fondsen vonden ons te klein en achten de slagingskans gering.”

Inmiddels bestaat het team uit vijf kleermakers; naast Kempkes is ook Ibrahim Aibash zzp’er, Najib Khalil en Brosk Hussein zijn in dienst van de coöperatie. Maytham Al Saedi en Adel Sagheer ontvangen naast hun bijstandsuitkering een kleine vergoeding. Want niet alle vijf de mannen zijn even goed inzetbaar. De een is al op leeftijd, de ander heeft fysieke problemen, weer een ander heeft concentratieproblemen. Toch wil Kempkes graag voor ­iedereen een passende constructie vinden.

Ze helpt haar collega’s waar mogelijk. Met hun registratie als Nederlands staatsburger en met het invullen van papieren, maar ook bij ziekenhuisbezoek. Onlangs regelde Kempkes bijles voor de kinderen van een van de mannen, die door corona kampten met schoolachterstand.

Droom

Elke maand ontvangt Hustinx een doos met een lading versgekleurde stoffen uit Mali. “Zodra ik ’m open, stijgt er een sterke, kruidige geur op, afkomstig van de planten­extracten die voor de verf zijn gebruikt.” De stoffen kunnen niet direct worden verwerkt, maar moeten eerst nog worden gewassen en gespoeld. In de tuin van Elizabeth Visser in Hengelo worden de lappen te drogen gehangen.

Ella Hustinx: ‘Ik ben trots en dankbaar dat mijn droom lijkt uit te komen. En dat ik een beetje mag bijdragen aan een eerlijke wereld.’ Beeld Jakob van Vliet
Ella Hustinx: ‘Ik ben trots en dankbaar dat mijn droom lijkt uit te komen. En dat ik een beetje mag bijdragen aan een eerlijke wereld.’Beeld Jakob van Vliet

Aanvankelijk tekende Hustinx de ontwerpen van haar kussens thuis aan de keukentafel. Inmiddels ontwerpt ze op de computer en wordt elk kussen eerst door haar op maat voorgeknipt. Vervolgens schikt ze de geverfde repen op kleur en patroon. Net zolang tot ze tevreden is over de samenstelling. Dan speldt ze het kussen af en brengt het naar het atelier. “Dat is de eerste sample. Ben ik daar tevreden over, dan lever ik een serie op maat geknipte kussenpakketten aan die door de kleermakers in elkaar worden gezet.” De vulling bestaat uit gerecycled dons.

Per maand worden tussen de veertig en vijftig kussens en een aantal wandkleden vervaardigd. De prijzen van de kussens variëren: van 95 euro voor het kleinste exemplaar tot 165 euro voor het grootste model. “Stoffen uit Mali zijn prijzig. Het transport is duur en het maakproces is tijd­rovend. ­Gemiddeld duurt het een week voor de stof voor een kussen is vervaardigd en gekleurd.”

Hustinx had haar label net gelanceerd toen de pandemie uitbrak. “Toch heb ik er niet veel last van. Mensen zitten veel thuis, willen hun huis restylen en googelen daarvoor op internet. Elle La wordt al aardig goed gevonden. Ik ben trots en dankbaar dat mijn droom lijkt uit te komen. En dat ik een beetje mag bijdragen aan een eerlijke wereld.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden