Erik Voermans. Beeld Linda Stulic
Erik Voermans.Beeld Linda Stulic

In het hier en nu zou Carlo Gesualdo gecanceld worden

PlusEerste hulp bij klassieke muziek

De Italiaanse edelman en componist Carlo Gesualdo (1566-1613) betrapte zijn vrouw (zijn nicht Maria d’Avalos) in flagrante delicto met een andere man. In huidige tijden zouden daar wellicht wat goede gesprekken op volgen, al dan niet met een mediator, maar hij loste het anders op. Gesualdo liet zijn bedienden de minnaar ombrengen, zelf nam hij zijn vrouw te grazen – met duizend dolkstoten. Haar lijk liet hij voor de deur van zijn paleis leggen; de vogels mochten zich bekommeren om het kadaver.

Ook zijn babyzoontje, waarvan hij niet zeker wist of het van hem was of van de minnaar, bracht hij om, door het in een wiegje dat aan het plafond van zijn paleis was opgehangen zo ruw heen en weer te slingeren dat de zuigeling stikte.

Had Gesualdo zijn daden in het nu begaan, dan waren hij en zijn muziek acuut gecanceld, maar ze vonden plaats in 1590, te lang geleden om je nog over op te winden. Sterker, de moorden geven zijn muziek een sinister randje dat de esthetische appreciatie zeker niet benadeelt.

Daar komt bij dat Gesualdo’s muziek buitengewoon prachtig is, vooral de madrigalen en motetten die hij na 1590 schreef, toen hij steeds meer werd verteerd door een mix van wanhopige spijt en zelfmedelijden. In zijn muziek komt dat tot uiting in voor zijn tijd krankzinnige chromatische harmonische wendingen en bizarre, smartelijke dissonanten.

Geen wonder dat moderne componisten zich er graag door laten inspireren. Zoals de Italiaan Salvatore Sciarrino. Naast wonderbaarlijk mooie instrumentale bewerkingen (Gesualdo senza parole) componeerde hij ook Le voci sottovetro (de stemmen achter glas), waarin hij met een zangstem en zeven instrumentalisten die samen elf instrumenten bespelen een eigenzinnige draai geeft aan vier madrigalen, waaronder het aangrijpende Moro, lasso.

Erik Voermans

Asko|Schönberg, Noa Frenkel (zang), Joseph Puglia (viool), werken van Sciarrino (Le voci sottovetro), Kate Moore (Miserere), Schönberg (Phantasy), Stravinsky (Suite L’Histoire du soldat) en Crumb (Black Angels), 21 oktober, Muziekgebouw (20.15 uur), met inleiding van Michel Khalifa om 19.15 uur.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden